Pies wachuje skarbu. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Stary Borcek z Wesołyj to był naprowda zaradny chop. Mioł wielo familijo, bo ze swojôm babeckôm dockoł się aże siedym bajtli. Tôż musioł i dać jym co jeś i w co uoblyc. Ale wiedzioł se z tym rady, niy starejcie sie! Robił na grubie, to mioł trocha geltu. Lotoł tysz do lasa na gôn. Besto mio w dôma giwera, ftoro zowdy chowoł na gôrze w starych szmatach. Aże ni mioł pozwolyństwa ksiôży pszczyńskigo, do ftorego tyn las noleżoł, to sie zowdy boł, cy aby niy przidôm po niego jake siandary.

Ale zowdy miyso było i co do gorka szło cosik wrazić, a bajtle nafutrować, coby godne niy lotały. Nô i znoł sie na szczelbach a giwerach jak żodyn na cołkij Wesołyj i w cołkij uokolicy! Besto nimi handlowoł, abo je naprowioł, jak sie kômu co popsuło. A naucył się tego jak piyrwyj był przi wojsku. W tamtym casie wojsko pruske było fes wiele, a same Prusy wojowały to a Austryjôm, to z Francyjôm. Bestôż byli wojoki do wojowanio i byli wojoki do naprowianio giwerôw a kanônôw. I w tym casie Borcek naucył sie jak noleży naprowiać giwery. Aże u niego nigdy nauka niy szła w las, to tysz poradził zrobić ze swoji wojskowyj wiedzy użytek. Tela, że jusz na Wesołyj wojokôw niy było, ale byli tacy, ftorzi po kryjômu lotali do lasa ksiôży pszczyńskigo na gôn. Taki, wiycie, bes pozwolyństwa!

Borcek mioł jeszcze jedna życiowo môndroś. Podug niego, niy noleżało sie śmioć ze starodownych prziwiarek, bo cosik w nich musiało być! Kyj utopce topiły we wodzie, to ino gupi by sie do wody cis. Kyj na jakim placu straszowało, Borcek by niy śmioł haf iś, bo po co się strachów najeś? Ale tysz jak syszoł, że kasik je zakopany skarb, to camu niy iś i go znolyź? Kejsik, jak jeszcze był szkolorzym, jego rechtôr pedzioł, że był taki cysorz, ftory padoł, że pijôndze niy śmierdzôm. Nô toć! To pryndzyj piyknie wôniajôm! Dobrym jodłym, fajnymi łachami, abo choby i fes miynkimi betami. Ja, pijôndze piyknie wôniajôm! Besto, jak ino Borcek kaj posyszoł, że ludzie godajôm, że je zakopany skarb, zaros szeł to posprowdzać. Ale niy sôm! Uo, taki gupi to uôn niy był. A co by było, jakby go wachowoł jaki duch? Abo inny pierziński gizd? To go bydzie straszowoł abo jeszcze go jako ukrziwdzi? Besto Borcek mioł poruch kamratów, z ftorymi chodzowoł skarbôw szukać. Tedy uowdy jich cosik pogôniło, ale fto to wiy? Może sie noreście trefi jaki gor złotych pijyndzy abo jake starodowne pieszczynie? Zowdy szło sie cego wiyncyj dorobić. Choby nowyj, piyknyj chałpy, abo jakigo fajnego pola, a krôw a świń. Bo wiycie, kômornika, ftory ni mioł nawet włosnyj chałpy, a musioł najmować izby na ślepdachach, to mało fto mioł w zocy. Bo to przeca ino biydok je!

Ros staro baba, ftoro miyszkała wele Borcka uosprowiała, jak to w lesie miyndzy Śklarniôm a Murckami je zakopany skarb. Prowdziwy, wiely skarb. Żyła na Wesołyj tako familijo, ftoro moc pijyndzy miała, ale jak po uokolicy zacli lotać rabsiki, a sychać było tedy uowdy, że kogo napodli a uobrabili, to się wylynkła, a swoje pijôndze wraziła do wielego bôncloka i zakopali w lesie. 

Zaroski Borcek zacôn suchać, co staro baba godo. A ta uosprowiała, wiela to pijyndzy do tego gora wrazili, a jake to bogate ludzie byli. Baba tysz pedziała, że na tyn kôncek lasa godajôm Hubertus. Na samym postrzodku tego Hubertusa była tako wiynkszo gôrka, a na gôrce rośnie starodowny wiely dômb. I to pod tym dymbym był zakopany  skarb.

Borcek wiedzioł, kaj to je. Bo niyros, jak chodzowoł na gôn, to łaził wele tyj gôrki i tego fes wielego drzewa. Ale nigdy do gowy mu niy prziszło, że tukej je skarb. Ale teros jusz wiy.

