Franciszek Nowakowski. Mysłowiczanie znani i mniej znani (cz. 20)

Urodził się 22 października 1899 r. w Krasowach w ówczesnym powiecie tyskim. Jego ojcem był Tomasz, matką Łucja z domu Pypłacz.

Zamieszkiwał na stałe w Wesołej przy ul. 1 Maja (ob. Laryska). Po ukończeniu szkoły powszechnej podjął pracę na kopalni Wesoła. Pracował tam w latach 1914-1919. W 1918 r. zaangażował się w działalność propolską. Zapisał się do chóru ,,Lutnia” działającego w Ławkach.

Uczestniczył w I powstaniu śląskim w kompani Krasowy, którą dowodził Mikołaj Kmieć. Franciszek Nowakowski brał udział w zaciętych walkach pod Mysłowicami. Po ich zakończeniu zmuszony został do opuszczenia Górnego Śląska. Ewakuował się z kompanią do Byczyny koło Jaworzna, gdzie utworzono obóz przejściowy dla powstańców. Z uwagi na represje Niemców nie zdecydował się na powrót do Krasów.

W listopadzie 1919 r. wstąpił do Wojska Polskiego. Dopiero w październiku 1920 r. powrócił na Górny Śląsk. Z uwagi na brak możliwości zatrudnienia, skierowano go do pracy w Polskim Komisariacie Plebiscytowym w Pszczynie w wydziale propagandy. Tam pracował do marca 1921 r. W maju 1921 r. wstąpił do wojska powstańczego. W III powstaniu należał do czwartej kompanii pszczyńskiej pod dowództwem Pawła Porwita.

Franciszek Nowakowski brał udział w walkach o Kamień Wielki koło Krapkowic. Dnia 22 maja 1921 r. został ciężko ranny. Dostał się do niewoli niemieckiej. Skierowano go do szpitala we Wrocławiu. Po operacji i rekonwalescencji Niemcy przetrzymywali go w obozie jenieckim w miejscowości Cottbus.

W październiku 1921 r. doszło do wymiany jeńców. Powstańców z obozu w Cottbus przewieziono do Herb Nowych koło Częstochowy, gdzie nastąpiła wymiana. Zły stan zdrowia był powodem dalszej jego hospitalizacji w szpitalu w Mysłowicach. Po wyleczeniu podjął naukę w szkole celnej w Cieszynie. Od stycznia 1922 r. do września 1939 r. pracował w inspektoracie straży granicznej w Katowicach.

We wrześniu 1939 r. został zmobilizowany. Walczył w rejonie pogranicza polsko-niemieckiego koło Rudy Śląskiej oraz podczas odwrotu armii polskiej na wschód. Był w stopniu plutonowego.

W latach 1940-1945 pracował w kopalni Jan Kanty w Jaworznie jako robotnik dołowy. W lutym 1945 r. powrócił do pracy w kopalni Wesoła w straży przemysłowej. W tym okresie zaangażował się w utworzenie Rady Gminnej w Wesołej. Pracował społecznie w przygotowaniach do referendum i do wyborów parlamentarnych.

Od 1945 r. należał do Polskiej Partii Socjalistycznej, a od 1948 r. do PZPR. W 1963 r. przeszedł na emeryturę. Przez kolejne kadencje był sekretarzem w kole ZBoWiD w Wesołej. Do 1969 r. był stałym członkiem Rady Narodowej w Wesołej. Został odznaczony Śląskim Krzyżem Powstańczym (1958 r.) i Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1968 r.).

Artykuł powstał na bazie informacji źródłowych udostępnionych przez Mysłowickie Towarzystwo Historyczne im. J. Lustiga i p. Bogusława Polaka.

Dariusz Falecki