To i owo

W kolejnym odcinku przybliżę kilku bohaterów widzianych poza zasięgiem naszych mediów, ale wysoce prawdopodobnych do znalezienia na tym terenie i to nawet na obszarach bardzo zdegradowanych.

Chrobotek strojny

Bardzo ważnym elementem bioróżnorodności każdego siedliska jest obecność porostów zwanych obecnie grzybami zlichenizowanymi. Zawsze jest to wynik bliskiego kontaktu oraz pewnej współpracy szeroko pojętego glonu z grzybem. Wśród nich bardzo ważnym rodzajem są chrobotki – Cladonia. To rodzaj bardzo bogaty w gatunki. Wśród nich jest wiele takich, które trudno oznaczyć tak na oko. Do nich należą te, których podecja są kieliszkowate. Nie tak dawno w filmie z hałdy w Murckach pokazywałem gatunek o czerwonych owocnikach. Coś podobnego widziałem w borach w okolicy Chrzanowa oraz w dolinie Sztoły w Bukownie. Gatunek oznaczyłem jako chrobotka strojnego. Wyróżnia go listkowata plecha pierwotna zbudowana z karbowanych wcinanych łusek. Z niej wyrastają wałeczkowate podkładki zwane podecjami. Na ich powierzchni także zobaczymy liczne łuseczki. Dopiero na ich szczycie pojawiają się jaskrawe czerwone struktury. To właściwe owocniki o strukturze lecideowych apotecjów. Kiedy coś takiego się pojawia oznacza to, że grzyb porostu przystąpił jakiś czas temu do pożycia intymnego. Na świecie to gatunek częsty, ale w Polsce uchodzi za rzadki, górski. Ma status wymierającego. Preferuje próchniczą glebę, obumierające drewno oraz obumierające mchy. Siedlisko powinno dobrze oświetlone względnie półcieniste.

Rannik wiosenny

Już wkrótce pojawią się pierwsze symptomy wiosny. Po prostu coś wyjdzie z ziemi i zakwitnie. Do pierwszych zwiastunów wiosny należą ranniki, które mają w obyczaju kwitnienie w lutym a nierzadko nawet w styczniu. Może nam się trafić rannik zimowy lub wiosenny. Różnice są minimalne. Absolutną pewność daje obejrzenie bulwy. U rannika wiosennego jest ona zaokrąglona i stosunkowo gładka zaś u zimowego nieregularna o nierównej powierzchni. Poza tym u wiosennego, którego obserwowałem w Skawinie cechą charakterystyczną jest winno czerwone zabarwienie roślin na początku kwitnienia. Poza tym zakwita nieco później od zimowego ale w częściach naziemnych wegetację zamyka w marcu. Ten drobiazg, rzadko kiedy przekraczający 15 centymetrów wysokości jest rodzimy dla flory Turcji i północnego Iraku.

Kocanki włochate

Teraz będzie coś co na pewno widuje się w mieście jako składnik flory donic w zieleni urządzonej. Rośliny są zazwyczaj szare, mają owalne listki. W lipcu 2022 roku w Jaworznie wyglądały bardzo kwitnąco. Znaczy się w związku z falą upałów poczuła się jak u siebie w domu czyli afrykańskiej ojczyźnie. Jej pędy początkowo się pokładają ale w końcu podnoszą nawet do metra. Następnie, jak przystało na przedstawiciela rodziny astrowatych, jej kwiaty są skupione w koszyczki. W czerwcu widać było tylko słomiaste, kremowobiałe listki okrywy. Niepozorne kwiaty skrywały się w środku. W dalszym etapie rozwoju ponad listki okrywy wychodzą żółte rurkowe kwiaty. To było póki co jedyne takie moje spotkanie z tym gatunkiem.

Piotr Grzegorzek