Zaros poszeł do swojich kamratôw. Ci niy byli radzi tymu, co pedzioł jim Borcek, bo po tym, jak jich duch - koza na Staryj Wesołyj przelynkła, to jusz tak chyntnie skarbu niy szukali. Ale dali se pedzieć, że teros bydzie inaksi. Dogodali sie, kyj pudôm i co bierôm. Nojbardzij jich nerwowało, że zaś muszôm iś do lasa bes nocka. Cowiek to po cimoku jednak lasa sie boji. Ale niy Borcek!

Jak sie zrobiła cima, chopy trefili sie na kroju lasa, na drôdze, ftoro wiydła ze Śklarnie na Murcki. Borcek ruszył uodwożnie, bo wiedzioł kaj iś. Przeca te lasy znoł jako włosno kapsa! A na dodatek pogoda była fajnisto, a miesiôncek piyknie świycił, to i drôga było widać. Jak dośli ku gôrce z wielym dymbym, to uobocyli psa. Ale takigo srogigo, że cheba jeszcze takigo niy widzieli! Normalnie aże strach było na niego patrzeć! Pies był cołki corny i leżoł gynau na placu, kaj mieli kopać. Wejrzoł na nich, pokozoł wiele zymbiska, nastroszył szkuty na puklu, a zacôn gośno na nich szczekać. Ale tak fes szczekoł, że sie niysło po cołkim lesie. Chopy prôbowali go zegnać spod drzewa. Gwizdali na niego, ciepali patykami. Jedyn nawet mioł sznitka chleba z tustym, to ciepnył ku psowi, coby tyn zezar a poszeł se kasik. Ale i to nic niy dało. Wszyjscy zrozumieli, ze wiely, corny pies wachuje skarbu i za nic niy do sie wygônić. Uradzili, co majôm zrobić. Pośli do dôm, ale mieli sam prziś zaś jutro. Ale pies dali leżoł pod dymbym i wachowoł skarbu a szczekoł na chopôw wiela wlazło. Tak Borcek z kamratami musieli dać se pokôj z kopaniym skarbu. I do dzisiej w lesie na Hubertusie leży zakopany pod wielym dymbym na gôrce starodowny skarb. Ale... jak pudziecie go kopać, to dejcie pozôr na wielego, cornego psa. Bo na pewno bydzie tego skarbu wachowoł.

Tomasz Wrona 

Słownik:

A – i,

babecka – żoneczka,

bajtle – dzieci,

chałpa – dom,

ciepać – rzucać,

cima – ciemność,

cimok – ciemność,

cis – pchał,

dali se pedzieć - dali się przekonać,

dejcie pozôr - zwróćcie uwagę,

dockoł się - doczekał się,

fajny – ładny,

fajnisty – przepiękny,

familijo – rodzina,

fes – bardzo,

ftoro – która,

haf – tam,

gelt - wypłata (pieniądze),

giwera – karabin,

gizd – diabeł,

gôn – polowanie,

gôra – strych,

gruba – kopalnia,

gynau – akurat,

kaj – gdzie,

kamraty – koledzy,

kanôna – armata,

kapsa – kieszeń,

kasik – gdzieś,

kejsik – kiedyś,

kômornik - najemca mieszkania,

kôncek – kawałek,

ksiôża – książę,

kyj – kiedy,

miesiôncek – księżyc,

nafutrować – nakarmić,

niy byli radzi - nie cieszyli się, byli niechętni,

padoł – powiadał,

pieszczynie – pierścienie,

pijôndze – pieniądze,

piyrwyj – wcześniej,

plac - tu: miejsce,

postrzodku - w środku,

prziwiarki – zabobony,

pukel – grzbiet,

sam – tutaj,

siandary – policjanci,

srogi – ogromny,

szkolorz – uczeń,

szkuty - włosy zwierząt,

sznitka - kromka chleba,

Śklarnia - obecnie centrum Wesołej, nazwa pochodzi od huty szkła, którą zbudowano w XVIII wieku,

ślepdachy – poddasza,

rechtôr – nauczyciel,

trefi – spotka,

trefili się - spotkali się,

tuste – smalec,

uoblyc – ubrać,

uosprowiała – opowiadała,

utopce - demony wodne,

wachowoł – pilnował,

wachuje – pilnuje,

wele – obok,

wiedzioł se z tym rady - umiał sobie poradzić,

wojoki – żołnierze,

wôniajôm – pachną,

wrazić – włożyć,

zaradny - człowiek obrotny,

zegnać – odgonić,

znolyź – znaleźć,

zoca – szacunek,

zowdy - zawsze.