Skarb na Larysie. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Ludzie rostômajcie godajôm. Jedni po to, coby inni sie niymi interesowali, inksi, bo majôm cosik do przekozanio. Jeszcze inksi, bo radzi klachajôm. Ino nigdy niy wiadômo, cy to, co godajôm je prowda. Ale piyrwy jedni drugiym wierzyli, bo cygaństwo uwożali za złe. Fto sia mioł w zocy i kcioł, coby tysz inksi go w zocy mieli, nigdy niy powożyłby sie cyganić. Besto, jak uosprowiali ło skarbach, fto i kaj je zakopoł, to camu by ni mieli w to wierzyć?

Na Larysie stoło stare drzewo. Wiycie, było uône haf, kaj była granica miyndzy wybrańcowym polym a polym z kopalnie „Larisch”¹. To był starodowny grab. Fes wiely, rozłożysty i pierônym poskryncany. Starzi ludzie padali, że downo tymu trefiył w niego pierôn. Ślady po tym było widać do teraska, bo na korze tego graba było widać take wiele i głymboke rôwki, jakby ftosik je dôtkym wyrobioł. Ale to może je myni wożne. Bo starzi ludzie godali uo tym drzewie cosik jeszcze. Godali, że pod niym je zakopany skarb! Wiely skarb. Złote pijôncki i pieszczynie ze drogiymi kamyniami. A fto to znojdzie, bydzie fes bogaty do kôńca życio. Żodyn niy wiedzioł skônd tyn skarb sie wziôn. Fto go zakopoł, i kyj to zrobiył. Ale kożdy wiedzioł, że skarb był!

Skiż tego ludzie durś uo tym skarbie myśleli. I durś kopali pod drzewym. Nojcyńści pod wiecôr, jak jusz inksi siedzieli w chałpach. Modzi ludzie, ftorym sie robić niy kciało brali ryle i kopali. Casym jich cosik postraszowało, ale nojcyńści jedni drugich, coby myni było zainteresowanych. Doś pedzieć, że pode grabym były wykopane uokropne dziurska. A jak cas lecioł, to sie pokozało, że grab je tak podkopany, że tak naprowda stoji w lufcie! A ino wiele korzyńska właziyły w ziymia! Tyn plac miyndzy ziymiôm a drzewym był taki wiely, że bajtle poradziyły bes prôblemu pod niym przelyź! I tak pod grabym za dnia lotały bajtle, a po nocach ci, co kcieli sie bes roboty zbogacić! A kyj starzi uo skarbie godali, to trza szukać.

Gospodorze to trowili bes cołke lata, że jym ftosik cudzy po miedzy loto, kopie, a ziymia i piosek suje na pole. Ale jednego roku gospodorzym uostoł Bartek Wybrańcôw. A tyn jakby był myni ciyrpliwy. Ale tysz niyrod sie wadziył. Wpod mu go gowy ciekawy pomys. Wiycie, piyrwy w kożdyj chałpie były bôncloki. Myńsze i wiynksze. Jedne były do kiszynio mlyka, inksze do kiszynio żuru abo uogôrkôw. Zowdy ludzie poradziyli znojś potrzeba, kaj sie bônclok przidoł. Nawet chopôm, bo na rantach bônclokôw brusiyli babôm noże. Taki to wożny w chałpie tyn bônclok był. Ale Bartkowi jedyn sie poczaskoł. A jak pedziołech, szterowało go te kopanie pod grabym na miedzy. Jedny nocki wziôn tyn poczaskany bônclok i poszeł do tego istnego graba. I go pod korzyniskami uostawił.

Zaros na drugi dziyń rano, po cołkij uokolicy gruchła wieść, że ftosik tyn laryski skarb znod! Był zakopany w bôncloku. Złoto i pieszczynie zebroł, a poczaskany bônclok uostawił! I tak gospodorz Bartek załatwił sprawa, że pod starym grabym przestali szukać skarbów.

Tômasz Wrôna

Słownik:

a - i,

bajtle - dzieci,

besto - dlatego,

bônclok - garnek kamionkowy,

brusiyli - ostrzyli,

chałpa - dom,

cudzy - obcy,

cyganić - kłamać,

cygaństwo - kłamstwo,

fes - bardzo,

fto - kto,

ftosik - ktoś,

haf - tam,

kaj - gdzie,

klachajôm - obgadują,

kyj - kiedy,

pierônym - w szybkim tempie,

pieszczynie - pierścienie,

pijôncki - pieniążki,

poszeł - poszedł,

przelyź - przejść,

radzi - chętnie,

ranty - brzegi,

ryle - szpadle,

sia - siebie,

suje - sypie,

szterowało - denerwowało,

wadził sie - kłócił się,

wyrobioł - rzeźbił,

zoca - szacunek.

1 Prawdopodobnie chodzi o kopalnię „Carlssegen” na Hajdowiźnie należąca do hrabiego Karola Larischa.