Zanim zgasną ostatnie światła, czyli Rynek po przejściach

Mysłowicki Rynek wygląda dziś jak miejsce smutno czekające, aż ktoś mu pomoże. Ma piękne kamienice, historię i położenie, ale brakuje mu codziennego życia. Przechodzień spojrzy na „Rurapark”, minie puste lokale, ominie słupki, samochody i betonowy dywan i pójdzie dalej. Tymczasem rynek musi zatrzymywać, zapraszać, dawać cień, kawę, rozmowę, mały handel, wydarzenia, dziecięcy śmiech, wieczorne światło i poczucie bycia w centrum miasta.

Zamknięcie Caffe Art Nova to głośny dzwonek alarmowy, bo z mapy Starego Miasta znika kolejny punkt, który dawał ludziom powód, żeby tu przyjść. Opustoszały Rynek bez kawiarni, pubów, małych restauracji, piekarni, lodziarni, księgarni, rzemiosła i usług przypomina scenę po spektaklu.

O rewitalizacji Starego Miasta pisano w kolejnych miejskich dokumentach: w 2002, 2005, 2008 roku, a potem w programie rewitalizacji na lata 2016–2020+. Mieszkańcy nie spacerują jednak po strategiach, tylko po Rynku — i widzą, ile z tych planów zostało na papierze.

Po co mieszkaniec Brzęczkowic, Wesołej, Morgów, Janowa czy Bończyka miałby przyjeżdżać na Rynek w sobotę rano albo w środę po pracy? Dziś trudno znaleźć odpowiedź, jednak wystarczy podejrzeć inne miasta.

Jaworzno przy projekcie „Rynek Od.Nowa” nie ograniczyło się do wymiany kostki, ponieważ przebudowano układ ulic, zamknięto rynek dla ruchu samochodowego, dodano fontanny, skwer, oświetlenie, nagłośnienie i elementy multimedialne. Rynek zaczyna działać, gdy przestaje być skrzyżowaniem i parkingiem, a staje się miejscem pobytu.

Łódź pokazała z kolei, że czasem nie trzeba wielkiego placu, by stworzyć miejskie życie. Ulice 6 Sierpnia czy Traugutta zamieniły się w przestrzenie z zielenią, ławkami, lokalami i wydarzeniami. To praktyczna rada - Mysłowice mają Przemszę, Park Zamkowy, dworzec, Promenadę i Rynek blisko siebie, Mamy więc gotowy kręgosłup spacerowy - kawa na Rynku, spacer nad rzekę, mały targ, wydarzenie w parku, powrót przez centrum.

Nasz Rynek ma za sobą korowód obietnic. W 2014 roku Dariusz Wójtowicz zapowiadał ożywienie Starego Miasta jarmarkami, kiermaszami i kulturą opartą na mysłowickich artystach. W 2018 roku ton był ostrzejszy: 400 mieszkań komunalnych i hasło „Rurapark trafi na złom! Wybudujemy piękną kamienicę”. Potem przyszedł konkurs SARP, wizje odtworzenia północnej pierzei, mediateki, sali wielofunkcyjnej i całorocznej sceny. Od tej pory... minęło pięć lat. Jednak mieszkańcy nie piją kawy w koncepcjach, nie umawiają się na wizualizacjach i nie żyją w zapowiedziach.

Najważniejsza sprawa to partery, bo same mieszkania nie ożywią Rynku. Potrzebne są lokale z preferencyjnym czynszem na start, konkursy na dobre funkcje usługowe, wsparcie dla lokalnych przedsiębiorców, krótkoterminowe najmy dla twórców i rzemieślników, sezonowe ogródki, mała gastronomia, antykwariat, kawiarnia społeczna, punkt informacji miejskiej, miejsce dla młodzieży, klub seniora otwarty na ulicę, galeria lokalnych produktów.

Do tego przyda się niewątpliwie stały rytm wydarzeń, bardziej regularnych niż akcja „Niech żyje Rynek”. Wystarczy choćby targ śniadaniowy raz w tygodniu, pchli targ raz w miesiącu, letnie kino, małe koncerty bez wielkiej sceny, jarmark lokalnych marek, dni mysłowickiej kuchni, sąsiedzkie potańcówki, książka na Rynku, warsztaty dla dzieci, spacery historyczne, wydarzenia regionalne. Mysłowice mają swoje opowieści: Trójkąt Trzech Cesarzy, muzykę, historię przemysłową. Trzeba je odważnie wyprowadzić na Rynek.

Mysłowiczanie chcą centrum, do którego można pójść bez poczucia rozczarowania. Chcą usiąść w cieniu, napić się kawy, zjeść coś dobrego, spotkać znajomych, zabrać dzieci, pokazać komuś miasto bez tłumaczenia się za „Rurapark”. Chcą mniej zapowiedzi, a więcej pierwszych kroków.

Oby nie trzeba było gasić ostatnich świateł. Rynek ożyje, gdy codzienność stanie się ważniejsza od wizualizacji. Taki jest mój mysłowicki punkt widzenia.

Marcin Stroński