Strachy w parku. Legendy i podania z terenu Mysłowic i okolic

We Kopciowicach był dwôr. Ja, jusz my godali, jake to uokropne były te kopciowske pôny. Ludzi prali za bele co, dowali śtrofy. Abo wsodzali ludzi w dyby abo wrożali do hyrystu. Te boroki, zakatowane na śmierć potym straszowały ludzi. Besto ludzie do dwora niyradzi lotali, bo sie boli. Ale niy ino do dwora. Dyć wele dwora, kaj piyrwy był hyryst tysz. Ale tysz we samyj wsi i we parku. Jak sie ino zećmiło, to te beskuryje wyłaziły z bele kônd. A jak sie ftosik przitrefiył to wynokwiały ś`niym wiela sie dało. Besto ludzie, jak sie ino zećmiło, to zawiyrali sie we chałpach a niy chcieli wyłazić. Ino wyłazili jak musieli.

Tedy uowdy było wesele i trza było dugo siedzieć, kyj ińdzi zaś jaki gyburstag. Ale wtyncos filowali na zygor, coby przinojmi przed dwanostôm lecieć do chałpy, bo po dwanosty to sie pewnikym jakigo ducha trefiło. A te, niy doś, że sie ludziom pokazowały jako te biołe zjawy z uokropnymi gymbami, to jeszcze niyros wyły sakramyncko. A tedy uowdy to ino dowały znać, że sôm. Bo niby wiater niy wioł a tu uoros kogo uowioło zimym wiatrym. Ale tak, że zaroski go uotrzynsło o skôra mu sie zaroski robiła jako u ptoka! A jak niy wioło, to zaś było chojnôm cuć. A przeca stare baby zowdy godały, że jak pocuć chojnôm, a nikaj uône niy rosnôm, to pewnikym mo sie ducha wele sia. I to prowda, że go niy widać, ale go cuć! A niyros jak tak ludzie wyculi ta chojna, to jich jakiś niypokôj abo strach uoblatowoł a drapko chcieli uciekać. I tak robili, bo żodyn niy chcioł uobocyć ducha abo sie ś`niym trefić. Ale cos trza było robić, jak sie jusz musiało iś po cimoku, abo co gorsza, uo północku. Ano, nojlepi było iś we dwuch abo trzech. Wtyncos było raźnij, a jak sie co strachliwego wycuło, to zowdy kamraty sie pośmioli i jakosik ta drôga szło przyńś. Zowdy tysz, jak sie pogodało, to i cos drapko ślecioł i cowiek niy mysloł uo tych uokropiyństwach. Bo przeca strach mo wiele uocy. Ale jeszcze wiynksze sie mo te ślypia, jak sie takigo ducha dojrzi!

Nojgorzi jak trza iś po nocy samymu. Ros tak sie trefiło Antkowi z Kopciowic. Musioł iś sôm z roboty do dôm, a było jusz naprowda niyskoro. Jak podlos ku parkowi, ftory wele dwora kopciowskigo stoji, to sie zacôn robić jakisik nerwowy, strach go uoblatowoł, nogi mu sie zacynały trzyńś. Naprowda Antek zacon sie boć! I ni ma co sie śmioć, bo tysz byście tak mieli, a może nawet gorzi. Bo niyjedyn ze strachu w batki narobił. Wiyrzcie abo niy.

I jak tak Antek szeł cołki we strachu, to nojprzôd dojrzoł jakosik baba, co łaziła po parku. Cołko bioło, miała fes blado gymba. I te uocy. Były uokropne! A tak richtig to blank jich niy było! Ino take puste dziury po uocach. Ale nawet jak jich baba ni miała, a wejrzała w strôna Antka, to tyn ze strachu chned wrzasnył! Ale wiadômo, chopu to sie niy godziło! Na szczyńście niydaleko za tôm babôm szeł jakisik chop. Po cimoku Antek niy wiedzioł, fto to je. Cy go zno cy niy, było mu to jedno. Bele môg z kimsik iś, bo abo bydôm sie uoba boli, abo bydzie jym sie szło raźni. I tak tyn borok Antek podłazi ku tymu chopowi a mu pado:

- Panocku, a poślibyście sy mnôm ku chałpie, bo sie uokropnie boja tyj biołyj baby...

A na to chop:

- Wcale sie wôm niy dziwia, bo jo, jakbych żył, to tysz bych sie ji boł!

Jezderkusie, jak to ino Antek usyszoł, tak stanył jako wryty. Tak go poraziło to, co mu pedzioł chop! A potym... potym doł sie lecieć wartko jak ino umioł. Na skrôty, bes barzoły i ranty, prosto do dôm! Lecioł tak drap, że jak ino wpod bes dzwiyrza do dôm, to ani dychu niy poradził chycić! A ślypia to mioł tak wywalône na wiyrchu, że na som widok jego ślubno tak sie zlynkła, że bes trzi tydnie leżeli uoba w lazarycie. A bes nocka durś jym sie śniył tyn chop a bioło baba.

Tômasz Wrôna
 

Słownik:

a - i, baba - kobieta, batki - majtki, bes - przez, bezkuryje - złe istoty, blank - całkiem, boroki - nieboraczki, barzoły - krzaki, chałpy - domy, chned - prawie, chojna - choinka, świerk, chop - mężczyzna, cimok - mrok, ciemność, drap, drapko - szybko, durś - stale, dyć - przecież, dźwiyrza - drzwi, fes - bardzo, filowali - spoglądali, gyburstag - urodziny, hyryst - więzienie, kamraty - koledzy, lazaryt - szpital, lotali - tu: chodzili, niyradzi - niechętnie, niyskoro - późno, pado - powiada, piyrwy - we wcześniejszych czasach, prali - tu: bili, ranty - rowy przydrożne, robota - praca, sakramyncko - potwornie, sia - siebie, szło - dało się, ślecioł - spadł, śtrofa - kara, tedy uowdy - od czasu do czasu, wele - obok, zawiyrali sie - zamykali się, zećmiło sie - zrobiło się ciemno, zowdy - zawsze.