Diobli go brali. Legendy i podania z terenu Mysłowic i okolic

Hańdowni to ludzie wierzyli w rostômajte duchy, diobły a inksze pierôństwa. Straszyli sie tym zowdy, a nojcyńści we duge zimowe wiecory. Telewizora ani radijoka ni mieli, a światła we chałpach tysz. To co było robić?? Siadowali se we kuchni a po cimoku, abo przi uotwartym piecu siedzieli a uosprowiali uo wszyskim. Ino potym, to sie boli iś nawet na plac do haźla! Bo za kożdym winklym widzieli zaroski ducha abo beboka. Tak to bywało.

Jak Alojz był mody, to poszeł robić na gruba za hajera. Ja, niyleko to była robota. Cowiek wyjyżdżoł urobiôny i cołki corny. Taki murcek, że ino zymby a ślypia mioł biołe. Reszta była corno! A nawet jak sie uomył z tego pyłu, to i tak mioł wele uôc take corne uobwôdki, jak teroski dziouchy ftore sie malujôm, bo jym sie zdo, że sôm brzidke a chcôm być piykne. Bergmôny niy musieli sie malować. Stykło porobić szychta na dole!

Nô i dobrze. Jak tyn Alojz zacôn robić na grubie, to wszyjscy wiedzieli, że to cysorstwo skarbnika. Że łazi po po grubie a doglôndo swojich skarbôw, że koro ludzi, jak sie brzidko godało, że tysz uoszczygo, kyj idzie tômpniyńcie abo jak miało szprôngnôńć. I niyjednego bergmôna uratowoł uode śmierci. Besto bermôny wiedzieli, że trza skarbnika mieć w zocy i zowdy dobrze uo niym godać. I wszyjscy wiedzieli, że na kożdyj grubie idzie skarbnika trefiyć, bo co to za gruba bes skarbnika, pra?

Ros Alojz poszeł do roboty. Przewlyk sie w robocze łachy, sjechoł pod ziymia i idzie gynau na chodnik. Uoros zaglôndo, a sam widzi, że ftosik stoji. Trocha sie zdziwiył, ale co tam! Podeszeł bliży, a sam skarbnik stoji! Aże sie zdziwiył, bo tyn skarbnik stoł jako wy teroski! Tak blisko. Mioł take wiele corne cielsko, że aże Alojza zima po puklu przeleciała. Ale jak sie uobrôciył w strôna naszego bergmôna, to uoros chop dojrzoł, że z gowy mu wystowały rogi! To sie dopiyro Alojz zdziywiył! Jak tyn gizd uotwar pysk, to mu buchała ś`niego śmierdzônco flama. Tôż jak buchła ta flama, to chop dojrzoł jeszcze pora inkszych rzecy. Nogi, to zamias szczewikôw miały kôńske kopyta! I był tyn gizd kulawy na jedna noga. Alojz dojrzoł, że była to lewo szłapa. Bergmôn jeszcze dojrzoł, że tyn pierôn mioł ze zadku kôński abo krôwski uogôn, ftory mu zwisoł z rzici. A co zrobiył krok, to corny znak uostoł na ziymi. Na tyn widok Alojz stanył ze strachu jako wryty a niy poradziył sie ruszyć. Tak sie boł! Uôn, stary chop, ftory ze prziwiarek zowdy sie śmioł. Ale ino po cichu, bo gośno sie niy godziyło! Nô, ale teros mu sie uobjawiyło, że śmioć sie z prziwiarek to cysto gupota.

Jak Alojz uobocył, że tyn stworok, normalny diobeł wcielôny, zacôn iś ku niymu, to sie jeszcze barzi przelông. Ale tak, że myśloł, że narobi do galot! Tu ni ma boznôw, bo niby kaj uciekać, kyj sie mo nogi jak z kamynio!? W kôńcu udało sie Alojzowi zrobić krok do zadku. Jedyn, drugi, trzeci. Zacôn sie cofać, coby uciyc uod tego stworoka. Ale tyn szeł ku Alojzowi i ino brzidko na niego zaglôndoł. Noreście chop doszeł do muru. Zacôn coros mocni sie ciś na ta ściana, ale ani sie niy chciała o cynt ruszyć a chopa puścić. Ale stworok durś sie zbliżoł do bergmôna. Noreście do niego podeszeł. Teroski to jusz Alojz był naprowda fes zestrachany i myśloł, że to jusz je kôniec. Że nic ś`niego niy uostanie! Jak go tyn rogaty chyciył, to zacôn niym szarpać. I szarpoł i szarpoł. A Alojz niy poradziył ze strachu ani sowa pedzieć. W kôńcu zawar uocy i sie przemôg a ryknył na cołki gos:

- Jezus, Marijo!

Na tyn ryk stworok bermôna puściył. Tyn uotwiyro uocy a widzi, że jego staro stoji nad niym a pyto, co mu je i po jakymu tak rycy? I je cołki mokry uod potu!

Dopiyro sie Alojz uoturoł, kaj je. Ino zdônżył pedzieć, że go diobli brali…

Tômasz Wrôna
 

Słownik:

a - i, bergmôn - górnik, bozny - żarty, corny - tu: brudny, cysorstwo - cesarstwo, królestwo, durś - ciągle, fes - bardzo, flama - ogień, galoty - spodnie, gizd - zła istota, gruba - kopalnia, gynau - akurat, hajer - górnik rębacz, haziel - ubikacja, idzie - tu: można, ino - tylko, kaj - gdzie, kyj - kiedy, gdy, krôwski - krowi, łachy - ubrania, murcek - człowiek umorusany, ubrudzony, na dole - pod ziemią, plac - podwórko, pra - słowo potwierdzające poprzednie zdanie, nieprawdaż, przewlyk sie - przebrał się, prziwiarki - zabobony, robota - praca, rostômajte - różne, rzić - tylna część ciała, d*pa, sam - tutaj, stykło - wystarczyło, stworok - potwór, szczewiki - buty, szłapa - łapa, szprôngnôńć - wysadzić w powietrze, eksplodować, szychta - dniówka, ślypia - oczy, trefiyć - spotkać, uoturoł sie - wrócił do przytomności, winkel - róg, narożnik, kąt, zadek - tył, zima przeleciała - dostał na plecach gęsiej skórki, zoca - szacunek.