Oskar Kobel – założyciel Izby muzealnej. Mysłowiczanie znani i mniej znani

Urodził się 12 lipca 1868 r. w miejscowości Lubsko, obecnie woj. lubuskie, a historycznie Łużyce. Jego ojcem był Juliusz - urzędnik, matką Matylda Moll. Do szkoły powszechnej uczęszczał w Legnicy.

Następnie uczył się w Zakładzie Przygotowawczym dla Nauczycieli (była to forma zbliżona do profilu dwuletniej szkoły policealnej), również w Legnicy.

W 1884 r. kontynuował naukę w Seminarium Nauczycielskim w Głogówku. Karierę zawodową nauczyciela rozpoczął w 1888 r w Nysie. W 1889 r. przeniesiono go do Legnicy. W 1896 r. poślubił Jadwigę Schneider, córkę tamtejszego kupca. Kobel był praktykującym katolikiem. Doczekał się dziesięciorga dzieci.

Pasją Oskara były języki obce. Znał ich kilka w mowie i piśmie. Pruskie Ministerstwo Kultury wysłało go na objazdowe stypendium po Europie. Zapoznał się z systemem nauczania w Danii, Szwecji, Norwegii, Belgii, Holandii, Hiszpanii i Francji. W Paryżu zobaczył pomnik rewolucjonisty Georgesa Dantona, z podpisem „Drugą potrzebą człowieka po chlebie jest edukacja”. Te słowa wryły mu się w pamięć.

Na bazie poczynionych obserwacji pisał artykuły do czasopism pedagogicznych. W 1900 r. brał udział w międzynarodowym kongresie pedagogicznym w Paryżu. Jego poglądy oscylowały wokół edukowania ludu, jednakże z silnym akcentem na kultywowanie ducha narodowego. W 1903 r. awansował na wykładowcę w Seminarium Nauczycielskim w Głogówku.

2 czerwca 1905 r. Wojewódzkie Kolegium Nauczycielskie mianowało go Dyrektorem nowego Zakładu Przygotowawczego dla Nauczycieli w Mysłowicach. Placówka kształciła rocznie 90 uczniów. W Mysłowicach urodziły się jego dzieci: Hildegarda, Elizabeth i Ernst. W 1910 r. Kobel bawił w Brukseli na targach, gdzie zobaczył stoisko z ekspozycją Muzeum Regionalnego Drezna. Zafascynował go ten pomysł. 1 października 1910 r. zainicjował otwarcie Izby Muzealnej w Mysłowicach w szkole, gdzie uczył. Samemu zaaranżował ekspozycję, zbierał eksponaty.

Udzielał się w życiu społeczny miasta. Był radnym, szefem mysłowickiego oddziału Partii Centrum. W 1908 r. mysłowickie wydawnictwo Max Rölle opublikowało jego książkę pt „Bilder aus den germanischen Götterlehre. Ergänzungen zu den Leitfaden der Gechichte und der Literaturgeschichte” (Obrazy z germańskiej nauki o bóstwach, uzupełnienia do głównych tez historii i historii literatury).

W 1913 r. połączono w Mysłowicach Zakład Przygotowawczy z Seminarium Nauczycielskim, dla którego wybudowano okazały gmach przy obecnej ul. Mickiewicza. Było to skutkiem dużego zainteresowania uczniów, co do kształcenia się w tym zawodzie. W tym samym roku Oskar Kobel został przeniesiony do Paczkowa. Wcześniej, w sali Grunwalda (ob. MOK) przy ówczesnej Pszczyńskiej odbyła się uroczystość pożegnalna. Zasłużonemu nauczycielowi podziękował m.in. Ernst Bresler proboszcz parafii NSPJ. Oskarowi wręczono pamiątkowy medal.

W Paczkowie został dyrektorem nowego Zakładu Przygotowawczego dla Nauczycieli. W 1919 r. został Radcą Szkolnym w Rybniku. Z uwagi na zawirowania polityczne i plebiscyt wysłano go do Szwajcarii w celu przyjrzenia się funkcjonowaniu szkół mniejszościowych.

W tym czasie publikował artykuły na temat szkolnictwa powszechnego w gazecie „Der Oberschlesier”. Apelował o umiejętne podejście do edukowania dzieci i młodzieży, szczególnie w tak specyficznym regionie, jak Górny Śląsk. Był zdania, że edukacja powinna być ukierunkowana na podkreślenie ducha narodowego, w tym wypadku z uwzględnieniem niemieckiego dorobku kulturowego.

W 1922 r. Rybnik przyłączono do Polski. Kobel przeprowadził się do Wrocławia. W 1925 r. został radcą szkolnym w Sobótce. Tam zamieszkał. Jego największym sukcesem w tym czasie była publikacja książki „Schlesische Sagen” (Legendy śląskie). Oskar Kobel zmarł w Sobótce 6 kwietnia 1946 r.

Dariusz Falecki

Źródło: Pioskowik Stefan, Oskar Kobel. Pädagoge, Publizist und Heimatfreund, w: Oberschlesische Stimme, nr 9, wrzesień 2025 r.

Dariusz Falecki