Nowy utopiec. Legendy i podania z terenu Mysłowic i okolic

Ło tych utopcach to rostômajcie sie godało. Że były pierôńsko złośliwe, że poradziyły ludzi topić, że tedy uowdy robiyły ludziôm na bozny, abo, że kogo ukrziwdziyły. Take te gizdy były, ale przeca, jako godali starziki, to były kuzyny samych diobłôw, ftorych Pôn Bôg wyciep z nieba. Besto ludzie godali, że to był tysz tyn zły stworok, przed ftorym trza było mieć reszpekt. Ale nojgorsze było to, że te pierôny żyły w kożdyj strudze, rzyce, stowie a rancie. Kaj ino było trocha wody, zaroski przikludzali sie utopce. A wygnać jich to niy było proste. Bo sie ludziska namyncyli, coby jich pognać w świat.

Wszyjscy wiedzieli, że utoplec to je chop. Ale tysz mioł baba, a ludzie tysz widzieli tedy uowdy mode utopce. Ino że nigdy niy widzieli, coby baba utopca była przi nadzieji i miała mieć mode. Bo u ludzi to zaroski było widać, ale u utopcôw niy. Ale przeca były nowe utopce. Ino skônd sie brały? W moji familiji była tako powiastka.

Piyrwy moji starziki żyli na Roździyniu. We familoku. Starka trzimała chałpa we ryzach, starzik robiył na grubie. Besto go po cołkich dniach niy było, bo piyrwy sie robiyło po dwanoście godzin. A starka uo wszysko miała staranie. Chowała bajtle, trzimała pijôndze, przôntała, warziła. Narobiyła sie boroka, coby wszysko było jako trza. Ale jak bajtle niy chciały starki suchać, to loła szmatôm wiela wlazło. Ale niy ino. Jak jusz tego było za tela z niysuchaniym starki, to godała uo tym starzikowi a tyn robiył taki felezunek, że potym dugo sie bocyło uo tym a starki feści sie suchało!

Ale na tym Roździyniu, zaros za familokami, kaj żyli moje starziki, był stow. A do stowu przikludziył sie razu jednego utopiec. Ludzie, jak go dojrzeli, zaros zacli uo tym godać. Przeca kożdy sie go boł, a żodyn niy chciol, coby kogo potopiył. Ale môj uojciec mi uosprowioł, że jak ino posyszeli uo tym utopcu, tak zaroski z chopcami zacli lotać nad stow, coby połoglôndać, jako tyn utopiec wyglôndo. I jak ino chopcy mieli trocha casu, to zaroski lotali na tyn stow. Ale nawet jako była wielo hica, to sie boli do wody włazic, bo wiadômo, utopek niy śpi, a za noga we stowie môg chycić i trza było sie ze żywotym żegnać! Aż jednego casu chopcy przestali lotać na stow. Bo sie trefiyło cosik uokropnego.

Wele mojich starzikôw zamiyszkoł synek, ftory jusz mioł tela lot, że normalnie robiył na grubie. Mioł fajno frela. Babka godali, że mioł sie żynić i szporowoł na wesele pijôndze. Jak szeł na szychta, to zowdy lotoł wele tego stowu, chociosz go ludzie przeszczegali, coby tak niy robiył, bo utopiec môg go chycić a do wody wciongnońć. Ale synek padoł, że je mocny, to mu ta utopek niy do rady. Ale sie pokozało, że doł!

Ros jak szeł tyn synek ze szychty, to go utopek napod. A proł sie ś`niym wiela wlazło. Ino że był pierôn fes mocny, a synek drapko słob i besto stworok zacon go ciôngnôńć do wody. Synek sie brôniył, ale to nic niy dowało! Utopiec był blisko wody, to siła mioł wielo! Na kôniec tyn pierôn wciôngnył synka do wody. Tyn sie jeszcze brôniył, ale był jusz fes słaby. Jak śli z roboty inksze chopy, to widzieli go leżeć we wodzie i że jeszcze go cosik szarpie. Ale kożdy boł sie włazić do stowu, bo wiedzioł, że tysz tak może skôncyć. W kôńcu go wciôngnył pod woda a utopiył.

Ale za pora dni chopy, jak śli z gruby, to uobocyli we stowie siedzieć dwuch utopcôw. Ros dwa po cołki uokolicy poszła wieść, że je drugi utopek. Ale tysz zaroski starzi pedzieli, że tyn drugi utopek to je tyn utopiôny synek. Tak wszyjscy na Roździyniu sie dowiedzieli, skônd sie bierôm mode utopce. Że to niy rodziyły jich utopcule, ino to byli ci, ftorych utopce potopiyli.

Ale tysz môj uojciec, jego bracio a siostry i inksze bajtle dostały zakoz lotanio nad stow. Bo sie kożdo familijo zacła boć, że te utopce bydôm chcieli jeszcze gogosik chycić a utopiyć.

Tômasz Wrôna

Słownik

a - i,

baba - kobieta, żona,

bajtle - dzieci,

bocyć - pamiętać,

boroka - nieboraczka,

bozny - żarty,

chop - mężczyzna lub mąż,

chowała - wychowywała lub w przypadku zwierząt hodowała,

familijo - rodzina,

familok - dom wielorodzinny z czerwonej cegły,

felezunek - odprawa na kopalni, tu: awantura w domu,

fes - bardzo,

feści - bardziej,

frela - dziewczyna, panna,

gizdy - złe istoty,

gruba - kopalnia,

hica - upał,

loła - tu: biła,

lotać - tu: chodzić, biegać,

mieć staranie - troszczyć się,

poradziyły - umiały,

proł - tu: bił,

przeca - przecież,

przikludzały sie - przyprowadzały się,

rant - rów przydrożny,

reszpekt - obawa, strach, rodzaj szacunku,

robota - praca,

starka - babcia,

starzik - dziadek,

starziki - dziadkowie,

struga - potok,

stworok - potwór,

synek - chłopak,

szporowoł - oszczędzał,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

utopce - wodne demony, żyły w każdym wodnym siedlisku,

utopcule - utopce płci żeńskiej,

warzić - gotować,

wele - obok,

włazić - wchodzić,

wyciep - wyrzucił,

za tela - za dużo,

zowdy- zawsze.