Mocny suga. Podania i legendy z terenu obecnych Mysłowic

To było fes downo nazot. Jak jeszcze w Mysowicach żyli pôny, ftore miały miasto za swoje. A żyła w tamtym casie w naszym mieście jedna biydno gdowa, ftoro miała synka. Mianowali go Maciek. Ale był uôn tak przepadzity na jodło, że aże strach. Ino mioł gôd i durś myśloł uo jedzyniu.

Biydno mamulka ni môgli z tym stopierônym wyrobić, tela jod. A to chleba - wreszczoł, że mało! To kônsek wusztu - Maciek woło, że by zjod jeszcze dwa. Abo buła syra, a tyn piernik pado, że to go ino trocha pokilało w żołôndku i mo gôd! A zuru poradziył pojeś cołki gor. A niy taki malućki, ino fes wiely! A wodziônki to pojod dwa take gary. Nô niy wiedzieli se mamulka z tym cowiekym rady!

W końcu matka niy szczimała i wysłała go do lasa, coby go wilki zezarły. Maciek poszeł, bo mu matka pedzieli, że na polanie wele Jônowa mo nazbiyrać zielo. Pedziała mu jake, ale musioł bocyć, że sie je zbiyro uo pôłnocku jak miesôncek je w pełni. I tak synek poszeł, a niy wiedzioł, po co richtig idzie. Ale na drugi dziyń rano bes tyn las jechoł bryckôm pôn mysowski ze swojym fôrmônym i trefiył na tego boroka. I wziôn go ze sobôm do swojigo zômku.

Ale na drugi dziyń rano przilecioł kuchorz do pôna i lamyntuje, że nawarził jodła do cołkij sużby we zômku na cołki dziyń, a tyn nowy Maciek wszysko zezar! Teros to dopiero pôn zacôn myśleć uo tym, co to napochoł i uo tyj maćkowyj zdradzie. W kôńcu wydumoł, co z tym synkym zrobić. Zawołoł go i pedzioł mu, że chowie kupa baranôw, ale w lesie wele Mysowic żyje masa wilkôw. Besto by chcioł, coby Maciek je wszyske pozabijoł to mu do wielko nagroda. A po cichu se pomyśloł, że przeca te wilki go zjedzôm i bydzie świynty pokôj!

Maciek sie zgodził zrobić te zadanie, ale pedzioł pônowi, coby kozali zrobić taki korbac z kônopi z trzech wozôw, a tysz zielezno kryka z dwuch wozôw i dali tysz jednego byka. Pôn kozali mu to wszysko dać. Besto Maciek wziôn to i poszeł do lasa na wilki.

Jak wyloz na tako wielo polana to nazbiyroł drzewa a słożył wielo fojera. A potym zabiył byka, uoprawiył a zacôn go piyc na tym wielym uogniu. A uowiyńzie z tego byka to aże na tyj fojerce skwiyrcało! A jak wôniało! Samymu Maćkowi to aże bebechy wywrocało! Sôm by ros dwa zjod tego byka, ale bocył, że pôn kozoł pozabijać wszyske wilki z lasa, a do mu wielo nagroda.

Ale te wôniejônce, piecône uowiyńzie niy ino korciyło Maćka. Wycuły to tysz te istne wilki, co tak rade porywały pańske barany i je zjodały, a dworowi robiyły straty! Jak sie śleciały ku tymu bykowi, to aże było uode nich corno! Aż strach było zaglôndać, a co dopiyro siedzieć miyndzy niymi. Ale Maciek sie niy boł. Ino jak jusz było kupa tych wilkôw, tak wstoł a trzi razy szczelył z korbaca. Za piyrszym razym wilki sie przelynkły, za drugiym sie poprzewrocały, a za trzecim wszyske popodały. I tak wilki w lesie mysowskim sie skôńcyły! A jak Maciek pouosprowioł we zômku, co sie podzioło w lesie, to pôn sie uradowoł, że tak zmyśnie podziołoł. Ale richtig to niy był zadowolôny. Przeca to Maciek żyje, a jak bydzie dalij tak jeś, to go puści z torbami.

Ale pôn myśloł, co dali robić z tym „jodokym”, ftory jodoł wszysko, co ino szło! A wele zômku mioł tako studnia, co była sto metrów głymboko. Cołko była cymbrowano, ale wody sam niy było. Besto sugi musiały lotać do studnie w mieście na rynku i stamtônd brać woda do zômku. A przeca szkoda casu na take pierdoły. Besto pôn kozali Maćkowi ta studnia kopać. Pedzioł mu, że się na niego spuszczo, co do wody dôńdzie. I synek uopuściył sie do głymbokij studnie a zacôn kopać. Nojprzôd pôn myśleli, że sie tako głymboko studnia zawali i bydzie po Maćku. Ale to niy chciało sie zrobić. Noreście pôn kozali swojym sugôm prziniyś taki fes wiely a ciynżki kamyń i go wciepać do tyj studnie. Pomyśloł se, że jak trefi taki kamyń w maćkowo gowa, to go noreście zabije! Ale Maciek to był mocny suga! Jak prasnył piyńściôm w tyn kamyń, tak polecioł do gôry z takôm siłôm, że wylecioł z tyj studnie jak z kanôny! A Maciek ino zawołoł, co mu tak pruszôm na niego?!

I synek dalij robiył. Aże noreście dokopoł sie do wody. To pôna tak fes uradowało, że mu doł fajno nagroda. Miyszek złotych dukatôw, coby synek môg se kupić jake pole a postawić chałpa.

I uod tego casu pôn mysowski był rod, że mo we swoji studni, co była wykopano wele zômku, woda i niy musioł swojich sużôncych posyłać do studnie w mieście. A Maciek kupiył kônsek ziymie, ftoro uobrobioł i mioł tela jodła, wiela mu sie spodobało.

Tômasz Wrôna

Słownik

a - i,

bebechy - wnętrzności, jelita,

bocyć - pamiętać,

chałpa - dom,

chowie - hoduje,

cymbrowano - obłożona drewnem,

durś - stale,

fes - bardzo,

fojera - ognisko,

gdowa - wdowa,

istne - wiadome wszystkim,

jodło - jedzenie,

jodok - niejadek,

kanôna - armata,

kônsek - kawałek,

korbac - bat,

kryka - laska,

kupa - dużo,

masa - dużo,

mianowali - nazywali,

napochoł - narozrabiał,

niy wiedzieli se rady - nie umieli sobie poradzić,

pokilało - połaskotało,

popodały - pozdychały,

poradziył - umiał,

postawiył - zbudował,

prasnył - uderzył,

przeca - przecież,

przelynkły - wystraszyły się,

przepadzity - chciwy lub łapczywy,

richtig - rzeczywiście,

sam - tutaj,

słożył - rozpalił,

spuszczo sie na kogoś - polega na kimś,

syr - twaróg,

trefiył - spotkał,

uobrobioł - uprawiał,

uowiyńzie - mięso wołowe,

wiela - ile,

wodziônka - zupa z chleba i czosnku,

wôniało - pachniało,

wuszt - kiełbasa,

ziele - zioło,

zielezło - żelazo.