Kôń z lampôm. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Na Kopciowicach stoł bes wieki piykny dwôr, ftory zresztôm i do teraska idzie uoglôndać. We tym dworze żyli grofy. A byli rostômajci. Jedni dobrzi, inksi źli, a jeszcze inksi to byli jak istne diosi.

Jedyn z kopciowskich grofôw niy krziwdził za fes ludzi. Ja. Jak ftoś niy robił jak było trza, to pora batôw na pukel dostoł. To niy idzie pedzieć. Ale tak za darmo, to niy koroł. Ale mioł jedyn feler. Uod bajtla tyn grof śmioł się z prziwiarek. Jak widzioł ludzi topić Marzana, to sie ś`nich śmioł. Jak widzioł, że pobożnie rzykajôm pode krziżym, to sie z tych ludzi śmioł. Jak widzioł, że na Wielkanoc świyncôm pola i dowajôm krziżyki, to tych ludzi wyśmiywoł, że sôm gupi, a w prziwiarki wierzôm. Niy szło z tym grofym szczimać. Taki był pośmiywny.

Jak nasz grof dorôs, to rod jeździł po swojich dobrach na kôniu. Tedy uowdy uodwiydzoł niyftorych gospodorzy, abo zaglôndoł do farorza, coby se ś`nim w szkata zagrać. Niy. Grof pobożny nie był. I niy w kożdo niydziela jeździł do kościoła, chocioż ni mioł daleko z Kopciowic do Wielkigo Chełmu. Ale Boga w noleżnyj zocy ni mioł i niy uwożoł, że noleży do kościoła na msze jeździć. Chocioż uwożoł, że na sôm kościôł noleży dować, bo przeca fajny kościôł dobrze świadcył uo grofie, a bele jaki fes źle!

Nô i skiż tego braku zocy do Pônbôcka, niyros z ludzi sie śmioł, że sie żegnali wele krziża.

Ros grof wybroł sie na dugo rajza na kôniu. Wiedzioł, że bydzie wrocoł po cimoku do dwora, besto na karku kônia zawiesił tako lampka, ftoro miała mu świycić po cimoku, coby widzioł, kaj jechać. Ja, kôń drôga znoł przeca, ale tedy uowdy jechoł pod drzewami, i môg grof gowôm zahacyc uo jako asta i uojla se nabić. I jakby to wyglôndoł? Taki wywołany grof z uojlôm? Nô jeszcze by tego brakowało.

Grof uobjechoł nauobkoło Kopciowice, a potym pojechoł na Chełm. I w Chełmie wloz na chwila na fara. Farorz gościa ugościł, winnym napojił (a dobre je mioł!), a nawet w karty se z grofym pogroł. I ani sie uoba niy spostrzegli, jak nastoł cimok. Tôż grof zebroł sie do dôm i tak gościńcym z Chełmu jedzie do swojigo dwora. Jak wjechoł w Kopciowice, to niydugo dali stoł krziż wele gościńca. Wiycie, to je tam, kaj jedna drôga jedzie na Bierôń, a drugo do kopciowskij wsi i do dwora. Grof uobocył krziż, ftory stoł na tym skrziżowaniu, ale ani gowy niy pokłônił, ani niy przeżegnoł sie. Za to se pomyśloł, jake to gupie sôm ludzie we Kopciowicach, kyj wele tego krziża sie kłoniajôm a potym żegnajôm! Jak se to pomyśloł, tak zacôn sie śmioć na cołke garło. Z tyj ludzkij gupoty!

Ale se borok niy wejrzoł, że to gynau był pôłnocek. A uo tyj porze złe siły zowdy miały nojwiynkszo moc. I besto na te chichranie grofowe uoros przed krziżym z wielkim hukym ziymia sie rozwarła i piekło pochłônyło grofa! Kôń stanył jak wryty, tôż diosi ino zebrali jego pôna, a samego kônia uostawili w pokoju. Ale kyj kôń uobocył co sie robi, a potym te piekło, kaj tak fes uogyń goroł i jak te diobły uwijały sie wele rostômajtych grzysznikôw, to uciyk gibko z tôm lampkôm na karku na drugi koniec wsi! Ale potym żol mu sie zrobiło swojego pôna, ftory lepij traktowoł tego kônia niźli ludzi. I tak zowdy uo pôłnocku prziłaził tyn kôń pod krziż w nodzieji, że jego grof wylezie spode ziymie. Ale tak sie niy trefiło. Grof sie niy pojawił, ale kôń z lampkôm na karku kożdo noc już ja. I straszył ludzi! I tak kôń loto pod kopciowski krziż uo pôłnocku do teraska. I skuli tego ludzie miarkujôm, że grof ciyrpi w piekle na wieki wiekôw!

Tômasz Wrôna

Słownik

asta - gałąź,

bes - przez,

Chełm Wielki - dawna nazwa Chełmu Śląskiego,

cimok - zmrok, ciemność,

diosi - diabły,

fajny - ładny,

fara - probostwo,

farorz - proboszcz,

feler - błąd,

ftory - który,

fes - bardzo,

gibko - szybko,

gościniec - trakt, droga,

goroł - płonął,

grof - hrabia,

gynau - akurat,

kaj - gdzie,

kyj - kiedy, czasem także: skoro,

niyftorych - niektórych,

pośmiywny - prześmiewczy,

prziwiarki - zabobony,

pukel - grzbiet,

rod jeździł - lubił jeździć,

rzykajôm - modlą się.