Uozarty bergmon. Legendy i podania z terenu Mysłowic i okolic

Gorzolinka fajny trunek. Pije sie jôm na frasunek. Pije sie jôm na pogrzebie, coby dusza była w niebie.... tak nôm godo starodowno pieśnicka, ftoro piyrwy śpiywali nasi starziki. Besto, jak sie inoś trefiyli, to zowdy jako cyntla abo i halbka se wypiyli. Ale ino tela, bo by jejich baby przezywały! Dyć, jak sie szło do kogo posiedzieć w niydziela po połedniu, to szło se trocha wypić. I tak prziłazili synkowie do uojcôw, to mieli halba. Abo kamraty jak sie ześli, to tysz cosik se wypiyli. We karcmie to musiało być piwo. A w dôma to gorzoła. Ale zowdy trza było dować pozôr, wiela sie wypiyło, przeca na drugi dziyń trza było iś do roboty.

Na Jônowie żył se taki bergmôn, Ignac go mianowali. Uôn rod do keliszka zaglôndoł, niy idzie pedzieć. Ale ino, jak sie trefiył z kamratami. Wtyncos trômbiył ta gorzoła wiela wlazło. I tak sie ros zasiedzioł przi tym piciu, że dugo niy pospoł. A tukej pizło piyńć a trza było sie z betôw zbiyrać, pośniodać a brać sie do roboty. Teros te pijoki a prôźnioki to majôm fajnie. Jak se zapijôm abo jak sie tym lebrôm niy chce iś robić, to se tam wolne weznôm. Ale piyrwy tak niy było. Bumela i papiôry w zymby a wypod z gruby! A kaj to wtyncos sie robota dostało? Przeca trza było opłat zrobić, jodło kupić, bajtlôm dać jeś. Besto baby naproda fes wachowały, coby chopy zowdy wstali na cas, pojedli a niy pośli do roboty za niyskoro! I tak tysz sie trefiyło Ignacowi. Borok by jeszcze pospoł, ale jego baba gośno mu pedziała, że fertig! Trza stować i ni ma godki. I uôn, borok, taki skacowany stoł. Pić mu sie chciało, łeb go boloł, we uszach szumiało. Cołki był taki jakby go jaki autok przejechoł! Ale wôl niy wôl, musioł na szychta drałować. 

Jak ino sjechoł na dôł, poszukoł se jakigo ciymnego kôntka a se siod. Cuł jak mu jeszcze gorzoła we gowie wyrobio! Uoros zaglôndo, a sam przed niym Skarbnik stoji. Jako to niy Skarbnik, kyj mo bioło dugo broda, w rynkach trzimie karbidka, kilof... Nô richtig, Skarbnik pewnikym to je. Ale jak tak Ignac zaglôndo na niego, to se pomyśloł, że to je jednak prowda uo tym Skarbniku, co ludzie uosprowiajôm! Ale dali go tyn łeb boloł, to pedzioł do tego ducha: 

- A moga mieć do Uônych, Skarbniku prośba? Môgliby uôni za mie dzisiej pofedrować? Jo bych uônym piyknie podziynkowoł! 

A duch pado:

- Camu niy? Ty se możes na tym kamyniu posiedzieć, a jo rod za cia byda fedrować!

Jerzina, to sie Ignac uradowoł, bo go po tym piciu tak wszysko bolało, a ta gowa nojbarzi! Tôż se bergmôn wygodnie siednył a se dychoł. I tak dumoł, że to naprowda je dobrze, że skarbniki sôm na grubie.  Jeszcze dobrze se tego niy pomyśloł, jak uoros cosik go pras w pysk! Zaroski stanył kyj stojôm wojoki, na bacznoś! Zaglôndo, a sam stoji sztajger a jego kamraty ze szychty. A sztajger gośnym gosym pado:

- A wy co to sam robicie? Przeca żeście do roboty spać prziśli! 

- Jak to spać? Dyć jo niy śpia, a moja robota je zrobiono!

A kamraty na to:

- Jak to robota zrobiono? Przeca my skiż ciebie stojymy!

- No a Skarbnik?

A kamraty na to:

- Coś ty je uozarty? Jaki Skarbnik?!

I w tym mômyncie Ignac pojôn, że to mu sie śniyło, a Skarbnika sam nigdy niy było! Tako gańba!

Tômasz Wrôna

Słownik

a – i,

baby - tu: żony,

bajtle – dzieci,

bergmôn – górnik,

besto - przez to,

bety – pościel,

borok – nieborak,

bumela - nieobecność w pracy,

cyntla - butelka wódki zawierająca 1/10 litra,

dować pozôr - zwracać uwagę,

drałować - szybko iść, maszerować,

dychnôł se - odpoczął sobie,

fedrować - wydobywać węgiel,

fes – bardzo,

fertig – koniec,

frasunek - smutek, 

gańba - wstyd, 

gorzolinka - wódeczka, 

gorzoła - wódka, 

gruba - kopalnia, 

halbka - półlitrówka wódki, 

jerzina - złagodzone przekleństwo pierona, 

kamraty - koledzy, 

karbidka - lampa na karbid i wodę, 

kyj - kiedy, gdy, 

lebry - lenie, 

mianowali - nazywali, 

niyskoro - późno, 

piyrwy - dawniej, 

pizło piyńć - wybiło piątą godzinę, 

pofedrować - wydobywać węgiel, 

pośniodać - zjeść śniadanie, 

pras - uderzył, 

prôźnioki - lenie, obiboki, 

richtig - rzeczywiście, 

robota - praca, 

rod do keliszka zaglôndoł - chętnie popijał, 

sam - tutaj, 

Skarbnik - duch kopalni, 

skiż - z powodu, 

szło - tu: można było, 

sztajger - sztygar, 

szychta - dniówka, 

trefiyli się - spotkali sie, 

trômbiył - pił chciwie, 

trza - trzeba, 

uosprowiajôm - opowiadają, 

uozarty - pijany, 

wachowały - pilnowały, 

wôl niy wôl - chcąc nie chcąc, 

zowdy - zawsze.