Adwokat odpowiada na pytania czytelników. Nieodrzucenie spadku w terminie - co dalej?

Bywa, że przyjęcie spadku jest ryzykowne, głównie z powodu długów obciążających spadkodawcę, które wchodzą do spadku i mogą spowodować skierowanie działań wierzycieli wobec spadkobierców.

Zgodnie z Kodeksem Cywilnym (art. 1015) oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania.

Warto przypomnieć, że spadek odrzucić można zarówno przed Sądem, jak i u notariusza.

Zdarza się, że powyższy termin upłynie, a spadkobierca z różnych względów nie odrzucił spadku.

Co w takiej sytuacji?

Po pierwsze na przeciw wyszedł ustawodawca, albowiem z dniem 18 października 2015 r. wprowadzona została nowelizacja art. 1015 § 2 Kodeksu Cywilnego i zgodnie z aktualnym brzmieniem przepisu brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.

Przed 18 października 2015 roku brak odrzucenia spadku w terminie oznaczał jego przyjęcie wprost (za wyjątkiem sytuacji, gdy gdy spadkobiercą była osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych albo osoba, co do której istniała podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna - w takim wypadku brak oświadczenia spadkobiercy w terminie był także pod rządami poprzedniej regulacji jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza).

Dziedziczenie z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że odpowiedzialność za długi spadkowe ograniczona jest do czynnej wartości spadku. Dla przykładu, jeśli zmarły posiadał samochód o wartości 20.000 zł, a długi o wartości 200.000 zł, odpowiedzialność spadkobiercy za długi limitować będzie kwota 20.000 zł.

Należy przy tym pamiętać, że dla udowodnienia wartości do jakiej odpowiedzialność za długi spadkowe jest ograniczona, konieczne jest wystąpienie do komornika z wnioskiem o sporządzenie spisu inwentarza po zmarłym. Taki zabieg przynosi dodatkową korzyść, jaką jest możliwość ujawnienia przez komornika zarówno długów, jak i majątku zmarłego.

Ustawodawca przewidział jeszcze jedną drogę dla spadkobiercy, który nie dochował terminu dla odrzucenia spadku.

Zgodnie z Art.  1019.§ 1 Kodeksu Cywilnego jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem;

2)spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Natomiast §  2.  stanowi, że spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

Według §  3. omawianego przepisu uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Powyższa regulacja dotyczy wyjątkowych przypadków, na przykład sytuacji, gdy mimo dochowania należytej staranności spadkobierca nie miał wiedzy o długach zmarłego, na przykład z uwagi na ich ukrywanie przez zmarłego lub ograniczony kontakt ze zmarłym i brak dokumentów świadczących o długach, w jakich posiadanie mógł wejść spadkodawca.

Informacji udzielił Adwokat Krystian Ćwiertnia

z Kancelarii Adwokackiej Płaza Głąb Sp.p.