Z kart historii - ksiądz Tomasz Dudek

Ksiądz Tomasz Dudek urodził się 10 lutego 1849 r. w Szopienicach-Stawiskach. Jego ojcem był Jan Dudek, matką Marianna z domu Dombek. Edukację na poziomie szkoły powszechnej odbywał w Mysłowicach. Zdolnego ucznia nakierowano na drogę posługi duszpasterskiej.

Po pobycie w Mysłowicach podjął naukę w gimnazjum w Krakowie. Studia wyższe rozpoczął we Wrocławiu na wydziale teologii, równocześnie studiował filozofię. Studia z tego zakresu kontynuował w Wiedniu oraz w Ołomuńcu, również na wydziale teologicznym. Święcenia kapłańskie przyjął 5 lipca 1875 r. od Egona Fürstenberga – arcybiskupa ołomunieckiego. Ceremonia odbyła się (z dużą dozą prawdopodobieństwa) w Mysłowicach.

Jako duszpasterz pełnił posługę na Śląsku Cieszyńskim: w Jabłonkowie, Karwinie, Starym Boguminie, Bielsku i Ustroniu. 4 marca 1884 r. został proboszczem w Cieszynie. Ksiądz Tomasz Dudek zaangażował się w modernizację kościoła parafialnego. Podczas posługi w Cieszynie nawiązał kontakt ze szkołą rzemiosła w Valasskim Mezirici. Pozyskał do współpracy tamtejszych stolarzy, którzy pomogli mu w renowacji kościoła parafialnego w Cieszynie i kościoła w Starym Boguminie, którego był potem proboszczem. W 1891 r. udało mu się doprowadzić do założenia nowego cmentarza w Cieszynie przy obecnej ul. Katowickiej. Cmentarz wyróżnia się okazałą bramą zbudowaną w stylu baroku austriackiego. Spoczywają tam zasłużeni cieszynianie.

Ks. Tomasz Dudek zaangażował się w pomoc siostrom Boromeuszkom z Trzebnicy koło Wrocławia, gdzie w okresie Kulturkampfu zakonnice musiały opuścić klasztor i szkołę. Dudek zabiegał o ich przeniesienie do Starego Bogumina, co nie doszło do skutku. Boromeuszki przeniosły się w 1876 r. do Cieszyna, gdzie założyły szkołę. Ksiądz Tomasz Dudek wspierał aktywnie księdza Józefa Londzina – polskiego działacza na Śląsku Cieszyńskim. Pomagał również Pawłowi Stalmachowi – działaczowi narodowemu i protestantowi, który przed śmiercią przeszedł na katolicyzm. T. Dudek był współpracownikiem „Gwiazdki Cieszyńskiej”, polskiej gazety na tym terenie. Aktywna działalność na niwie pobudzania polskiej świadomości narodowej przysporzyła mu licznych przeciwników. Jednym z nich był Johann Demel – wieloletni burmistrz Cieszyna i przywódca tamtejszych niemieckich liberałów, a także Teodor Haase – pastor ewangelicki, oraz sam biskup wrocławski Georg Kopp. Biskup wrocławski skierował Tomasza Dudka do Bielska, gdzie większość mieszkańców stanowili wówczas Niemcy. Tomasz Dudek zaangażował się w działalność stowarzyszenia „Dziedzictwo bł. Jana Sarkandra”. Współpracował z księdzem Ignacym Świeżym – założycielem tego stowarzyszenia

1 stycznia 1893 r. objął probostwo w Starym Boguminie. Zaangażował się w remont kościoła i przyległości. Tomasz Dudek pełnił funkcję generalnego wizytatora szkolnego na dziekanat frysztacki. Po podziale Śląska Cieszyńskiego w 1920 r. część parafii z diecezji wrocławskiej pozostała w Czechosłowacji. Ksiądz Dudek zasiadał w radzie komisariatu biskupiego na ten teren.

Ks. Tomasz Dudek zmarł 21 września 1925 r. w Starym Boguminie. Pogrzeb odbył się w tamtejszym kościele parafialnym. Podczas mszy obecnych było 129 księży z regionu Śląska Cieszyńskiego. Tomasz Dudek spoczął pod ołtarzem w kaplicy Wszystkich Świętych na cmentarzu w Starym Boguminie.

Dariusz Falecki

Na zdj. kościół w Starym Boguminie, miejsce posługi księdza Tomasza Urbanka