Stanisław Nowak – żołnierz Września. Mysłowiczanie znani i mniej znani (cz. 27)

Urodził się 23 kwietnia 1909 r. w Mysłowicach. Jego ojcem był Wincenty z zawodu cieśla, matką Anna z domu Mazur. W 1911 r. Stanisław wyjechał wraz z rodzicami do Częstochowy. Tam jego ojciec próbował znaleźć lepsze warunki bytowe.

W 1922 r. rodzina Nowaków wróciła do Mysłowic. Powodem było przyłączenie miasta do Polski. Stanisław kontynuował naukę w szkole powszechnej w Mysłowicach. Od 1924 r. pracował jako robotnik sezonowy. Posiadając jedynie wykształcenie podstawowe, nie znalazł w dobie kryzysu stałego zatrudnienia. W 1932 r. został powołany do służby wojskowej. Służył w 20. pułku piechoty Ziemi Krakowskiej w Krakowie. Pułk sformowano na bazie dawnego pułku wojsk austro-węgierskich. Jego służba trwała rok. 20. pułk był elitarną jednostką, stacjonował przy ul. Mazowieckiej w Krakowie.

Po powrocie z wojska Stanisław Nowak rozpoczął pracę w Obwodowym Urzędzie Poczty i Telegrafów w Mysłowicach. Zamieszkał przy ul. Kolejki Konnej. Poślubił Marię z domu Knapik, która zajmowała się gospodarstwem domowym. Dwudziestego drugiego sierpnia 1939 r. Stanisław Nowak otrzymał kartę mobilizacyjną do wojska. Przydzielono go do katowickiej 3 kompani Obrony Narodowej. Formacja ta podlegała administracyjnie 73. Pułkowi Piechoty z Katowic, szczególnie zasłużonemu w bitwie o Górny Śląsk w 1939 r.

Odznaka 20. Pułku Piechoty Ziemi Krakowskiej

Katowicką trzecią kompanią Obrony Narodowej, w której służył Stanisław Nowak dowodził Konstanty Szyszkowski. W pierwszych dniach września Nowak miał za zadanie układanie polowych kabli telefonicznych i zapewnienia łączności pomiędzy centralką w schronie dowódczym, a pododdziałami w okopach w rejonie Wyr. Zadanie to należało do kluczowych w Bitwie Wyrskiej. Jego pluton, z uwagi na ciągłą potrzebę przemieszczania się, był narażony na ostrzał przez przednie patrole Niemców. Nowakowi udało się wykonać rozkazy i przeżyć ciężkie dni bez odniesienia ran.

Po kapitulacji wrócił 19 października 1939 r. do Mysłowic. Podczas okupacji pracował w Urzędzie Pocztowym jako robotnik fizyczny. Otrzymywał niskie pobory. Była to jedna z przesłanek do przyjęcia volkslisty. Niemcy nadali mu 3 grupę listy narodowościowej z adnotacją ,,do odwołania” do dnia 3 listopada 1942 r. Przed 3 listopada 1942 r. został powołany do Wehrmachtu. Walczył na froncie zachodnim. Służył w kompani samochodowej.

Po ósmym listopada 1944 r. przedostał się do Wojska Polskiego w Anglii. Przydzielono go do I Korpusu, a dokładnie do 25 kompani zaopatrzenia w charakterze kierowcy. Dosłużył się stopnia starszego strzelca. Po zakończeniu wojny pozostał w Anglii. Piątego kwietnia 1946 r. przybył morskim transportem wojskowym do Gdańska. Tam został zdemobilizowany. Powrócił koleją do Mysłowic. Podjął pracę w Urzędzie Pocztowym w Mysłowicach w dziale teletechnicznym.

1 września 1947 r. rozpoczął czteromiesięczny kurs monterski zorganizowany prze Urząd Pocztowy w Katowicach. Po uzyskaniu kwalifikacji podjął pracę jako monter w stacji wzmacniakowej w Mysłowicach. Do 1954 r. pracował w maszynowni i akumulatorowni. W tym roku przeniesiono go na stanowisko magazyniera, gdzie pracował do 1956 r. W 1956 r. rozpoczął pracę na kopalni Mysłowice jako telemonter dołowy. Pozostawał bezpartyjny. Mieszkał z rodziną przy ulicy Kopernika, a następnie przy ul. Stalmacha.

Stanisław Nowak zmarł 30 września 1982 r. Spoczywa z żoną (zm. 12 sierpnia 1981 r.) na nowym cmentarzu przy ul. Mikołowskiej.

Tekst powstał na bazie informacji źródłowych udostępnionych przez MTHJL.

Dariusz Falecki