Borowy. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Hańdowni to ludzie wszyndy lotali piechty. Abo jeździli na kołach. Nô ja, ale koła były wtyncos droge, jak teroski auta. To mało kogo było na nie stykać. Ale nogi i to dwie, kożdy mioł i kożdy môg se zôńś kaj ino chcioł. Miało to swoje felery. Bo nożyska tedy uowdy bolały a chodzowało sie dugo. Fes dugo. Powiycie, że uod downa lotały cugi. To prowda, ale cugi były droge i trza było za jazda płacić, a jak sie szło piechty, to zowdy za darmo! I tak ludzie lotali piechty na torg, do sklepu, do roboty. I to chyba było nojcyńści, bo trza było do roboty lotać dziyń w dziyń.

Z lotaniym piechty był jeszcze jedyn feler. Trza było szukać nojprostrzych i nojkrôtszych drôg. Aże u nos było kupa lasôw, to nojcyńści ludzie lotali bes las. Do dzisiej w lasach mômy drôżki a niyros cołke drôgi, po ftorych nawet autym abo fôrmankôm sie dało pojechać! Ale dzisiej w lasach je pusto, a hańdowni to masa ludzi bes las lotało.

Inoś ludzie ni mieli tak dobrze jak teros. Kaj sie niy uobrôcymy, to wszyndy świycôm lampy. I mômy widno jak bes dziyń! A piyrwy to ino świyciła jedna lampa bes nocka. To był miesiôncek! Inkszyj lampy niy było. Besto ludzie se musieli na tych leśnych i wiyjskich drôgach świycić, coby niy pobłôńdzić abo niy wlyź do jakigo marasu. I trza było jeszcze dać pozôr na jedno. W lesie żyła niy ino dziko gowiydź. Były take place, że szło trefić diobła, borowego, a wele dônajôw utopce. I uône rostômajcie ludziôm robiły. Jedne wodziły po barzołach, inksze chciały potopić, jeszcze inksze robiły se z ludzi bozny. Normalno utropa z tym była, a co strachu sie ludzie najedli, to ino uôni sami wiedzom!

Na Wesołyj stoła gruba. I do dzisiej na ni fedrujôm. Ale w downych casach to rostômajcie jôm mianowali. Ros to była „Ksiônżynco”, bo niby do ksiôży pszczyńskigo noleżała. Kyj ińdzi to była „Harcersko”, bo gynau do harcerzy niy noleżała, ale potym jeszcze na weselesko gruba wołali „Lynin”, a teroski „Wesoło”, bo pono fes wesoło sam majôm.

Na Morgach żył se Karlik i uôn na wesolskij grubie robił, jeszcze przed wojnôm. A że nojprościj było iś na gruba bes pola, a potym bes las, to tak lotoł. Ino se broł karbidka, coby se droga poświycić, jak szeł po cimoku. W wiadomo, że w jesiyni a zimie wcas sie cimok robi, a późno widok. I tak se szeł, aże trefił na leśno drôżka. Uoros widzi, że podłazi ku niymu tak niski chopek. Fajnie uoblecôny w hucie z piôrkym, uniformym takim, jaki majôm fyśtry. W rynce mioł karbidka i tysz se świycił drôga jak Karlik. Jak podloz ku Karlikowi, to sie go spytoł, kaj idzie?

Karlik mu uodpedzioł, że do roboty na szychta na wesolsko gruba.

Chopek sie wyraźnie uradowoł i pedzioł Karlikowi, coby pośli wroz. I pedzioł jeszcze, że zno drôga, to jich poprowadzi. I tak idôm a idôm. Karlikowi zdowało sie, że drôga była za dugo. W kôńcu godo do chopka:

- Łojciec, źle idymy!

A tyn godo:

- Pôć, pôć, bo idymy dobrze!

I zaś uśli kawał drogi, ale Karlik robił sie coros bardzij nerwowy, bo cuł, że do roboty przidzie niyskoro! A po chwili zaś mu godo, ale tak z nerwami:

- Łojciec, źle idymy!

Jak mu to pedzioł, to uoros chop z karbidkôm znik bes śladu! Karlik zrobił wielke uocy i mioł takigo stracha, że aże se siod na ziymi. I cekoł a rozmyśloł, co to go w tym lesie trefiło. Dopiyro jak sie spamiyntoł, porozglôndoł sie po ściyżkach i ros dwa kapnył sie, kaj mo iś. Pokozało się, że był ze trzi kilometry za grubôm, na ftoryj robił. Ino gupio było sie prziznać sztajgrowi, camu prziszeł niyskoro. Bo co mu powiy? Że go borowy po lesie wodził?

Tômasz Wrôna

Słownik

A - i,

barzoły - bagniska, tereny zarośnięte,

bes - przez,

borowy - duch strzegący lasów,

bozny - żarty,

cimok - ciemność,

cug - pociąg,

chopek - człowieczek,

dać pozôr - zwrócić uwagę,

dônaje - potoki,

fedrujôm - wydobywają węgiel,

feler - błąd,

fes - bardzo,

fyśter - leśniczy,

gowiydź - zwierzęta,

gruba - kopalnia,

gynau - akurat,

hańdownij - dawniej,

hut - kapelusz,

kaj - gdzie,

kapnył sie - zorientował się,

karbidka - lampa na karbid,

koła - rowery,

ksiôża - książę,

kupa - dużo,

lotali - chodzili, jeździli,

maras - błoto,

masa - dużo,

mianowali - nazywali,

miesiôncek - księżyc,

niyskoro - późno,

piechty - pieszo,

podłazi - podchodzi,

pôć - chodź,

rostômajcie - różnie,

sztajger - sztygar,

szychta - dniówka,

tedy uowdy - od czasu do czasu,

uniform - mundur,

utropa - utrapienie,

widok - jasność,

wszyndy - wszędzie,

wroz - razem,

zôńś - zajść.