W jedności siła. Historia Związku Floriańskiego

Związek Floriański był stowarzyszeniem strażackim. Powstał w 1916 r. Działał przez dziesięć lat, do 1926 r. Związek przyjął jako patrona św. Floriana. Związek ten był inicjatorem zjednoczenia ruchu pożarniczego w Polsce. Skupiał wybitnych działaczy pożarnictwa.

Związek Floriański powstał w nietypowych okolicznościach i czasie, tj. podczas toczącej się I wojny światowej. W celu zdobycia przychylności Polaków, władze rosyjskie dały zielone światło Polakom dla utworzenia w kwietniu 1915 r. stowarzyszenia pod nazwą Towarzystwo Świętego Floriana. Jednakże w 1916 r. zmieniła się sytuacja na frontach wojny. Przychylność Polaków próbowały zdobyć władze niemieckie, które zajęły Warszawę. Niemcy wydali zgodę na kolejny zjazd polskich działaczy pożarnictwa. W zjeździe uczestniczyły aż 953 osoby, reprezentujące głównie straże ochotnicze. Inauguracja zjazdu odbyła się 8 września w katedrze św. Jana w Warszawie. Zjazd trwał trzy dni. Trzeciego dnia, 10 września 1916 r., przekształcono dotychczasowe Towarzystwo Świętego Floriana w Związek Floriański. W składzie zarządu znaleźli się: Bolesław Chomicz – prezes, Józef Tuliszkowski - wiceprezes, Alfred Grohman z Łodzi - skarbnik oraz szereg działaczy reprezentujących ziemie Królestwa Polskiego.

Należy zaznaczyć, ze niebagatelny wkład w zjednoczenie polskiego pożarnictwa w Królestwie Polskim mieli pracownicy i działacze wyższego szczebla firm ubezpieczeniowych, którzy wspierali finansowo rozwój Związku Floriańskiego. Do głównych celów Związku należało: zakładanie straży ochotniczych w terenie, szkolenie oficerów, zakładanie oddziałów związku w innych guberniach, propagowanie budownictwa z materiałów ogniotrwałych, propagowanie ubezpieczania się od pożarów. O sukcesach świadczą liczby: w 1916 r. na ternie Królestwa Polskiego należało do Związku Floriańskiego kilkadziesiąt straży, a w 1921 r. – ponad tysiąc, z ponad 60. tysiącami strażaków. Do najważniejszych przedsięwzięć w latach 1916-26 należało: organizowanie kursów oficerskich i wyszkolenia podstawowego oraz lustracje (kontrole jednostek). Na bazie kontroli opracowywano wytyczne, które miały na celu poprawę działania poszczególnych jednostek. Związek Floriański wprowadził odznaczenia i medale za wysługę lat, a także dyplomy i zaświadczenia o odbytych kursach.

W latach 1916-1926 w skład zarządu Związku Floriańskiego wchodzili Bolesław Chomicz, Stanisław Arczyński, Stanisław Pągowski, Jan Boguszewski, Teodor Merzlak i Bolesław Pachelski. Ten ostatni zorganizował oddział Związku Floriańskiego w Sosnowcu. Z tego powodu oddelegowano go w 1927 r. do Katowic na stanowisko śląskiego Inspektora pożarnictwa, w utworzonym w 1924 r. Związku Straży Pożarnych Województwa Śląskiego.

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r. zaistniały korzystne warunki do całkowitego zjednoczenia polskiego pożarnictwa . Działacze Związku Floriańskiego byli inicjatorami wielkiego zjazdu w 1921 r., na którym powołano Związek Straży Pożarnych RP, który wchłonął wszystkie związki wojewódzkie w kraju. Pomimo tego, Związek Floriański nie zaprzestał działalności. Został jednym oddziałów tegoż Związku Głównego. W nowej strukturze Związek Floriański skupiał jednostki z województw: warszawskiego, wołyńskiego i poleskiego. Związek Floriański zakończył działalność w 1926 r.

Dariusz Falecki