Diobeł robił na grubie. Legendy i podania z terenu obecnych Mysłowic

Jerzina, jak to downo było! Jeszcze przed wojnôm. Jedyn chop robił na „Piaście”. Teroski tysz mômy „Piasta”, ale w Bierôniu. Ale wtyncos była gruba, ftoro tysz sie tako nazywała, ale była na Hołdynowie! Wiycie, to kônsek uod nos, ale ludzie jak szukali roboty, to sie żodnyj drôgi niy boli. Jedni robili na mysowskij, inksi na wesolskij a jeszcze inksi na hołdynowskij grubie.

I tak był jedyn Alojz. Żył na Dzieckowicach i dugo był elwrym. To niydobrze tak, bo ani cowiek pijyndzy ni mioł, ani sie nawet uożynić ni môg, bo uojcowie lipsty wzbrôniali. Bo i niby tako familijo z cego mo żyć? A te bajtle z cego uchować? Besto lipsta u Alojza była, ale uojcowie uod nij niy dali sie jym żynić!

Tôż Alojz, jak jusz chcioł sie uożynić, to musioł szukać roboty. Ale to take proste niy było. Dopiyro jedyn jego kamrat mu pedzioł, że na „Piaście” bydôm szukać mocnych chopôw do roboty. I tak Alojz poszeł a dostoł haf robota. I był naprowda fes zadowolôny, bo noreście mioł i pijôndze i uojcowie jego lipsty przestali zakozywać mu sie żynić z jejich cerôm. Ale feler tyj roboty to była drôga. Bo sie pokozało, że trza było jechać z Dzieckowic na Kosztowy na kole, abo drałować piechty bes las na banhôw. A na kosztowskim banhôwie była mało banka, ftoro woziła bergmanôw na Hołdynôw. I tak te boroki jeździły na gruba do roboty, a Alojz wroz znimi.

Mody synek robił na chodniku u nijakigo Franka Piecki. A ś`nimi robił jeszcze jedyn synek, co to go Rafał wołali. Jednego razu pośli z Frankym po drzewo. Targajôm te sztômple nazot, a uoros patrzôm, a sam świyci take małe światło. Było uône cerwône, co zdziwiło chopôw. Chopy zaglôndajôm i stanyli jak wryci. Bo uobocyli, że tamkej diobeł foluje! Chopy uocôm wierzić niy chcôm. Zaglôndajôm jedyn na drugigo a strach przeszeł jich tak, że aże jich uotrzysło po puklu!

Zaglôndajôm, a światło tyn diobeł mo take niylgie, bo mioł karbidka bes brynera. Ale widać było go dobrze. I tyn jego uogôn a rogi tysz! A tyn nic, na żodnego niy patrzy, ino ciepie te wôngle a ciepie. I co tu było robić? Tôż Franek pado, że skoro se tak ciepie tyn rogaty, to trza se siednôńć i przecekać, aże sie tyn pierôn straci! I tak zrobili. Ciepli te drzewo, ftore tachali i se siedli. Ale uoros cosik Francka rômbło i pado, że trza to zgosić do sztajgra. Zaros pośli do niego i padajôm, co widzieli. Sztajger wejrzoł na chopôw jakby rozum postradali! I woło:

- Wyście sôm gupi abo co?!!!

- Nô dyć pôćcie z nami to uobocycie se sami, jak niy wierzycie. Ni ma daleko, to zôńdziecie.

Chopy idôm ku tymu chodnikowi a zaglôndajôm. Nô richtig, foluje. Jak to dojrzoł sztajger, to aże zawołoł:

- Co sie tu wyprowio? To je niymożliwe! Jo zadzwônia na wiyrch!

Dorwoł drapko tylefôn, a zaroski dzwôni. Za chwila zjyżdżo na dôł trzech szykownych panockôw. To byli derechtôr i dwóch jego urzyndnikôw. Jak ino prziśli, tak derechtôr do sztajgra pedzioł:

- Co to? Co tu mosz na tym numerze?

- Nô, pôćcie, to se uobocycie.

Podłażôm bliżyj a derechtôr godo:

- Nô richtig, diobeł!

I tak chwila podumoł, a potym godo:

- Dejcie mu pokôj, niych foluje. Ale podug tego, jak wywijo tôm babskôm rziciôm, to zrobi wiyncyj jak norma! Łostawiymy tyn numer, ale muszymy to zgosić do urzyndu gôrniczego. Niych to zbadajôm, co sie sam wyprowio!

Przijechali drapko z urzyndu. Idôm na tyn plac, kaj był diobeł, a tu nic. Nikogo ni ma! Nô ale kożdy padoł, że widzioł diobła! Alojz widzioł, Franek widzioł, Rafał widzioł, hajer tysz, widzieli go derechtôr i jego urzyndniki! To przeca niy były zwidy! Co to môgło być? Kyj to wszyjscy widzieli?

Po tyj szychcie, jak chopy prziśli do chałpôw, jusz po cołkij uokolicy zacły baby godać, że na grubie dziejom sie cuda i że straszy!

Ale chned sie pokozało, co tak naprowda chopy widzieli pod ziymiôm. Na tyj grubie robił chop z Imielynio. I jak były Gody, to chodził za „Herodôw”. I w tych „Herodach” był za diobła. I ros se wziôn te przebranie do roboty, a potym sie przeblôk w nie. A jak widzioł, że chopy idôm po drzewo, to wloz tak, żeby go naśli i z łopatôm folowoł wôngle. Tak se zrobił za bozna swojich kamratów i derechtôra tysz!

Tômasz Wrôna

Słownik

a - i,

babsko rzić - rodzaj wielkiej łopaty w kształcie serca,

bajtle - dzieci,

banhôw - dworzec kolejowy,

bergmany - górnicy,

boroki - nieboraczki, biedaki,

bryner - tu prawdopodobnie dysza,

cera - córka,

chop - mężczyzna,

ciepli - rzucili,

derechtôr - dyrektor,

drałować - maszerować,

dyć - przecież,

elwer - bezrobotny,

feler - wada,

fes - bardzo,

folować - ładować,

Gody - święta Bożego Narodzenia,

gruba - kopalnia,

haf - tam,

hajer - strzałowy,

kamrat - kolega,

koło - rower,

kyj - kiedy,

lipsta - dziewczyna,

mało banka - kolej wąskotorowa,

naśli - spotkali,

nazot - z powrotem,

przeblôk sie - przebrał się,

pukel - plecy,

richtig - rzeczywiście,

sam - tutaj,

sztômple - stemple,

szykowny - elegancki,

tachali - nieśli, targali,

tamkej - w tamtym miejscu,

uojcowie - rodzice,

zrobić za bozna - stroić sobie żarty z kogoś.