Thomas Hutter w Jarosławiu

Prądy ideowe sztuki europejskiej przemieszczały się do Polski i na Śląsk traktem: Italia, Bawaria, Austria, Czechy i Morawy. Jednym z przedstawicieli sztuki baroku, który związał artystyczne i rodzinne życie z Polską był Tomasz Hutter. 

Urodził się 28 grudnia 1696 r. w Bawarii. Tam wyuczył się fachu rzeźbiarza. W 1718 r. przybył do Polski, gdzie panowało zapotrzebowanie na artystów do barokizacji rodzimych świątyń. W tym samym roku wstąpił do zakonu jezuitów w Krakowie. W latach 1718-1720 odbył tam nowicjat. W latach 1720-24 tworzył w Sandomierzu dla tamtejszych jezuitów. Następnie krótko przebywał w Poznaniu, skąd powrócił do Sandomierza. W 1727 r. zrzucił zakonny habit. Rok później ożenił się z sandomierską mieszczanką Anną Kowalską. Od tej pory poświecił się całkowicie pracy artystycznej. W 1732 r. otrzymał intratne zlecenie na wykonanie rzeźb przy kościele farnym w Przemyślu. Pracy nie ukończył z powodu śmierci zleceniodawcy, biskupa przemyskiego Aleksandra Fredry. W 1733 r. wyrzeźbił ołtarz dla kolegiaty w Tarnowie, zniszczony potem przez pożar. 

Następnie w 1736 r. przyjechał do Jarosławia – miasta handlowego i tranzytowego, położonego na styku kultur: polskiej, rusińskiej i żydowskiej. W Jarosławiu osiedlali się również Niemcy i Włosi. T. Hutter otworzył w Jarosławiu warsztat rzeźbiarski wraz ze stolarzem Konradem Kutschenreiterem. Pracowania mieściła się w kamienicy Osettich przy głównym rynku. Jest do dziś jeden z najokazalszych budynków w Jarosławiu. Mieści się w nim muzeum miejskie. Warsztat Huttera ulegał ciągłej rozbudowie, stając się swoistym przedsiębiorstwem artystycznym zatrudniającym zespół kilku czeladników. Sława Huttera docierała do innych miast w Polsce. Szacuje się, że T. Hutter i współpracownicy wykonali prace dla 30 kościołów i pałaców w Małopolsce i na Rusi, od Tarnowa po Lwów i od Ziemi Sandomierskiej po Karpaty. Styl T. Huttera rozpowszechnił się na terenie wschodniej Małopolski. Poszczególne rozwiązania i elementy były przejmowane przez artystów lokalnych niższej klasy. 

T. Hutter otrzymał w Jarosławiu zamówienie od jezuitów na wykonanie rzeźb wieńczących wejście do kościoła jezuickiego (patrz ilustracja). Kościół jezuicki p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Jana Ewangelisty zbudowano w latach 1580-1594. Ufundowała go właścicielka Jarosławia - Zofia z Odrowążów przy wsparciu Piotra Skargi. Był to najstarszy kościół jezuicki w Polsce. Jezuici założyli tam kolegium (szkołę), stanowiącą od XVII w. centrum oświatowe wschodniej Rzeczypospolitej. 

T. Hutter przyniósł do Małopolski najlepsze wzorce z południowej Europy, w szczególności nową stylistykę obfitującą w monumentalne formy z tendencją w rzeźbie do przedstawiania atletycznej budowy ciała i charakterystycznym czytelnym układem draperii. Styl Huttera nie podlegał znaczącym przemianom i pozostaje do dziś łatwo rozpoznawalny. Charakterystyczną cechą jest efektownie wykonana linia szat. Dominanty te reprezentowane są w przedstawieniu 12 apostołów w Jarosławiu. Tomasz Hutter parał się również malarstwem. W Jarosławiu znajduje się zespół kościelno-klasztorny dominikanów. W nawie południowej umieszczono tam ołtarz św. Józefa. Elementy rzeźbiarskie tego ołtarza pochodzą z jego warsztatu, natomiast malowidło o wysokiej klasie artystycznej też przypuszczalnie wykonał ten sam warsztat. Dziełem życia T. Huttera pozostaje zespół ołtarzy wykonany dla kościoła Bernardynów we Lwowie. Tomasz Hutter zmarł ok. 1745 r. Był ojcem dwójki dzieci Józefa i Marianny, urodzonych w Jarosławiu. 

Dariusz Falecki

Zespół barokowych rzeźb świętych jezuickich przed kościołem pojezuickim w Jarosławiu