Stanisław Hytrowski – powstaniec wielkopolski. Mysłowiczanie znani i mniej znani (cz. 28)

Urodził się 6 listopada 1898 r. w Dębowcu w powiecie Krotoszyn w ówczesnym województwie poznańskim. Jego ojcem był Michał - rolnik, matką Maria z domu Kołodziejska. Stanisław uczęszczał do szkoły podstawowej w miejscowości Wolenice w powiecie Krotoszyn.

Po zakończeniu szkoły pozostał na gospodarstwie u rodziców, pomagał w pracach rolnych. Dnia 15 czerwca 1917 r. powołany został do wojska pruskiego. Przeszedł szkolenie rekruckie w Poznaniu. Wysłano go na front zachodni do Francji.

28 grudnia 1918 r. otrzymał urlop świąteczny. W międzyczasie wybuchło powstanie wielkopolskie. Bez wahania wstąpił do wojska powstańczego. Służył w 5 kompani 155. pułku piechoty. Pułk ten zapisał piękną kartę historii. W 1921 r . w ramach przeorganizowania Wojska Polskiego przyjął nazwę 73. Pułk Piechoty. Zgrupowanie to stacjonowało II RP w Katowicach, będąc największą jednostką tego typu w województwie śląskim.

Stanisław Hytrowski jeszcze w okresie powstania wielkopolskiego brał udział w walkach z bronią w ręku w Dobczycach, Krotoszynie i Zdunach. W bitwie o przejęcie miejscowości Zduny został ranny w głowę i zabrany przez Niemców do szpitala w Miliczu. Po rekonwalescencji został przewieziony do obozu jenieckiego w Neuhammer (ob. Świętoszów). Był to jeden z największych obozów tego typu w Prusach. Początkowo przetrzymywano w nim jeńców armii rosyjskiej. Po 1919 r. Niemcy osadzali w nim również powstańców śląskich i wielkopolskich. W szczytowym okresie przebywało tam aż 33 tysiące jeńców.

Po weryfikacji i procesie sądowym Hytrowski został skazany za dezercję i działalność antypaństwową na karę więzienia. Odbywał ją początkowo w więzieniu w Rawiczu. Po kilku tygodniach przeniesiono go do więzienia i twierdzy w Spandau koło Berlina. Od wyroku tego wniósł apelację. W międzyczasie doszło do porozumienia pomiędzy dowództwem wojsk pruskich i nowopowstałych polskich co do wymiany jeńców i więźniów. Na mocy porozumienia został uwolniony 19 września 1919 r. Po tych wydarzeniach wrócił w rodzinne strony w Wielkopolsce. Z powodu trudności w znalezieniu pracy zainteresował się możliwością wyjazdu na polski Górny Śląsk.

W lipcu 1922 r. jego wybór padł na Mysłowice. Zatrudnił się na kopalni Mysłowice w charakterze górnika dołowego. Na tutejszej kopalni przepracował do 1952 r. Mieszkając z Mysłowicach poślubił w 1925 r. Cecylię z domu Walczak. Owocem małżeństwa była dwójka dzieci Józef (ur. 1931 r.) i Stanisława (ur. 1926 r.). W Mysłowicach zaangażował się w życie społeczne. Był działaczem Ligi Obrony Przeciwpowietrznej i Przeciwgazowej, Ligi Morskiej i Polskiego Związku Zachodniego. Jako były powstaniec był członkiem Związku Powstańców Wielkopolskich Okręgu Śląskiego Oddziału Mysłowice.

W 1942 r. zmarła jego pierwsza żona. Ponowny związek małżeński zawarł w 1945 r. Małżeństwo mieszkało przy ul. Zielonej. Podczas okupacji był prześladowany przez Niemców. Jako Polak był zatrudniony na gorszych warunkach, na najniżej opłacanych stanowiskach.

W 1951 r. uległ poważnemu poparzeniu na kopalni Mysłowice. Skutki wypadku spowodowały, że musiał przejść na rentę. Był członkiem Związku Zawodowego Górników i Przyjaźni polsko-radzieckiej. Został odznaczony Brązowym, Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi. Stanisław Hytrowski zmarł w 1983 r.

Tekst powstał na bazie informacji źródłowych udostępnionych przez Mysłowickie Towarzystwo Historyczne im. Jacoba Lustiga.

Dariusz Falecki