Powietrze w Mysłowicach gorsze niż zakładał program Stop Smog

Wyjątkowa konferencja będąca finałem szerszej akcji edukacyjnej realizowanej przez Mysłowicki Alarm Smogowy zgromadziła uznanych naukowców, przedstawicieli lokalnego samorządu, straży miejskiej, aktywistów oraz licznie przybyłą młodzież i mieszkańców Mysłowic, których połączył wspólny cel – rzetelna edukacja i walka o czyste powietrze.

Inicjatywa w dużej mierze opiera się na zaangażowaniu nauczycieli i uczniów, którzy wykonali m.in. uliczne pomiary jakości powietrza w różnych dzielnicach Mysłowic. Znakomitym symbolem akcji stało się oficjalne logo, zaprojektowane przez uczennicę Maję Gąsiorek, nawiązujące do przycisku „off” – mającego symbolicznie wyłączyć smog. Na korytarzach szkolnych zagościła również instalacja z butelek „Czy wiesz, co wisi w powietrzu”, unaoczniająca dramatyczne i trujące skutki spalania paliw kopalnych i odpadów. W ramach grantu został też zakupiony Eko-Słupek, który będzie służył mieszkańcom przez najbliższe lata wskazując aktualne zanieczyszczenie powietrza.

Konferencja była doskonałą okazją do wysłuchania prelekcji wybitnych specjalistów. Prof. dr hab. Piotr Skubała przypomniał, że Polska wciąż niestety przoduje w europejskich rankingach zanieczyszczeń pyłem PM2,5 oraz rakotwórczym benzo(a)pirenem. Dr n. med. Antonina Jurewicz-Barczak uświadomiła zgromadzonym, że toksyny rujnują nie tylko układ oddechowy i krążenia, ale także narząd wzroku, wywołując m.in. zespół suchego oka, jaskrę czy zaćmę. Klimatolog Damian Dąbrowski wyjaśnił mechanizm inwersji temperatury, powodującej koncentrację zanieczyszczeń powietrza w okresach bezwietrznych. Z kolei prof. dr hab. Mariola Jabłońska, opierając się na badaniach z mobilnego laboratorium balonowego, pokazała, w jaki sposób nasycone metalami ciężkimi nanocząsteczki bezpośrednio przenikają do ludzkiego krwiobiegu. Uzupełnieniem tematu była także prelekcja ekodoradcy Rafała Adamusa, który przybliżył historię walki z zanieczyszczeniami, począwszy od tzw. wielkiego smogu londyńskiego z 1952 r.

Podczas wydarzenia omówiono także twarde, bieżące działania samorządowe. Przedstawiciel mysłowickiej Straży Miejskiej zaprezentował specjalistycznego drona używanego do namierzania źródeł nielegalnego spalania odpadów. Z kolei Sławomir Potempa z Urzędu Miasta podsumował efekty programów dotacyjnych – dzięki nim udało się obniżyć roczną emisję pyłów w mieście o blisko 100 ton, a liczba najbardziej trujących domowych pozaklasowych "kopciuchów" spadła zaledwie do 337.

Niestety te rezultaty wciąż nie są wystarczające, abyśmy mogli oddychać w Mysłowicach czystym powietrzem. Program Ograniczenia Niskiej Emisji opracowany przez władze miasta w 2019 r. przewidywał redukcję pyłów o ok. 177 ton do roku 2026, a benzo(a)pirenu o 100 kg. Niestety, jak powiedział pan Potempa program w 2024 roku został zamknięty pomimo, że zakładane cele zrealizowano w niewiele ponad połowie. Przedstawiono również użyteczną aplikację zdrowotno-informacyjną „InfoSmogMed”, do której używania zachęcała Aneta Galbas z Urzędu Marszałkowskiego.

Na koniec uroczyście wręczono nagrody laureatom konkursu „Smog pod lupą” organizowanego w ramach akcji.

Konferencja „Smogowi mówimy NIE!” dobitnie pokazała, że rzetelna wiedza przekazywana przez ekspertów połączona z entuzjazmem młodzieży i konsekwentnymi działaniami miasta to skuteczna droga do poprawy jakości życia w mieście i zdrowia mieszkańców.

Projekt był finansowany przez Clean Air Fund z grantu „Nasze powietrze” Polskiego Alarmu Smogowego.