Przeklynto karcma. Legendy i podania z tereny Mysłowic i okolic

W downiyjszych casach na Krasowach stoła karcma. Karcmy to hańdowni były do ludzi wożne. Poradzili sie sam zbiyrać bergmôny, coby se garło przepukać piwym o robocie. Abo se prziłazili chopy, coby przi piwie se pogodac uo wszyskim. Jake to mo problymy z babôm, jak to mu sie wiedzie na świecie, jak mu sie bajtle chowiôm. Abo se zwycajnie wice pouosprowiać a cos radośnie przeżyć. Ale niy godziło sie za dugo w takij karcmie siedzieć, bo zowdy szło se biydy napytać, jak baba sie nerwowała na chopa a nudelkulôm prziwaliła. Besto chopy zowdy bocyli, coby za dugo niy siedzieć a za wiela tego piwska niy wypić.

Ale kożdy rod rachuje pijôncki. Besto karcmorz zacôn dumać, coby tukej zrobić, coby do karcmy prziciôngnôńć jak nojwiyncy ludzi. A to w środku tydnia piwo szło kupić po tôńszych pijôndzach, a to przijyżdżali muzykanty, coby grać do tańcowanio. Nojcyńści we sobota, bo wtyncos wszyjscy mieli cas i śli na muzyka do gospody cołkimi familijami. I tak ludzie niy ino z Krasôw ale tysz ze cołki uokolicy coros wiyncyj casu siedzieli w tyj karcmie. Ale tysz, skiż tôniego piwa, do karcmy zacli ściôngać rostômajci ludzie. Pijoki, chachary, nawet motyki. Co sie wtyncos zacło dzioć! Motyki zacepiały i tych pijokôw i tych porzôndnych, ftorzi byli jeszcze modziokami abo mieli jusz baby. Pijoki pili wiela wlazło, a chachary sie sam niyros prali aże prali. Jedne wiele zgorszynie. A karcmorz ino zaciyroł rynce. Przeca pijôncki leciały do szuflody marka za markôm. Kożde wypite piwo to pora fynikôw, jedyn sznaps, to zaś pora fynikôw. Nawet motyki mu płaciły za to, że se mogły zolycić we karcmie ze chopami. Normalnie złoty geszeft!

Z tego były ino uostudy a kupa złości. Baby sie nerwowały, że jejich chopy radzi siedzôm we karcmie, pijôndze przepijajôm a durś uozarci łażôm. Na dodotek, po Krasowach zacli klachać uo tych motykach. Przeca kożdo baba sie starała, że może zwiyść jeji chopa i zaś problymy. To zaś było sztikym do chaje. A jeszcze jakby tak niy dej Boże co by prziniys do chałpy? I wszyskich pozorażoł? Wiadomo to, na co tako motyka je choro? Styknie jako tubera i pozymiatane. Przeca take tuberoki ros dwa zarożały cołko familijo, a tego niy szło lycyć! Jusz niy spômna uo inkszych chorôbskach jak chociożby franca. Ani sie cowiek niy uobejrzy, a zaroski tragedyjo.

Ino, że karcmorz na to niy patrzoł. Ino sie radowoł, że mo coros to wiyncyj pijyndzy. Ale wiela idzie być przepadzitym! Na wszysko prziłaziła kryska. Na karcmorza tysz.

Skiż karcmy niy ino po chałpach było kupa złości. Chopy jak se popili, tysz sie robili nerwowi. I durś sie we karcmie wadzili. Uo bele co! I niyros uod sowa sie zacło a na ciynszkij chaji kôńcyło. Nawet tedy uowdy chopy sie prali. I ros przi takij chaji, jedyn drugigo prasnył flaszkôm w łeb i go zaczas! Normalnie rowalił mu cołki łeb! Trocha to usokojiło chopôw, ale na krôtko, bo potym zaś były uostudy.

Ros sie trefiło, że modo dzioucha robiła za motyka w tyj karcmie. I sie pokozało, że je przi nodzieji. Jusz tam motyki miały sposoby, coby to załatwić ros dwa. Znały ziela, wiedziały co trza robić, coby bajtla sie pozbyć. Robiły to z dala, coby żodyn tego niy wiedzioł. Ale ta modo dzioucha miała jakisik wyrzut. Niy poradziła swojigo malutkigo bajtla zabić. Potym jusz było widać, że bydzie miała małego bajtla, to żodno zielorka pomôc niy chciała. I tak dzioucha u karcmorza urodziła. W kôntku, ze zadku karcmy. Karcmorz to ani hebamy ji zawołać niy chcioł. Fes sie dzioucha myncyła, a matućki urodził sie słaby i ros dwa umar. Nawet uokrzcić go niy zdonżyli. Coby niy robić problymôw, karcmorz zakopoł tego borocka za karcmôm we uogrodzie. Ale tego było jusz doś.

