Hanek na wojnie. Legendy i podania z terenu Mysłowic i okolic

Hanek to był fajny synek. Zowdy był radosny, wesoły. Prowdziy wigyjc. Zowdy z kamratami lotoł bozny robić kômu sie ino dało. Dziouchôm, ftore brzidko na chopcôw zaglôndały, staryj Palcynyj, ftoro zowdy jich przezywała, jak no lecieli bes jejji łônka, abo tymu Karlikowi, ftory zowdy norzykoł, że go niyradzi majôm. Tako mioł natura i taki był. Zowdy ze śmiychym, zowdy z radościôm.

Ale wszysko musi sie kyjsik skôńcyć. Jako sie zacło. I na Hanka prziszła rań, coby wyrôś z tego wigyjcowanio. Poznoł fajno dzioucha. Ańcia tysz była radosno a do tego zaradno a drapko wszysko robiła, kyjby sie ji robota poliła w rynkach! Do tego miała naprowda fajnisto gymbusia. Ja! Hanek niy umioł sie na nia napatrzeć. Tako piykno ta dzioucha była, tak fajnie sie ruszała.

Ale ze samego zaglôndanio, to jeszcze nigdy nic niy było. Hanek se pomysloł, że robota mo, to może bydzie chciała sie ś`niym poszpacyrować abo iś na jaki uodpust. To by było piyknie. I tak Hanek Ańcie zaprosiył ros na uodpust, potym na szpacyr, zaś na muzyka. Widać było, że ta dzioucha mo go rada.

I wszysko by było piyknie, ale prziszła wojna. Ku polskimu wojsku Hanka wziôńć niy zdônżyli. Front przeszeł tak drapko, że aże sie wszyjscy zdziwili. Ale Nimce uo Hanku niy zabocyli. Uo niy! Nojprzôd dostoł do podpisanio volkslista. Kyj chcioł sie żynić z Hankôm, to tak trza było zrobić. Zresztôm, zdônżyli sie jeszcze pobrać. Weselo hucnego ni mieli, bo przeca wojna, bo kartki. Ale nojbliższo familijo była, trocha przi cyji potańcowali, trocha sie pobawili. Bo po to je przeca wesele, pra?

Ale dugo sie tym niy naradowali, bo chned prziszło pismo do Hanka, że musi iś ku wojsku. Nimieckimu. Jerônie, jeszcze tego brakowało, że musioł iś sie bić za Hitlera! Blank tego niy chcioł, ale cy mioł co do godanio? Wojna była. Keby uodkozoł, to by go kasik zawarli abo zaszczelyli. Wôl niy wôl musioł iś. Ańcia go piyknie uodprowadziła do Mysowic na bahnhôf i Hanek pojechoł. Dostoł giwera a uniform i tak uostoł wojokym. Ale nojgorsze było to, że jak go wyszkolyli kasik w Nimcach a potym w Norwegiji, to go wysłali na frônt. Na ostfrônt do Rusyji.

Ańcia codziynnie za Hanka rzykała, bo przeca ino dziynka pômocy boży ta wojna szło przeżyć. Besto jak ino cas dowoł, to zowdy rzykała rôżaniec do Maryjki Świynty uo uopieka. Ańcia rzykała, a Hanek wojowoł. Ale kyj przijechoł na urlop, to radości było co niymiara! Ino Ańcia zacła sie starać jeszcze feści, bo to co Hanek uosprowioł uo tyj wojnie, to sie we gowie niy mieściło. Ludzi zabijali. Ale niy wojokôw, ino takich normalnych, ftorzi żyli na wsiach a w miastach. Cołke wsi polili. Nad rannymi sie pastwili. I to Rusy a Nimce. Jako wojna nigdy niy była normalno, tako ta na ostfrôncie była naprowda niynormalno. Borok Hanek był cołki z tyj wojny poharatany. Niy na ciele, bo mu nic przeca niy było, ale na duszy. Z radosnego, pogodnego synka ta wojna zrobiła nerwowego buca. Niy tyn chop.

Ańcia durś za niego rzykała a wołała za niym do nieba. Ale jednyj nocy Ańcia miała śnik. Że ruski wojok trefiył Hanka we brzuch. I ciynszko ranny jeji chop sie cofoł, ale dognoł go ruski pancer i go rozjechoł. Ale na miozga! Hanek na cołki gos ino zawołoł "Ańcia" i tela usyszała ta biydno dzioucha. Zaroski zacła za niego rzykać. I poleciała rano do swoji teściowyj, coby ji uo tym pedzieć. Ino, że ta tysz miała podany śnik. Uobie sie wtyncos porycały.

Ale Hanek co nocka przichodziył do Ańcie, kyj uona spała. Godoł ji, że ji fes pszaje, że bydzie cekoł na nia na drugim świecie. Noreście jednyj nocki duch Hanka ji pedzioł, że mo se poukłodać życie, żeby niy była sama i sie drugi ros wydała. Ańcia durś ślimtała po kôntach. Tak ji sie uo tego Hanka rozchodziło!

Aże jednyj nocki Hanek zaś prziszeł do Ańcie. Pedzioł ji, że prziszeł sie pożegnać, że jusz niy bydzie ji nynkoł, żeby sie życie poukłodała, a sie wydała. Bo uôn musi iś tam, kaj jego kamraty, ftore poginyli na frôncie. Dugo jego duch jom haloł po gowie, dugo sie do nij tulił. Noreście pedzioł ji, że musi iś, że jom piyknie żegno. Na koniec pedzioł ji "Z Panym Bogym" i zniknył! Ańcia niy spała do rana. Durś myślała uo Hanku. Ale rano prziszeł briftreger. I prziniôs listek, że Hanek zginył na wojnie. Ańcia miała jeszcze nodziejo, że to sie ino śniło, że to zły śnik. Ale listek pokozoł, że to była prowda.

Ańcia dugo niy poradziła prziś do sia, a potym... zowdy rzykała za Hanka, zowdy mu świyciła pod krziżym na smyntorzu świycka, tak jako to robiyły inksze baby do swojich synôw abo chopôw, ftorzi z wojny niy prziśli, a jejich kości kasik sie poniywiyrajom w ruskij ziymi.

Ańcia tak pszoła Hankowi, że sie nigdy jusz niy wydała. Żyła samiućko jak palec do swoji śmierci. Dopiyro wtyncos poszła do swojigo rostômiłego Hanka.

Tomasz Wrona

Słownik

a - i,

bahnhof - dworzec kolejowy,

bes - przez,

blank - całkiem,

borok - nieboraczek,

briftreger - listonosz,

buc - człowiek gderliwy,

cyja - akordeon,

drapko - szybko,

durś - stale,

dzioucha - dziewczyna,

fajny - ładny,

fajnisty - piękny,

familijo - rodzina,

giwera - karabin,

ja - tak,

kaj - gdzie,

kamraty - koledzy,

keby - gdyby,

kyj - kiedy,

kyjsik - kiedyś,

listek - list,

mo go rada - bardzo go lubi,

muzyka - zabawa muzyczna,

niyradzi - niechętni,

ostfrônt - front wschodni,

pancer - czołg,

podany - podobny,

poharatany - pokiereszowany,

pra - słowo potwierdzające zdanie,

pszaje - kocha,

rań - kolej,

rostômiły - ukochany,

rzykała - modliła się,

ślimtała - płakała po cichu, łkała,

śnik - sen,

uodkozoł - odmówił,

wigyjc - żartowniś,

wojok - żołnierz,

wôl niy wôl - chcąc nie chcąc,

zabocyli - zapomnieli,

zowdy- zawsze.