Wagon tramwajowy firmy Busch w Mysłowicach

Historia fabryki wagonów Busch w Bautzen (Budziszyn, Niemcy) sięga 1846 r., kiedy założono tam odlewnię i fabrykę maszyn. Produkowano w niej różnego typu maszyny przemysłowe i narzędzia. Od 1878 r. produkowano kotły parowe i wagony do pociągu konnego.

W 1897 r. doszło do fuzji fabryki z Bautzen z fabryką wagonów Busch w Hamburgu. W filii w Budziszynie dokonano modernizacji parku maszynowego. Produkcję zdominowały wagony dla tramwajów elektrycznych. W następnych latach wytwarzano również wagony towarowe i osobowe dla kolei żelaznych. Rozwój sieci tramwajowych w wielu europejskich miastach stwarzał warunki do rozwoju fabryki.

Na przełomie XIX i XX w. wagony tego typu pojawiły się na Górnym Śląsku. Firma Busch wyprodukowała w latach 1898-1903 serię 25 pojazdów tego typu dla przedsiębiorstwa tramwajowego Kolejki Górnośląskie. Firma ta eksploatowała dwa rodzaje wagonów typu Busch: dwu i czteroosiowe (na ilustracji czteroosiowy). Wyposażenie elektryczne dla wagonów wykonała firma Schuckert&Co z Norymbergii. Całkowita długość pudła wersji czteroosiowej wynosiła 10,7 m, szerokość 2,1 m, wysokość 3,26 m. Masa całkowita wagonu wynosiła 13.650 kg. Wagony tego typu posiadały standard klasy I i II. Wagon klasy I posiadał 10 miejsc siedzących i 10 stojących, wagon klasy II 20 miejsc siedzących i 10 stojących. Pudło wagonu Busch posiadło po obu stronach ścian 9 symetrycznie rozstawionych okien (szerszych i węższych). Każde z okien miało zaokrągloną górną krawędź, co czyniło pojazd eleganckim. Wejścia do tramwaju znajdowały się na skrajnych pomostach. Na dachu umieszczono długi świetlik z dwunastoma otworami z każdego boku. Na szczycie, w środkowej części dachu, umieszczono rolkowy odbierak prądu. Na czołowych krawędziach dachu umieszczono z każdej strony po jednym reflektorze. Wagon napędzały cztery silniki o mocy 18/4 kW każdy. Wagony typu Busch przystosowane były do poruszania się na wąskim torze.

Wagony typu Busch obsługiwały wąskotorową linię tramwajową Hajduki (ob. Chorzów Batory) - Mysłowice. Na początku XX w. pojazdy te wpisały się w krajobraz śródmieścia. Tramwaje elektryczne nie były częstym gościem na wydawnictwach pocztówkowych. Mysłowicki księgarz Walter Moritz wydał ok. 1910 widokówkę z ówczesnym Wilhelmsplatz. Aparat fotograficzny ustawił na piętrze kamienicy nr 8. Pozwoliło to na ujęcie całego placu. Na pierwszym planie widać pomnik Wilhelma I, cesarza Niemiec. W tle prezentują się ratusz i Wyższa Szkoła dla Dziewcząt. Uwagę zwraca po lewej wagon tramwajowy typu Busch kierujący się w stronę dworca kolejowego. Kolorowana pocztówka posiada obieg pocztowy datowany na 30 kwietnia 1913 r. Wysłano ją z Mysłowic do miejscowości St. Maurice we Francji. Tor wąskotorowy rozebrano na odcinku ul. Krakowska - Pl. Wolności - Dworzec w 1933 r.

Dariusz Falecki

Literatura:

K. Soida, Z. Danyluk, P. Nadolski, Tramwaje Górnośląskie, tom I, tramwaje katowickie do 1945 roku. Rybnik 2010 r.

Na zdj. wagon typu Busch przejeżdża przez ówczesny Wilhelmsplatz w Mysłowicach