Utopiec kôniym. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Na Kosztowach żył jedyn gospodorz. Mioł uôn pola i łônki nad dônajym, ftory płynył bes wieś. Ale mioł tyn gospodorz fes wiely problym. Co nocka jakeś kônisko prziłaziło mu na łônka i wyżyrało trowa. Ale tak fes, że zacôn sie chop starać, cy mu sie udo z tyj łônki zebrać latoś siano.

Jak se niy wiedzioł rady z tym wyżyraniym, poszeł do jednego uowcorza na dorada. Uopedzioł mu to wszysko i spytoł sie, co mo z tym pierzinym robić? Uowcorz go wysuchoł, pomyśloł, a potym pedzioł:

- Wiysz chopie, co to je za kôń? To je utopiec! Ty se ino zrôb ze wikliny tako uzda, dej jôm farorzowi poświyńcić a potym wachuj na niego jak przidzie na łônka wyżyrać trowa, to weź mu ciepnij na łeb i tak go chycisz. Bydziesz mioł fes mocne kônisko, że pudzie nim w lesie dymby wyrywać!

- Dobrze- uodpedzioł chop i poszeł do dôm.

Jak uowcorz doradził, tak chop zrobił. Z wikliny zrobił uzda i poszeł do farorza, coby mu jôm poświyńcił. A potym poszeł na łônka i sie przicajił na wielego kônia. Był pôłnocek, jak uoros kôń prziszeł. Jusz zacôn wyżyrać trowa, jak se podeszeł bliżyj chopa, ftory leżoł we trowie. Jak kôń był blank blisko, chop uoros hibnył i drapko ciepnył tymu piernikowi uzda na łeb! I jusz mo kônia! Prziwiyd go do chałpy i uwiônzoł do stajnie. A swoji babie pedzioł, coby go nigdy niy spuszczała z tyj uzdy. 

Kôń był fes mocny. Drapko dar pugi sôm. A przeca to był pug na dwa kônie! Chop tym jednym poradził we pôł dnia zauorać pole, jak normalnie musioł tracić na to cołki dziyń! Jak trza było jechać po wôngle do Mysowic na gruba, to tysz kôń dar tak drap, że chned biegym lecioł. Chop poradził z tym kôniym przi fes wielyj fôrze uobrôcić z wônglym za dwie godziny! Taki mocny był tyn kôń. Abo najôn sie do wożynio wônglo z gruby na galary. Jak normalnie sie za szychta uobrôciło ze piyńć - sześ razy, to chop z kôniym - utopcym, ftory mioł poświyncôno uzda, poradził jechać dwa razy tela! A jak dar drzewo z lasa, byście to wiedzieli! Takigo kônia jeszcze na Kosztowach niy widzieli!

I gospodorz przi niym fes sie zbogacił. Naprowda! Jego familijo miała kupa pijyndzy i na wszysko było jich stykać. Postawili nowo, murowano chałpa, kupili se nastympne krowy a świnie, sprawili se nowe łachy. Piykne kecki, jakle, jedwobne zopaski i fajniste chusty. A matka kupiła kożdyj cerze piykne sznôry prawych koroli ze złotym krziżykym. Po siedym sznôrôw kożdyj! Take byli ś`nich bogoce! 

Ludzie widzieli te bogactwo. I jim trocha zowiścili, bo niy kożdymu sie tak dobrze wiydło. Ale widzieli, jakigo majôm kônia. Jako mioł siła i z jakôm werwôm zowdy chned lecioł a ciôngnył nawet nojciynższe fôry! To dobrze wiedzieli, po jakymu ta kosztowsko familijo mo tela pijyndzy! Tyn kôń dowoł cołke te bogoctwo! Mieli w zocy ludzi, ftorzi ciynżko robili i uczciwie dorobiali sie majôntku. I besto żodyn ś`nich niy widzioł tyj familije źle. Kożdy rozumioł, że tak naprowda tyn kôń to bogoctwo. To uôn robił, że tyn istny był bogaty. I niy zowiścili bogoctwa, ino takigo konia, co te bogoctwo dowo. Kożdy kcioł mieć takigo!

Ros sie trefiło, że chop pojechoł do miasta cosik se kupić. Kôńsko pocuło, co chopa ni ma w dôma, to sie we stajni uobalił. Zacôn kopytami walić w klepisko a charceć a ślypska wywolać! Baba posyszała, że we stajni cosik sie wyrobio i drapko sam przileciała. Zaglôndo, a sam kôń leży a dusi sie. Żol ji sie zrobiło gowiedzi, bo taki dobry kôń ji zdycho. Drapko poleciała do kuchnie po nôż i przeżła mu ta uzda. Na to kôń hibnył na nogi i do dźwiyrzy! Jak szczelił kopytami, to cołko stajnia aże zadudniła. A kôń pado babie:

- Juzeście doś sie na mie zbogacili!

I drap polecioł do lasa. A biydno baba niy wiedziała co sie porobiło i jak bydzie sie nerwowoł jeji chop jak przijedzie z miasta. Cekała na niego i sie fes nerwowała. A jak przijechoł, to mu uopedziała, co się z kôniym trefiło! A chop na to:

- Dyć to był utopiec przewlecôny za kônia! Ale to nic niy szkodzi, że uciyk, bo my sie jusz doś na nim zbogacili!

Tômasz Wrôna

Słownik

A - i,

bes - przez,

blank - całkiem,

cera - córka,

chałpa - dom,

chned - prawie,

ciepnij - rzuć,

dar - ciągnął,

dônaj - potok,

drap, drapko - szybko,

dyć - przecież,

dźwiyrza - drzwi,

fajniste - przepiękne,

farorz - proboszcz,

fes - bardzo,

galary - barki rzeczne do wożenia towarów,

gowiydź - zwierzęta,

gruba - kopalnia,

hibnył - skoczył,

jakle - kaftany kobiece,

klepisko - polepa czyli podłoga z gliny,

latoś - w tym roku,

łachy - ubrania,

niy wiedzioł se rady - nie umiał sobie poradzić,

pijôndze - pieniądze,

poradził - umiał,

postawili - zbudowali,

prawe korole - korale z prawdziwego korala,

przewlecôny - przebrany,

przeżła - przecięła,

prziwiyd - przywiódł,

sprawili - kupili,

starać sie - martwić się,

ślypska - oczy,

trefiło sie - zdarzyło się,

uobalił - wywrócił,

uowcorz - człowiek zajmujący się we wsi leczeniem i sprawami nadprzyrodzonymi,

wachuj - pilnuj,

wyrobio sie - dzieje się,

wywoloł - wywracał,

zoca - szacunek,

zopaski - fartuchy,

zowdy - zawsze,

zowiścili - zazdrościli.