Po jakymu godali Gorcusie? Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Na ludzi godo sie rostômajcie. Jak fto sie zachowuje, tak go mianujôm. Na tego, co za fes pije gorzoła, godo sie uożyrok. Na tego, co fes dużo godo, klyta. Na ta, ftoro inkszych uobgaduje, godo sie klachula. Ale mômy w Mysowicach tako dzielnica, na ftoryj miyszkańców padajôm Gorcusie. Piyknie to sie sucho, ale gorcuś to je po naszymu taki blachowy gornuszek, pokryty glyjtôm. Hańdowni pijali ś`nich kafyj abo tyjka. Nô to jako do tego doszło, że na wszyskich Dzieckowioków padali Gorcusie?  Syszałach uode starych ludzi pora powiastek uo tym.

W Dzieckowicach od downa była karcma. Godali na nia U Anderszki, bo familijo Anderszów jôm prowadziła, a dokładnie to staro Anderszka haf rzôndziła! Do tyj karcmy chodzili chopy napić sie piwa, pogodać, pośmioć sie i pośpiywać. Jak robili imprezy, muzyka abo wesela, to i potańcować se szło. Besto do karcmy prziłazili muzykanty, ftorzi piyknie grali a śpiywali ślônske śpiywki a tańce. Chopy ze swojimi babami przichodzili wtyncos do karcmy Anderszki, coby se potańcować. Kożdy może godać, co ino mu sie podobo, ale ta karcma do Dzieckowioków była fes wożno.

Ale jakoś tak sie podzioło, że jednego casu do Dzieckowic zacli lotać chopcy zza Przymsy, z Jelynio. Wołali na nich Gorole. Dzieckowioki zrobili sie fes nerwowi, bo chopcy z Jelynio zacli lotać za dzieckowskimi dziouchami i chcieli z nimi zolycić. Te boroki byli biydne jak myszy kościelne, ale piyknie poradzili godać, a po rynkach całować, a sie uśmiychać. Tego ślônske chopy niy poradzili robić, a jak sie pokozało, to dziouchôm z Dzieckowic te całowanie po rynkach to sie podobało!

Jak chopy przichodzili do anderszowyj karcmy, to co chwila sie wadzili. Wadzili sie z tymi przibytnimi synkami, co po zolytach pośli sie napić piwa. Abo na muzyce, kyj prziłazili z dziouchami potańcować. A jak sie wadzili, to roz po roz ciepali sie kuflami. Jak niy trefili sie nawzajym, a fes praśli takôm kufôm we ściana, to śklanno kufa szlag trefioł. Pras - i kufel rozwaloł sie na malućke kônski. Abo tysz ryp uo delina i zaros było po kuflu! Nojgorzij było, jak kogo taki kufel trefił w łeb! Bo wtyncos jeszcze trza było takigo boroka retować!

Karcmorka coros barzij nerwowo zaglôndała, jak chopy ji kufle czaskali a w cos uostudy karcma demolowali. Przezywała na to pod nosym, ale co môgła zrobić? Przeca jak bydzie przezywała swojich klijyntow, to ros dwa sie pouobrożajôm a jeji karcma uosmolôm i pudôm kaj ińdzi!

Karcmorka tysz, jak widziała, że mo coros wiyncyj poczaskanych kuflôw, to zacła je dokupować, coby chopy mieli z cego pijać piwo. Ale chopy, mimo, że widzieli nowe kufy, to i tak w nerwach ciepali nimi a uokropnie je czaskali! To jeszcze barzij nerwowało karcmorka, bo jusz z nerwowymi klijyntami niy wiedziała se rady!  Noreście prziszła po rozum do gowy i jak jednego dnia po Dzieckowicach łaził handlyrz, ftory przedowoł gorki a gorcki, poszła ku niymu a spytała sie, po wiela mo take zielezne gorcki. Jak ji handlyrz podoł cyna, to sie pokozało, że sôm troszka drogsze niżeli śklanne kufle, ale za to sôm z blachy. I jak ftosik prasnył takim gorckym uo ściana, to gorcek wydoł ino taki blachowy klank, ale sie niy poczaskoł. Ale Anderszka prziszła na jeszcze jedna myśl. Uobsztalowała keta i kozała tôm ketôm przikuć zielezne gorcki do stołôw, coby chopy przi uostudzie ni mieli cym ciepać!

I tak w anderszowyj karcmie nastoła nowo era. Era blachowych gorckôw zamias śklannych kufli. Nojprzod goście pytali karcmorki, camu te gorcki sôm, a niy śklanne kufle. Jak jym karmorka pedziała, że to skiż tego, że walôm kuflami po gowach, delinach a ścianie i je czaskajôm, to jij przinoszôm straty, to przestali pytać. Pedziała jim tysz, że skiż tego bydôm dostować biyr w blaszannych gorckach, coby jich niy czaskali! A majôm je przikowane ketôm do stoła, coby ni mieli cym ciepać, bo poczaskanych łebôw tysz mo doś!

Dzieckowiokôm, kerzi przichodzili do karcmy nojprzôd było dziwne pić piwo z gorckôw, ale ros dwa sie przizwycajili i uznali, że tak musi być.

Ale do anderszowyj karcmy prziłazili niy ino Dzieckowioki. Tedy uowdy piwo sam pili i Kosztowioki i Imieloki. A tym było fes dziwne, że dostajom piwo w gorckach, na dodatek przikutych ketôm do stoła! I godali uo tym we swojich chałpach. Ros dwa sie rozniysło po Kosztowach i Imielyniu, a potym i w inkszych wsiach, że w Dzieckowicach, we karcmie z gorckôw pijom piwo. Ludzie sie z tego zacli śmioć, bo przeca wszyndy kaj były karcmy, wszyjscy pijali w nich piwo z kufli. A w Dzieckowicach z gorckôw. I tak zacli nauobkoło godać na miyszkańcôw Dzieckowic Gorcki abo tak fes pieściato Gorcusie. Nawet jak do Dzieckowic puścili autobus linii 66, to tysz ludzie godali na tyn autobus gorcki. I jusz chyba uostanie na wieki wiekôw.

Tômasz Wrôna

Słownik

a – i,

biyr – piwo,

boroki – nieboraki,

ciepać – rzucać,

ciepali – rzucali,

delina – podłoga,

gorzoła – wódka,

glyjta – emalia,

gorcuś - kubeczek z blachy,

gorcek - kubek z blachy,

Gorole - śląska nazwa mieszkańców Polski,

handlyrz – kupiec, handlarz,

kafyj – kawa,

keta – łańcuch,

kerzi – którzy,

klachula - kobieta obgadująca kogoś,

klank – dźwięk,

klyta - ktoś kto dużo mówi,

kônsek – kawałek,

kufa – kufel,

kyj – kiedy,

mianujôm – nazywają,

muzyka - zabawa taneczna,

pieściato – zdrobniale,

poradzili – umieli,

pras – uderzył,

przezywała – wyzywała,

przibytni – przyjezdni,

przikowane – przykute,

rostômajcie – różnie,

synki – chłopcy,

ryp – grzmotnął,

skiż - z powodu,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

tyjka – herbata,

uobsztalowała – zamówiła,

uostuda – awantura,

uożyrok – pijak,

zielezne – żelazne,

zolycić - chodzić na randki,

zolyty- randka.