Dyskretny urok Żabnika

Dopiero co, bo w niedzielę 23 marca, odbyło się pierwsze tegoroczne spotkanie w ramach cyklu wizyt w kolejnych rezerwatach Leśnego Pasa Ochronnego GOP-u. Celem pierwszej akcji stał się jaworznicki rezerwat Dolina Żabnika. Spotkanie to zapowiadano w naszych mediach i dlatego dla tych z naszych czytelników, którzy dali się skusić, opowiem o nim co nieco. 

Po prostu rezerwat

Formalnie rezerwat został powołany w 1996 roku ale jego utworzenie postulowano już w latach pięćdziesiątych ubiegłego wieku. Inicjatorem był briolog Marian Kuc, który w tej okolicy odkrył liczne stanowiska mchów, reliktów glacjalnych. Mchy niestety wyginęły, ale późniejsze badania dowiodły, że występuje tutaj nieco ponad 100 gatunków mszaków. Do tego dochodziła bardzo czysta woda. Rezerwat od zachodu dochodzi do leśnego przedłużenia ulicy Zdrojowa w Jaworznie Ciężkowicach. Tamże też znajdują się spore stawy o charakterystycznej niebiesko zielonej wodzie. Im dalej na wschód tym bardziej dolina wcina się w piaszczyste podłoże i tym bardziej staje się węższa. Wokół znajdują się lasy formalnie w typie boru świeżego oraz boru mieszanego. Ze względu na obecność wielu krzewów w pierwszym przypadku oraz inwazyjnych dębów czerwonych w drugim przypadku nie jest to takie proste. Kolejną ważną osobliwością lokalnej dendroflory jest znaczna domieszka świerka pospolitego. Im dalej na wschód tym go więcej i tym bardziej odnawia się spontanicznie z nasion produkowanych przez bardzo duże drzewa. Są jeszcze młode jałowce pospolite oraz brzozy brodawkowate. Z drzew liściastych pojawiają się nieliczne młode drzewa buka pospolitego oraz dębu szypułkowego.

Coś z zieleniny

Zacznijmy od tego, że jak przystało na bory jakieś tam dno lasu zajmują płaty krzewinek dwojga gatunków. Są to borówki czarne teraz o bezlistnych zielonych pędach i borówki brusznice o zimozielonych liściach. Z roślin o zimozielonych liściach udało nam się zauważyć gruszynkę jednostronną. Miała nawet owocujące pędy. Bliżej brzegów wyrasta żurawina błotna. Ona także posiada zimozielone listki i cienkie płożące się pędy. Warto odnotować paprocie. Z nic wyróżniała się orlica pospolita, teraz możliwa do obejrzenia po bardzo suchych liściach. Bardzo wysoka wilgotność powietrza i początek sezonu wegetacyjnego utrudniły bardziej szczegółową dokumentację tego segmentu bioróżnorodności. Po prostu warto wybrać się tutaj na początku lata aby obserwować tutejsze rosiczki. 

Mchy i porosty

Jak przystało na bory w lasach w otoczeniu rezerwatu dominują rokietnik posolity oraz gajnik lśniący. Ten drugi posiada wyraźnie lśniące darnie. Jest go w rezerwacie bardzo dużo, znacznie więcej niż pamiętam z ubiegłych lat. Trzecim gatunkiem pod względem liczebności jest tutaj brodawkowiec czysty. Sporadycznie trafia się widłoząb kędzierzawy. Brzegi strumienia porastają płaty torfowców. Dominującym gatunkiem jest Sphagnum teres, tak twierdzi briolog Barbara Fojcik. Torfowce przeplatają kępy płonnika pospolitego. Bardzo mało jest tutaj porostów. To pustułka pęcherzykowata, misecznica proszkowata oraz dwa gatunki chrobotka.

Piotr Grzegorzek