Po tym wszyskim we karcmie zacło straszować. We zali w nocy cosik wyło, a zowdy w nocy było sychać jak ftosik zjyżdżo na papyndeklu po słodach. Jak to za dnia robiły bajtle karmorza! Ino, że bajtle spały. Na dodotek we uogrodzie karcmorz zacom widywać psa. Wielego, cornego psa. Dziwił sie tymu, ale go zmroziło, jak dojrzoł, że tyn wiely pies mo złoto keta, ftorôm rod szczyrkoł, a ślypia mu sie świyciły na corwôno! Karcmorz pojôn, że to sôm cort tukej zaglôndoł. Fto wiy, może i prziszeł po niego?

Jak sie uo tym wszyskim na Krasowach rozniysło, tak do karcmy coros myni ludzi prziłaziło. Chopy niy lotali na piwo, baby na muzyka, nawet motyki se kasik poszły. Ino uostały duchy a corny pies w uogrodzie, ftory brzidko zaglôndoł na karcma a karcmorza cerwonymi ślypiami. W kôńcu karcmorz karcma przedoł i pojechoł fôrt.

Ale ci, co karcma kupili, to syszeli, że mo zło sława. Besto karcma zawarli a przerobili na normalne miyszkania, ftore najmowali kômôrnikom. I tak na kômora prziśli cudzi ludzie. Ino, że uôni tysz leko ni mieli. Bo kożdy nocy, w downyj zali, karcmy wył jakisik duch. Drugi kożdyj nocy zjyżdżoł na papyndeklu po słodach, a i tak po uogrodzie lotoł wiely corny pies z cerwônymi ślypiami a brzidko zaglôndoł na chałpa, ftoro hańdowni była karcmôm. Besto żodno familijo w tyj chałpie placu niy zagrzoła, a włościciel musioł chałpa przedać. Ale żodyn tego kupić niy chcioł. Dopiyro potym kupiła to gruba do swojich bergmônôw. Ale i tak sam miyszkać żodyn za dugo niy chcioł.

Tak to przepadzitoś karcmorza ściôngła przeklyństwo na karcma i na cołki tym plac, bo kaj sie diosek doł do rzôndow, hań nic dobrego być ni może.

Tomasz Wrona

Słownik

a - i, baba - kobieta, żona, bajtle - dzieci, bergmôny - górnicy, bocyli - pamiętali, borocek - nieboraczek, chachary - huligani, chaja - awantura, chałpa - dom, chop - mężczyzna, mąż, cudzi - obcy, durś - ciągle, dzioucha - dziewczyna, familijo - rodzina, flaszka - butelka, fôrt - daleko, franca - choroba weneryczna, fyniki - drobne monety w państwie niemieckim, geszeft - interes, gruba - kopalnia, hańdowni - w dawniejszych czasach, hebama - akuszerka, keta - łańcuch, klachać - opowiadać plotki, kômora - mieszkanie, które jest wynajmowane, kômornik - najemca mieszkania, marka - waluta w Niemczech, modziok - młody chłopak, motyki - panie lekkich obyczajów, muzyka - zabawa taneczna, nudelkula - wałek do ciasta, papyndekel - tektura, karton, plac - tu: miejsce, pouosprowiać - poopowiadać, prali sie - bili się, prasnył - uderzył, przepadzity - chciwy, przepadzitoś - chciwość, przi nodzieji - w ciąży, prziwaliła - uderzyła, rachuje - liczy, rod - chętnie, sam - tutaj, starała sie - martwiła się, szczyrkać - dzwonić, wydawać metaliczne dźwięki, sznaps - kieliszek wódki, sztik do chaje - pretekst do awantury, tedy uowdy - od czasu do czasu, tubera - gruźlica, tuberok - gruźlik, uostuda - kłótnia, uozarci - pijani, wice - kawały, żarty, za wiela - za dużo, zielorka - kobieta potrafiąca leczyć ziołami, ze zadku - w tyle, na zapleczu, zolycić - flirtować, zowdy - zawsze.