Przyroda wokół nas. Po prostu drzewa

Trwa Rok Botaniki. Szanowni czytelnicy, stało się to uchwałą Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Z tej okazji świętujące swoje stulecie Polskie Towarzystwo Botaniczne we współpracy z Uniwersytetem Otwartym Uniwersytetu Warszawskiego organizuje cykl 12 webinariów pt. „Rok Botaniki – z botaniką przez cały rok!”. Na razie czas na kolejny temat botaniczny natury ogólnej. Wszak jestem do tego poniekąd zobowiązany jako członek tego towarzystwa. Ponadto w myśl zasady – szlachectwo zobowiązuje – robię to jako laureat medalu im. Bolesława Hryniewieckiego, który za popularyzację otrzymałem w 2013 roku.

Zasady edukacji

Korona sosny zwyczajnej, Psia Góra nad jeziorem Karsińskim, Swornegacie, 2020.09.18

Znajomość krajowych drzew i krzewów powinna być tak powszechna jak elementarnych wiadomości z historii, literatury polskiej czy życia gospodarczego. Pogląd ten wyraził Władysław Szafer we wstępie do drugiego wydania przewodnika „Drzewa i krzewy”, który ukazał się w 1957 roku nakładem Państwowych Zakładów Wydawnictw Szkolnych. Przypomnijmy sobie, że nie były to czasy łatwe dla wielu osób. Teraz po wielu kolejnych reformach edukacji można przyjąć, że marzenie Szafera się spełniło, niestety w drugą stronę. Widziałem to, kiedy kolejne pokolenia młodzieży odwiedzały Muzeum w Chrzanowie, w którym pracowałem od 1 kwietnia 1982 do 3 lipca 2020.

Drzewa wokół nas

Wierzba żałobna, Mysłowice, Park Zamkowy, 2021.06.14

Wciąż trwa hekatomba polskich lasów. Drzew w miastach także ubywa. A wydawało się, że „Lex Szyszko” do była masakra. Jego następcy znacznie przekroczyli granice rozsądku. Oczywiście wszystko to dzieje się w imię wdrażania zadysponowanego przez Unię Europejską Nowego Zielonego Ładu. Ten póki co jest zgodny w naszą konstytucją. Podobno teraz tu i ówdzie rozpocznie się odbudowa lasów, ale sami widziecie, że to nie nastąpi szybko. W tym momencie nawiązując do tematyki ogrodowej pozwolę sobie zacytować fragment dzieła Izabeli Czartoryskiej pt. „Myśli różne o sposobie zakładania ogrodów” wydanej we Wrocławiu w 1805 roku. Pomijając archaiczną jak dla nas polszczyznę, wszystko jest wciąż aktualne. „Ponieważ sadzenie Drzew pierwszą iest robotą w Ogrodzie, od tego naypierw zacznę. A nim obiaśnię sposób układania onych, kreślić będę niektóre piękności i użytki tych ozdób Ogrodowych i Siedlisk naszych. Ieżeli się cokolwiek nad tem rozwodzić będę, spodziewam się przebaczenia. Ogrody, Drzewa, krzewy i sadzenie ich wiele dni moich osładzały. Nie raz pod ich cieniem chodząc, żal i troski zmnieyszone były; a między kwitnącemi roślinami, chwile zdawały się pogodnieysze. Straciwszy nawet Oyczyznę i Nadzieię, inne zabawy i rozrywki straciły dla mnie wszelkie wdzięki i powaby: ta iedna nieustannie była mi miła i przerywała smutne wspomnienia. Nie raz stare Drzewa przypominały mey pamięci szczęśliwsze czasy: młode sadząc, upatrywałam w przyszłości pogodnieysze Nieba”.

Spojrzenie w koronę klonu zwyczajnego, Osiedle Niepodległości, Chrzanów, 2021.06.02

Na zakończenie warto wspomnieć, że drzewa to także lokata złowieszczego dla ekooszołomów i ekoterrorystów dwutlenku węgla. Każdy gatunek ma przyrodzony czas życia, kiedy gromadzi w sobie ten gaz. Dlatego i tutaj mamy rozrzut od chwilówek po lokaty bardzo długoterminowe, nawet jeśli symboliczne odsetki narastają w wolnym tempie, a czasami stają się ujemne. Stare drzewa uwalniają ten gaz, ale w tym samym czasie są domem dla wielu, bardzo często rzadkich gatunków zwierząt i grzybów, co daję pod rozwagę. Ciąg dalszy nastąpi.

Piotr Grzegorzek