Modziok. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Zmory to poradziły być do ludzi istnôm utropôm. Piyrwy było jich kupa. Rade lotały po nocach a gryzły i cyckały ludzi. To było uokropne, bo pônoć taki cowiek niy wiedzioł se z tym rady! Normalnie wiedzioł, co sie wyprowio, ale ani niy poradził sie ruszyć ani wołać uo retunek. Ale tysz taki cowiek, co był zmorôm tysz uo tym niy wiedzioł. Niy wiedzioł, że je zmorôm i loto po nocach ludzi gryź!

Nojcyńścij zmorami były baby. I to uône po nocach krziwdziły ludzi. Ludzie godali, że idzie tako zmora poznać. Ja. Byli tacy, co ino wejrzeli a zaros wiedzieli, cy tako baba je zmorôm abo niy je. Pônoć baby, co po nocach były zmorami miały sine wargi! I to po tym sie poznowało, że ftosik je zmorôm!

W casach, jak moja matka była modôm dziouchôm, a to było jeszcze przed wojnôm, żył na Wesołyj taki mody synek. Urodny był taki, że kożdo dzioucha chciała, coby był uod nij kawalerym. Ale synek mioł swoja lipszta i ino jij patrzoł, a żodnyj inkszyj. Besto tamte były z tego niyrade! Ale mimo tego, że synek mioł swoja rostômiło dzioucha, mioł jedna utropa, ftoro mu szelôntała w żywocie jak szlag!

Uod jakigoś casu synkowi po nocach cosik spować niy dowało. Tak wele dwanosty w nocy synek sie budził, bo dychać niy poradził! Normalnie cosik go prziciło tak fes, że dychać niy szło! Ale to jeszcze nic, bo jak synek dojrzoł, że go przicisko tako przeźrocysto baba, to go zacła gryź! A to jusz go bolało. A potym to jeszcze go cyckała. Synka przerażynie take wziyno, że chcioł wreszczeć uo pômoc, ale ani luftu niy dało sie chycić ani uo retunek wołać! A ta go gryzła a cyckała wiela wlazło. A jak sie uopiła krwiôm, to se poszła. I dopiero wtyncos modziok môg spać spokojnie.

I tak było co nocka. Synek nerwowoł sie, jak szeł wiecôr, bo wiedzioł, co bydzie, jak pudzie spać. Wiedzioł, że zaś przidzie w nocy ku niymu tym pierziński dymôn i bydzie go tak cis, coby niy poradził ani dychać ani uo pômoc wołać. Ciekow był co to za dziadostwo go tropi. Ale gańba mu było godać uo tym ze swojôm familijôm, bo myśloł, że bydôm sie ś`niego śmioć!

Ale jednego razu pogodoł se uo tym ze swojôm babkôm. I dopiyro wtedy dowiedzioł sie, że to, co go nawiydzo po nocach to je zmora. Niy, niy prziznoł sie babce, że mo ze zmorôm utropa. A szkoda, bo może by wiedziała, jak se dać ś`niôm rady! A tak synek uostoł z tôm pierônôm sôm. Ino po nocach go cisła a gryzła i cyckała. To było uokropne.

Synek prôbowoł godać uo tym z kamratami, ale ci sie ino śmioli z prziwiarek. To wiycie, jak to je! Jak sie je modym, to cowiek sie boji, że sie bydôm ś`niego śmioli. To lepi nic niy godać, niż narożać na pośmiywisko. Nawet jak sie mo prowdziwo utropa. A tyn synek jôm mioł a niy wiedzioł se z tym rady.

Jednego razu, jak sie zaś zbliżała nocka, to synek sie robił jakiś nerwowy. Cuł, że zaś w nocy nawiedzi go zmora. Ale mioł ciynżki dziyń i w robocie fes sie narobił. Besto jakoś tak synnie mu sie zrobiło i wcas poszeł spać. Ale jego uojciec z bratym grali w szkata. A że dobrze jim sie grało, to uo spaniu niy myśleli. Ino lecioł szpil za szpilym. Ani sie niy spostrzegli, jak prziszła dwanosto. Uoros brat tego naszego istnego modzioka dojrzoł cosik dziwnego. Bes dziurka uod kluca zacła sie do dôm ciś mało słômka! Tego jeszcze świat niy widzioł! Może ftosik po drugi stronie robi cosik na bozny i ciśnie słômka do dziurki? Abo złodzieje cosik majstrujôm przi zômku uod kluca?

Na byfyju leżały nożycki. Uojciec cosik szczig, ale pociep je na byfyju i niy doł jich do szuflody, kaj normalnie leżôm. Tôż chycił tyn synek za nożycki a przeszczig słômka przi samych dźwiyrzach! Jak ino słômka przeszczig, tak zaros zamiyniła sie w pôł baby, ftoro prasła z cołkôm siłôm na delina. Uokozało się, że druge pôł baby było za dźwiyrzami. Synek z uojcym na tyn widok stanyli jak wryci, bo żodyn sie tego niy spodziywoł, że przestrziżôno słômka zamiyni sie w pôł baby! Ale zanim sie chopy uoturali z tego szoku, to baba znikła! Ani śladu po nij niy uostało.

Dopiyro rano, jak babka dowiedziała sie uo tym, co sie trefiło w nocy, to pedziała familiji, że to była zmora, ftoro musiała kogoś nawiydzać. Dopiyro wtyncos modziok sie prziznoł, że go ta zmora po nocach tropiła, dusiła, gryzła a cyckała!

Tomasz Wrona

Słownik

A – i,

baba – kobieta,

bes – przez,

besto – dlatego,

ciś – pchać,

chopy – mężczyźni,

chycić – złapać,

cyckały – ssały,

delina – podłoga,

dychać – oddychać,

dzioucha – dziewczyna,

dźwiyrza – drzwi,

familijo – rodzina,

ftosik – ktoś,

gańba – wstyd,

istno – prawdziwa,

istny - ten znany nam człowiek,

jij patrzoł - trzymał się jej,

kupa – dużo,

lipszta – sympatia,

luft – powietrze,

modziok - młody chłopak,

niyrade – niezadowolone,

niy wiedzioł se rady - nie umiał sobie poradzić,

poradziły – umiały,

piyrwy – dawniej,

prasła – uderzyła,

prziwiarki – zabobony,

rade lotały - lubiły chodzić,

robi na bozny - stroi sobie żarty,

rostômiło – ukochana,

synek – chłopak,

szelôntała – wstrząsała,

szkat - śląska gra w karty,

szpil - runda gry,

trefiło – wydarzyło,

tropi – prześladuje,

uoturali - wrócili do rzeczywistości,

urodny – ładny,

utropa – utrapienie,

wreszczeć- krzyczeć.