Polokowy stow. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Na Brzynskowicach, jak byście pośli za szkołôm w strôna Kolejowyj, to dôńdziecie nad fajny stow. To starodowny stow, bo nojstarsi pamiyntajôm, jak zowdy był. Nazywali go Polokowym Stowym, bo do tyj familije piyrwy noleżoł.

Jaki to był fajny stow! Woda była w niym cysto i tako przijymno. Rybki w niym pluskały, żaby kumkały, a na jego dnie było kupa rakôw. Besto ludzie lotali na tyn stow, coby chytać ryby abo raki. Toć! Raki! Dyć hańdowni tysz raki jodali, niy ino miynso. A były dobre a zdrowe! I miały jeszcze jedyn plus. Były darmowe. Niy trza było za nie płacić. Dzisiej, jakbyście kcieli kupić cosik podane na raki, to musicie kupa pijyndzy zapłacić. To krewetki przeca, pra? A hańdowni jodali darmowe raki i tysz mieli jak u pônôw na zomku we Pszczynie! Coby my za piyknie ni mieli, to jeszcze powiym, że żabôw niy jodali. Nawet jak była fes wielo biyda. Ale żaby robiyły za zabowki. Przeca szło je gonić, a chopcy tedy uowdy wrożali jym słômka do zadku i naplômpali jym luftu. Wtyncos mieli ubow, jak widzieli, że tako żaba niy poradziyła wpłynôńć pod woda. Ale to chopcy robiyli brzidko, bo myncyli gowiydź i starzi fes na to przezywali. I mieli recht.

Na Polokowy Stow ludzie radzi lotali tysz sie trocha uokômpać. Ale to musiała być fes wielo hica. Wtyncos właziyli do stowu i pływali. Ale zowdy robiyli to ze strachym, bo w tym stowie żyło jeszcze cosik. Ludzie nazywali to utopcym. To był taki mały chopek, cołki zielony. I fes brzidki. Mioł taki szyroki pysk i wyłupiaste ślypia. Nô i glacaty łep. Niy tak blank glacaty, bo pora cornych wosôw tam mioł, ale niy za dużo. Normalnie wyglôndoł, jakby mioł uojca cowieka, a matka żaba! Abo na uodwrôt. Ale tysz był taki, jak wyglôndoł. Szpetny pysk i szpetny charakter. Niyros go ludzie widzieli, jak siedzioł we stowie i ino tyn paskudny pysk wystowioł nad woda a zaglôndoł, kogo by tu ukrziwdzić. Abo siedzioł na brzegu stowu a zaglôndoł we woda, jakby jakigo skarbu wypatrowoł!

Camu mioł szpetny charakter? Niy, niy skiż tego, że był sobek i z żodnym niy godoł, ale bes to, że rod ludzi topiył. Jak ino kogo dojrzoł, że sie plusko we wodzie, zaros chyciył go za noga a dar pod woda aże takigo utopiył. I to mu sprowiało nojwiynkszo radocha. Besto zaglôndoł, fto sie prziszeł kômpać abo wloz do wody za rakami. I wtyncos go chytoł a utopiył! Niyjedyn z Brzynskowic tak postrodoł żywot. Besto ludzie sie boli lotać na Polokowy Stow, bo wiedzieli, co jich może tam trefić! A jednak zowdy sie znod jakiś, co ryzykowoł i szeł nad stow.

Jak utopek mioł wielo siła, tak mi babka godali, to wciôngnył pod woda nawet dorosłego chopa. A môg to robić uod jesiyni, bes zima a wiosna. Padocie, że w zima żodyn sie niy kômpie? A dyć niy! Za to jak stow zamorz to brali szlyje i lotali na stow sie kyjzać. Ino tedy uowdy lôd był myńszy, a jak sie załômoł to niyjedyn wpod do wody i jusz był uod utopka! Ale jak prziszło świyntego Jôna, to utopek traciył moce. Godali, że dzieje sie tak, bo świynty Jôn świyńci woda i wszysko złe traci swoje moce. Wtyncos utopek ino topił małe bajtle. Taki był tyn gizd słaby! Besto babki godały dzieciom, coby niy chodziyli na stow sie kômpać, bo to może sie skôńcyć źle. Ale fto by tam suchoł starych, jak je hica na dworze, a woda tako fajno. Ale potym był płacz. Jak to babka godali, że z igrackôw przidôm płacki. I richtig niyros tak było.

Ciekow żech je, cy na Polokowym Stowie dalij tyn utopek żyje? Bo jakoś myni uo niym słychać bes uostatnie lata. Może ludzie myni jusz na tyn stow łażôm? I besto utoplec mo myni roboty z topiyniym?

Tomasz Wrona

Słownik

A – i,

bes – przez,

besto – dlatego,

blank – całkiem,

camu – dlaczego,

chop – mężczyzna,

chopek – człowieczek,

fajny – ładny,

familijo – rodzina,

fes – bardzo,

glacaty – łysy,

gowiydź – zwierzęta,

hańdowni – dawniej,

hica – gorąc,

igracki – zabawy,

kyjzać się - ślizgać się,

luft – powietrze,

mieli recht - mieli rację,

naplômpali – napompowali,

padocie – mówicie,

pijôndze – pieniądze,

piyrwy – dawniej,

poradziyła – umiała,

pra - słowo potwierdzające zdanie,

przezywała – wyzywała,

radzi lotali - lubili chodzić,

richtig – rzeczywiście,

szlyje – łyżwy,

szło - można było,

ślypia – oczy,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

toć - potwierdzenie zdania lub pytania,

zadek - tył, tyłek,

zowdy- zawsze.