Corny kôń z Ławek. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Ławki to malutko wieś, ftoro mo jusz dugo historyjo. Zowdy była zwiônzano z Lyndzinami. Bo i do ksiôży pszczyńskigo noleżały, i do kościoła, co je na Klimôncie ludzie lotali na msze, i baby nosiły kecki take jak Lyndziniônki, a jak porobili gminy, to i do gminy lyndzińskij noleżały, a ino bes dwa lata do weselskij. Dopiyro jak polikwidowali gmina na Wesołyj, to razym z Wesołôm ta wioska trefiła do Mysowic. I tak je do dzisiej.

Na Ławkach ludzie nojwiyncyj to żyli z pola. Mieli swoja ziymia i jôm uobrobiali. Sioli, sadzili, a potym zbiyrali. Howali tysz krowy, kozy, barany i inkszo gowiydź. Chopy robili na grubie na Wesołyj, przeca uôna stanyła na ławeckich polach! Przinojmij tak godajôm Ławcany. Ale na Ławkach ludzie żyli jeszcze z cegoś.

Bes sôm postrzodek wsi płynie fajnisto struga. Godajôm na nia Prziwra. I na tyj Prziwrze stowiali zapory a sypali stowy. Po co jim to było? Niy! Niy skuli hicy na dworze bes lato. W tych stowach howali ryby a raki. Jak trza było pościć w kożdy piôntek, a bes Wiely Post i Jadwynt to niy dało sie jes miysa, trza było ryby jodać. Take stowy były fes przidatne. Niy trza było fes drogich ryb solônych kupować. Wszyjscy mieli swoje. Świyże i ławecke. To uoznoco, że nojlepsze.

Stowy były dobre i ludzie radzi je mieli. Ale casym ku rybôm a rakôm przikludzało sie cosik niydobrego. Tedy uowdy były to utopce, ftore rade topiły ludzi. Ale ros do stowu przikludziło sie cosik gorszego jak utopce. We stowie zamiyszkoł diobeł!

Camu na Ławki prziszeł tyn gizd? Tego żodyn niy wiy. Może chopy za fes przeklinali, jak wypili moc gorzoły a piwa w gospodzie? A może to baby za fes klachały uo swojich sômsiadkach? Abo bajtle niy chciały suchać swojich uojcôw? A może za mało lotali do kościoła? Cosik złego wisiało w ławeckim lufcie, bo tyn rogaty gizd zacôn sie dobrze cuć miyndzy ludziami.

Zowdy uo pôłnocku z jednego ze stowôw wyłaził diobeł. Ale zaros sie mynił w cornego kônia. Był taki wiely, że na sôm widok cowieka zima bes pukel przeleciała! I ku tymu świyciły mu sie na cerwôno uocy! Jak inoś tymi ślypiami wejrzoł, to jusz niy było żodnego uodwożnego, coby stoł a zaglôndoł. Kożdy na widok tego cornego kônia uciekoł wiela wlazło! A corny kôń ruszoł na gościniec, ftory bes Ławki lecioł i gnoł wiela wlazło z jednego krańca wsi na drugi! I tak bes ustanku bes pora godzin! A jak zbliżoł sie widok, to diosecki corny kôń nazot wlazowoł do stowu i siedzioł w nim aże do pôłnocka nastympnyj nocy.

Na Ławcan pod blady strach. Bo niyjedyn, co po nocach łaził, go widzioł lecieć po gościńcu. Jak go widzieli, zaros uciekali do nojbliższych chałpôw, bo żodyn niy wiedzioł, co tyn pierziński gizd zrobi takymu cowiekowi, jak go trefi na drôdze! Wszyjscy zacli sie go boć.

Chopy skôńcyli dugo siedzieć w gospodzie i po nocach wrocać po pijoku do dôm. Baby zamias klachać uo swojich kamratkach, zacły wiyncyj rzykać. Bajtle były napôminane, coby lepi suchały swojich uojcôw. Noreście ludzie zacli wiyncyj chodzować do kościoła. Tak sie wszyjscy boli tego dzioska, ftory lotoł po Ławkach po nocach! Widać było, że je lepij, bo diosecki corny kôń jakby myni sie pokazowoł, ale dalij szło go na gościńcu trefić! Jak tymu zaradzić?

Ludzie zacli świyńcić niy ino pola. Pomyśleli tysz, coby świyńcić stowy. Przeca woda świyncôno poli skôra rogatego! Przi tymu świyncyniu na jakiś cos pogônili tysz pora utopkôw. Postawili tysz pora krziżôw wele gościńca. Postawili tysz tako wielo kolumna, a na nij figura Matki Boskij. Coby wachowała Ławcan przed wszyskim złym! A co było najważniyjsze, to ludzie zacli być dobrzi. Przestali sie wadzić, pić gorzoła a zacli chodzować do kościoła i wiyncyj rzykać. A na Ławkach zamias złego luftu uostudy i picio, prziszeł dobry luft rzykanio a dobroci. A tego diobeł szczimać niy poradził! I tak sie stracił a przestoł ludzi straszować uo pôłnocku. Noreście Ławcany mieli świynty spokôj.

Tômasz Wrôna

Słownik

a – i,

bajtle – dzieci,

bes – przez,

chałpy – domy,

diosecki – diabelski,

diosek – diabeł,

gizd – diabeł,

gościniec - główna droga,

gowiydź – zwierzęta,

fajnisto – przepiękna,

fes – bardzo,

ftory – który,

hica – gorąc,

howali – hodowali,

klachały – plotkowały, obmawiały,

Klimônt - wzgórze w Lędzinach, na którym od najdawniejszych czasów stoi kościół p.w. św. Klemensa,

ksiôża – książę,

nazot - z powrotem,

postawili – zbudowali,

przikludziło – przyprowadziło,

pukel – grzbiet,

skuli - z powodu,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

trefi – spotka,

trza – trzeba,

uobrobiali – uprawiali,

uojcowie – rodzice,

wachowała – pilnowała,

zowdy- zawsze.