Mora na Krasowach. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Było to fes downo tymu. Tak downo, że jusz żodyn niy wiy, kyj to richtig było. Ale uo tym uosprowiali nojstarsi, że piyrwy sie starodownym Krasowiokôm cosik takigo złego przitrefiło.

Krasowy to fes staro wieś. Uo matko! Kyj ta jôm postawili, to ino jedyn Pôn Bôg wiy, abo w starodownych papiôrach znojdziecie! Ziymia była sam dobro, to i ludziom żyło sie dobrze. Uorali, sioli, żniwowali. Chowali gowiydź. Tedy uowdy przijyżdżali muzykanty, to i muzyka była. Szło pośpiywać a potańcować. Ale bes muzykantów tysz sie żyć dało. Przeca kożdy jak ino chcioł, môg se pośpiywać. I niyros ludzie siadowali na miedzach a piyknie se śpiywali. Ale ino wiecorami, bo za dnia trza było robić, a w nocy spać, coby były siły do roboty na drugi dziyń. A stowało sie tak wcas, jak sôńce stowało, bo roboty kupa kożdy dziyń przinosił. I tak se ludziska żyli aże żyli. W radościach, we smutkach, ale tysz w ciynszki robocie.

Ale jednego dnia cosik sie przitrefiło. Luft był jakisik ciynszki, że sie źle dychało, krowy były jakisik nerwowe, a mucały uokropnie. Tak jako i kozy, ftore lotały jak pofyrtane po łônkach a becały jako warijatki. Żodyn niy wiedzioł se ś`niymi rady. Kury tysz jakoś gośno gdokały, ale chowały sie po chlywach, a jajec tego dnia znosić niy chciały. Cosik to wszysko było jakeś take złe! Nic dobrego to niy zapowiadało.

I richtig tego dnia sie zacło! Nojprzôd jedna baba na polu zesłabła. Ludzie niy widzieli w tym nic złego, bo to sie niyros trefiało. Zaniyśli jôm do dôm, położyli w bety i zawołali zielorka. Ale ta, jak inoś prziszła, to pedziała, że z tôm babôm je cosik niy richtig! Zaros poszła po ziele, narobiła z tego tyju i dowała babie pić. Ale jak baba cuła sie coros gorsi, a na skôrze zacły się pojawiać fleki, a potym blazy, to zielorka wiedziała, że bozny się skôńcyły! Zaros prziniysła świyncônego w Matki Boski Zielny zielo, zapoliła go a rzykała do Pônbôcka a Maryjki świynty a kadziła wele baby po cołkij izbie wiela ino wlazło. Jak babie było gorzi, to zielorka posłała po uowcorza. Ale tyn jusz wiedzioł, co sie podzioło. Rano trefiył jedna staro baba i ta do niego sama zagodała. Żodyn ji tam wiela niy suchoł, bo baba wszyjscy mieli za gupio. Ale uowcorzowi pedziała, że widziała jak bes Krasowy po drôdze jechała mora a sioła wszyndy kaj sie dało swôj morowy, zatruty luft. A to diobelstwo szło miyndzy chałpy a pola. Trocha brzidko se pomyśloł uo babie, że może mo zwidy, ale uôna mu blank dokładnie pedziała, że widziała szkelet baby z kosôm, ftory był uodziôny w biołe łachy. Jechała uôna na kobyle, ftoro tysz tak richtig była szkeletym. Jechała, a sioła zły luft! Jak to inoś uobocyła, to zaros zacła uciekać do lasa, ale po drodze trefiła uowcorza, to mu pedziała, co sie robi! Uowcorz, jak posyszoł co baba widziała, doł wiara, że richtig baba trefiła sie z morôm. Ale to nic dobrego niy było! 

