Posek z galot. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Na Krasowach żyła hańdowni jedna familijo. Uôna, piykno baba, ftoro zowdy łaziła w szumnych keckach a piyknie wybiglowach zopaskach i jaklach. A uôn tysz był bardzo szykownie uoblecôny. Bioło, wybiglowano koszula, ślips, galoty na kantki i szaket, a na gowie hut. Jak śli w niydziela do kościoła, to kożdy po drodze sie za nimi uoglôndoł. Tak piyknie wyglôndali!

Ale chop mioł ptoka na jednym punkcie. Normalnego szmyrgla, bo inacy tego sie niy do zamianować. Rod nosił poski. Ale powiycie, że kożdy chop uoblyko poski, coby mu galoty z rzici niy śleciały! Bo by była wielko gańba! Inoś to niy były take normlne poski jak u inkszych chopôw! Bo nasz istny niy był jakisik tam bogoc. Ale niy kupowoł tych poskôw we sklepie abo u handlyrzy, co po chałpach chodzili a przedowali rostômajte rzecy. Karlik, bo tak go mianowali, zowdy szeł do rymorza uobsztalować se nowy, skôrzanny posek. Ale gabla musiała być tako fes zdobno, a sôm posek musioł być wyrobiany. W tamtym casie żył w uokolicy taki rymorz, ftory poradził na poskach uodcikasć abo wyrobiać rostomajte kwiotki, listki abo rostômajte znaki jak pyrliki abo siykyrki. I gynau take wyrobiane poski nasz Karlik u tego rymorza sztalowoł. A potym sie asił miyndzy kamratami, jaki to mo szykowny posek. A chopy mu niyros takigo poska zowiścili. Ale jakby dali trocha wiyncy pijyndzy, to tysz by take poski mieli, besto darymne take zowiszczynie!

Ale jednego razu Karlik zacôn sie cuć źle. Dali mu pigułki, a zamias być lepij, to sie cuł coros gorzi, aże noreście pomar. Do cołki jego familije to była wielko tragedyjo, bo Karlik to był dobry chop a uojciec. 

Ludzie piyrwy jakosik byli lepij poukłodani, abo wychowani, to wiedzieli, że jak sie narodziło, to i trza umrić. I besto kożdy był do tego swojigo kôńca przirychtowany. Kożdy godoł, w co go majôm uoblyc do truchły, jak mo wyglôndać pogrzyb i tak dali. Jak uoblykali Karlika na uostatnio drôga, to baba zacła do galot wrożać tyn wyrobiany posek. Widzioł to syn Karlika, i to uôn uodwiyd matki, coby uojcowi dać do truchły tyn piykny, wyrobiany posek. Przeca jak bydzie leżoł, to i tak galoty mu niy ślecôm. To po co posek. A syn bydzie mioł fajno pamiôntka po uojcu. I tak zrobili. Pochowali Karlika bes poska. Ale wszyjscy wiedzieli w jaki wielki zocy Karlik mioł tyn posek i znali jego wolo, że chcioł być w nim pochowany. Ale, familijo uznała, że umartym tam downo jedno i tyn posek uostoł we śranku na sześ tydni, a potym mioł trefić do jejich syna jako pamiôntka po uojcu.

Ale wiycie, w życiu bywo rostômajcie, a umarci tysz poradzôm sie uo swoje upôminać. Niy minyło trocha casu, jak w nocy babie prziśnił się Karlik. Łaził po izbie i cegoś szukoł. I tak co nocka. Aże w końcu baba z nerwôw niy poradziła usnôńć. Przewrocała sie w łôżku z boku na bok, ale spanie niy prziszło. Ale jak wybiło dwanoście, cosik sie w izbie poruszało. Przelynkła sie karlikowo baba niy na bozny, bo wiedziałą, że w izbie je ino uôna sama. Ze strachym uotwarła uocy i we winklu izby uobocyła bioło postać. Jezderkusie, baba aże wrzasła ze strachu! I żeby tego było mało, mara jeszcze zacła iś ku babie. Ale miała na tela uodwogi, coby sie przijrzeć zjawie. Trocha sie myni boła, jak dojrzała, że zjawa to żodyn inkszy ino jeji Karlik. Żol sie babie zrobiło umartego chopa i zacła ryceć. A potym go spytała, cy sie prziszeł pożegnać? A zjawa ji godo, że niy. Niy prziszeł sie pożegnać. Ino sie jôm pyto, camu niy dostoł do truchły tego poska, ftory tak rod za życio uoblykoł!? Dopiyro teros sie baba zlynkła, ale pedziała mu, że chciała go dać jejich synowi na pamiôntka. Karlik ji pedzioł, że jakby chcioł go dać na pamiôntka, to by to pedzioł, a uôn chcioł być z nim pochowany! I zanim baba cosik na to pedziała, duch sie rozpłynył i znik!

Cołki dziyń baba dumała, co mo z tym fantym robić. Ale niywiela wymyśliła. Przeca niy powiy groborzowi, że mo truchła Karlika nazot wykopać!

Ino że na nastympno noc zaś sie pojawił duch Karlika, ftory wołoł uo posek z galot. I tak kożdo nocka baba pokoju ni miała, bo jôm nynkoł duch jeji włosnego chopa. I durś to samo. Kaj môj posek, kaj môj posek!

W kôńcu baba niy szczimała. Jak sie trefiła ze synym, to mu pedziała, że ni może mu dać poska po uojcu na pamiôntka, bo tyn kożdo nocka do nij prziłazi a sie uo posek z galot dopômino, a spać ji niy daje! Miała ino jedna sprawa, jak uoddać tyn posek uojcowi?

Poradzili sie jednyj babki, ftoro tedy uowdy z duchami godała, co z tym zrobić. Ta jim doradziła, coby truchły niy wykopywać, ale wykopać we grobie tako dziura i do nij wrazić posek, coby duszycka była zadowolono. I tak zrobili. Wzyni ryl a wykopali we grobie mało dziura i do tyj dziury wsadzili piykny wyrobiany karlikowy posek z galot. Uod tego tysz casu baba przestała być nynkano przez ducha włosnego chopa.

Tômasz Wrôna

Słownik

A – i,

besto – dlatego,

bozny – żarty,

camu – dlaczego,

chałpy – domy,

chop – mąż,

durś – ciągle,

familijo – rodzina,

gabla - tu sprzączka do paska,

gańba – wstyd,

galoty – spodnie,

gynau – dokładnie,

handlyrze – kupcy,

hańdowni – dawniej,

hyt – kapelusz,

jakla - kaftan w śląskim stroju ludowym,

kamraty – koledzy,

kantki - zaprasowane krawędzie spodni,

mianowali – nazywali,

mioł ptoka - miał hobby,

przirychtowany – przygotowany,

pyrliki - rodzaj młotków,

rod – chętnie,

rostômajte – różne,

ryceć – płakać,

ryl – szpadel,

rymorz - rzemieślnik produkujący wyroby ze skóry np. paski i uprzęże,

rzić - tylna część ciała,

szaket – marynarka,

szmyrggel (mieć szmyrgla) - być rąbniętym na jakimś punkcie,

sztalowoł – zamawiał,

szykownie – elegancko,

śleciały – spadły,

ślips – krawat,

śrank – szafa,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

trefić się - spotkać się,

truchła – trumna,

uoblyc – ubrać,

uobsztalować – zamówić,

winkel – kąt,

wrożać – wkładać,

wybiglowane – wyprasowane,

wyrobiany – rzeźbiony,

zamianować - nazwać kogoś po imieniu,

zoca – szacunek,

zopaski - fartchy w stroju ludowym,

zowdy- zawsze.