Macocha i pijôndze. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Na Larysie miyszkoł jedyn chop. Mianowali go Zefel Sorek. Kamracił sie z takim Ymilym z Wesołyj. A jak Ymil zacôn kupować moc ksiônżek uo magiji a sama magijo uprowiać, to Sorek z Larysza tysz sie tym zacôn porać. Besto niyros z Ymilym uodprowiali zaklyńcia abo cytali magicne ksiônżki. I Zeflik zacôn nabiyrać rostômajtych mocy, ftore pômogały mu wiedzieć se rada w życiu.

Matka uod Zefla wcas pomarła. A po jakimsik casie uojciec poznoł tako fajno baba, z ftorôm sie uożyniył. Ta uojcowo baba nojprzôd do Zeflika była fes dobrôm macochôm, ale potym stowała sie coros barzi zmierzło i durś wszystkich przezywała.  Uo bele co. A to ftosik postawił gornek niy tam kaj trza, abo gazyta po drugij strônie stoła. Durś sie ciepała uo pierdoły, tak idzie pedzieć! Ciynżki żywot mieli z tôm macochôm! Żebyście wiedzieli.

Jak ino Zeflik doszeł lot, zaros zacôn szukać roboty. Ale przed wojnôm to niy było take proste, bo kupa bezrobotnych było. Aże w kôńcu dostoł robota na grubie. I na tyj grubie poznoł Ymila, co sie poroł magijôm i mioł magiczne ksiônżki. A to uobudziyło w niym moce, ftorych nigdy u sia niy widzioł. Poradził widzieć rzecy, ftore sie dziejôm kaś ińdzi. Abo widzieć, co bydzie w prziszłości. Abo nawet godać z duchami. Ale to niyrod robiył, bo piernika, boł sie tych duchôw jak niy wiym co! I ni ma co sie śmioć ze Zeflika Sorka, bo niywiela je ludzi, ftorzi duchôw sie niy bojôm, pra?

Jak macocha zwiedziała sie, że Zeflik sie poro magijôm to go sie zacła boć. Ale tysz zacła go przezywać, że z diobłym trzimie, że je zły cowiek, że diobli go kejsik weznôm do piekła. A nojlepij, coby sie wykludziył i poszeł w świat. Ale dobrze godać. Kaj tam mody synek  bydzie szukoł kômory do miyszkanio. Jak ni mo ani łôżka, ani gorka, coby se zupa uwarzić, ani betôw, coby mieć w cym spać. Tak Zeflik uo wykludzaniu ani myśloł. Ale besto żył w niyzgodzie ze swojôm macochôm. A wadziyli sie durś, że aże to sômsiedzi syszeli. Uo tych carach magiera Zefla a tysz uostudach z macochôm to godoł cołki Larysz!

Jednego razu Zeflik poszeł na szychta na gruba. Narobiył sie fes, bo wiycie jako je robota na grubie! I musioł se trocha dychnôńć. Siod pod ścianôn i zawar na chwila uocy. I uoros widzi taki uobrozek. Jego macocha wlazła do izby, poszła ku śrankowi, kaj Zeflik mioł swoje łachy i zacła mu sznupać po kapsach a wyciôngać pijôndze, ftore haf mioł. Potym siadła za stołym i zacła te pijôndze rachować. Jak je przerachowałą, to je zebrała i poszła do kuchnie. Tak Zeflik uotwar uocy i wejrzoł na zygarek. Gynał było trzi ćwierci na jedna.

Jak Zefel prziszeł do dôm z roboty, nojprzôd poszeł do śranku, uobocyć, cy mo richtig pijôndze w kapsach. I sie pokozało, że nic tam ni mo. Potym poszeł do macochy i ji pedzioł, że straciyły mu sie pijôndze. Ale macocha sie ino zdziwiyła a udała, że to na pewno niy uôna je ukradła. Na dodatek pedziała, że to możno bracio uod Zefla wziyni se te pijôndze. Ale Zeflik pedzioł macosze, że wiy co to uôna je zebrała i na dodatek wiy, uo ftoryj godzinie to było! Zeflik pedzioł, że wiy, że jak było trzi ćwierci na jedna, to uôna poszła do śranku, wziyna te pijôndze, przerachowała na stole i kaj je schowała! Jak to macocha posyszała, tak sie przeraziyła na całego,  poszła do kuchnie i prziniysła te pijôndze. Zaros bes sowa je uoddała.

Ale wtyncos jeszcze barzi go zniynawidziyła. I chned kożdego dnia go wyzywała, że z samym diobłym sie kumo i ś`niym trzimie a go fes przeklinała.

Tômasz Wrôna

Słownik
A – i,
baba - kobieta lub żona,
besto – dlatego,
bety – pościel,
chned – prawie,
durś – ciągle,
fes – bardzo,
ftore – które,
ftosik – ktoś,
godać – mówić,
gruba – kopalnia,
haf – tam,
izba – pokój,
kaj – gdzie,
kamraciył się - przyjaźnił się,
kapsy – kieszenie,
kaś – gdzieś,
kejsik – kiedyś,
kômora - wynajęte mieszkanie,
łachy – ubrania,
moc – dużo,
pedzieć – powiedzieć,
pijôndze – pieniądze,
poradziył – umiał,
pra - słowo potwierdzające zdanie lub tezę,
przerachowała – przeliczyła,
rachować – liczyć,
richtig – rzeczywiście,
straciyły się – zniknęły, zgubiły się,
sznupać - przeszukiwać lub grzebać,
szychta – dniówka,
śrank – szafa,
trza – trzeba,
trzi ćwierci na jedna - za piętnaście pierwsza,
uostudy – awantury,
wadziyli się - kłócili się,
wiedzieć se rada - poradzić sobie,
wlazła – weszła,
wtyncos - w tym czasie,
wykludzić się - wyprowadzić się,
zawar – zamknął,
Zefel - śląska forma imienia Józef.