I tak sie zacło uod jednyj baby, ftoro zesłabła na polu. A potym były nastympne. W kożdyj chned chałpie był ftosik, kogo tropiło morzisko. A było coros gorzi. Ludzie pośli do farorza na Lyndzinach, coby za nich rzykoł a Pônbôg uode moru brônił. Ale to nic niy dało. Piyrszo pomarła ta, ftoro piyrszo zesłabła na polu. I chociosz uowcorz nad niôm rzykoł, kadził, podowoł rostômajte lyki, a potym nawet godoł jakisik zaklyńcia w jynzyku, jakigo mało fto znoł, to richtig nic niy dowało. Baba pôminyła. A potym nastympni. 

Farorz lyndziński dzielnie rzykali uo uoddalynie niyszczyńścio, ale tych, ftorych morzisko tropiło było coros to wiyncyj! Na dodatek farorz pedzieli, coby tych, co pôminyli na morzisko niy chować na smyntorzu wele kościoła. Besto sołtys wziôn i pokozoł plac za wsiôm, na Hoffmanie, kaj szło chować umartych. Farorz ino poświyńcili tyn plac, coby kożdy był pochowany w poświyncônyj ziymi, a potym jusz groborze kopali doły, do ftorych dowało sie umartych. W cołkich Krasowach była jedna wielko żałoba. Wszyndy kadzili, coby uodegnać môr, świyńcili wodôm świyncônôm chałpy a rzykali uo zmiłowanie. Ale te zmiłowanie niy prziszło. Na Hoffmanie chowali coros wiyncyj ludzi. Aże uostało jich na Krasowach ino poruch. Ale ci jusz byli tak słabi, że marli we swojich chałpach. I tak wymarła cołko wieś. W cołkich Krasowach niy uostało ani jednyj żywyj duszy! To było cosik uokropnego. 

Ludzi uomijali Krasowy z daleka, bo sie boli, że se tysz prziwlykôm morzisko do dôm. Na szczyńście, do Lyndzin mora niy dojechała, a morziska tysz żodyn niy prziwlôk, to i wieś niy wymarła. Ale Krasowiokôw wszyskim było żol. Bo jako to było, coby cołko wieś pomarła?

Dugo sie ludzie boli zaglôndać na Krasowy. A tam, z tych, co pômarli w chałpach uostały same szkelety. Ludzie godali, że widzieli jak śmiertki ponad wsiôm lotały a straszowały ludzi, co ino bes las po blisku śli. Noreście chałpy się pozawolały, a że były z drzewa, to ze starości się rozwaliły. A pola... pola ros dwa zarôsły krzokami a drzewami. Ros dwa tam, kaj stoły Krasowy, wyrôs piykny las. Dopiyro jak przeszło wiyncyj jak sto lot, to ludzie sie dali stowiać na Krasowach nowe chałpy, a robić nowe pola w lesie.

Tômasz Wrôna

Słownik

a – i,

bes – przez,

bety – pościel,

blazy - pęcherze na skórze,

bozny – żarty,

chałpy – domy,

chned – prawie,

chowali – hodowali,

chowali - grzebali w grobach,

cosik niyrichtig - coś nie tak,

dychało – oddychało,

farorz – proboszcz,

fes – bardzo,

fleki – plamy,

ftore – które,

gowiydź – zwierzęta,

Hoffman - część Krasów za Krzywym Końcem w stronę Wesołej,

kaj – gdzie,

kyj – kiedy,

luft – powietrze,

łachy – ubrania,

mora - demon śmierci, który rozsiewał zatrute powietrze, przez co szerzył zarazy,

morzisko – choroba,

niy wiedzioł se ś`nim rady - nie umiał sobie poradzić,

papiôry – dokumenty,

piyrwy – dawniej,

pofyrtane – głupie,

postawili – zbudowali,

pôminyła – umarła,

richtig – rzeczywiście,

rzykała - modliła się,

sam – tutaj,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

trza – trzeba,

tyj – herbata,

uosprowiali – opowiadali,

uowcorz - człowiek zajmujący się leczeniem, mający kontakty ze światem nadprzyrodzonym,

weele – obok,

wiela - tu: dużo,

wszysndy – wszędzie,

zielorka - kobieta zajmująca się leczeniem ziołami.