Podania i legendy z terenu obecnych Mysłowic. Uordery

Dynkowski z Brzezinki jak był mody, to wziyni go do wojska. Pruskigo, bo jakigo? Przeca Brzezinka we Prusach była, to do innego wojska niy dało sie iś. I mioł takigo pecha, że chned po tym, jak poszeł do tego wojska, zacła sie wojna króla pruskigo z cysorzym rakuskim, to by na dzisiej pedzieć, z autriackim. Ta wojna przetocyła się i na naszych terynach, ale sôm Dynkowski pojechoł z wielkôm armijôm na Cechy. Dostoł giwera, bagnet i kozali mu szturmować szańce rakuske.

Chop uodwoga mioł. Przeca jako bergmôn codziynnie zjyżdżoł pod ziymia i nigdy niy wiedzioł, co go haf trefi. Cy cosik szprôngnie, abo sie chodnik zawali… na grubie wszysko sie mogło trefić. I niyjedyn na „Nowy Przymsie” stracił swôj żywot. Nô i był zwycajny do szprônganio. Przeca jak dobywali wôngel, to mieli niy ino kilofy, ale tysz corny proch do szprônganio szkał. Bestôż Dynkowskimu ani śmierć straszno niy była ani jak giwery szczylały, ani nawet jak kanôny waliły!

Prusoki jake były take były, ale u nich to po znajomości nic sie niy załatwiło. Ale jak ftosik był akuratny, to poradzili to nagrodzić. A uodwoga Dynkowskigo widzieli. I za to dostowoł uordery i sztajgowoł jako wojok.

Uokozało się, że Dynkowski to uostoł światowym chopym. Niydugo po wojnie z cysorzym wybuchła nastympno wojna. Ty razym z cysorzym Francyje. I mody wojok tysz pojechoł na ta wojna. I tysz dokozywoł, że był richtig uodwożnym cowiekym. I tysz za ta wojna dostoł pora uorderôw. Miyndzy nimi zielezny krojc. A to niy bele co.

Po wojnie synek prziszeł do dôm, uożyniył sie i mioł dzieci. Ale zowdy był fes dumny ze swoji wojynny przigody. Prziwiôz tysz z tych wojyn pora śpiywek niemieckich. Ale, że haf sużyło kupa Ślônzokôw, to tysz znoł śpiywki wojynne ślônske. Rod do przikłodu śpiywoł:

„Łod Francyje jada,

szablickôm toca,

uotwôż kochanecko

swoje uokiynecko”

abo inkszo:

„Trômbiôm, trômbiôm, w bymbny bijôm,

Wojockowie maszyrujôm”.

A swojym uorderôm była tak rod i tak je mioł w zocy, że jak przchodziły świynta kościelne i państwowe, to zowdy je przipinoł do szaketa i sie w nich paradôwoł. Zowdy tysz godoł, że był pômagerym samego cysorza, bo jakby niy pômogoł, toby krôl pruski Wiluś nigdy cysorzym niy uostoł!

Ale lata uciekały i Dynkowski był coros starszy. I coros cyńści zacôn dumać nad swojôm śmierciôm. Wtedy uowdy godoł swoji babie, co mo mu uoblyc to trumny. I zowdy tysz godoł, że do szaketa mo mu przipiôńć jego piykne uordery. Tak samo godoł swojym dzieciom. Bo to przeca niy je take cejco! Ale… Jak umar, to dzieci pedziały matce, żeby niy dować do trumny tych uorderôm. Bo sôm piykne, a uojciec je w zocy mioł i bydzie to dô nich fajnisto pamiôntka. I tak baba Dynkowskigo dała się dzieciom uomotać! I do trumny swojymu chopu tych uorderôw niy dała. Pochowali starego wojoka niy tak, jak tego chcioł!

W noc po pogrzebie baba Dynkowskigo sie przebudziła i uobocyła jak po izbie snuje sie jakiś bioły duch. Fes sie przelynkła! Bo to małowiela sie trefio, żeby duch po izbie se szpacyrowoł! Pomyślała, że to jeji chop potrzebuje rzykanio. I zowdy, kożdy wiecôr rzykała za niego różaniec. I w nocy tysz. Ale niy uo to sie duchowi roschodziło! Bo duch zacôn nawiydzać ta baba i we śnie. A śnik zowdy był tyn sôm. Jeji chop łaził znerwowany. Wiela niy godoł, ale ros posyszała „Uordery!”. Zrozumiała baba, że duch jeji chopa mo żol, że go niy pochowali tak jak chcioł, z uorderami. A przeca uôna miała tego dopilnować, ale dała se dzieciom przegodać, że to tako fajno pamiôntka…

Jednego razu dała skozać swojym dzieciom, coby prziśli do ni w niydziela na kołoc. Jak wszyjscy prziśli, pedziała, co sie wyrobio w jeji chałpie i co ji sie śni. Pokozało sie, że jeji dzieci majôm to samo! Jejich uojciec tysz jim po izbach szpacyruje. I tysz jich we śnikach nawiydzo! Uôni wiedzôm, że uojciec majôm żol, że byli pochowani bes tych uorderôw!

Ale, co z tym robić? Przeca niy bydôm uojcowyj trumny wykopywać na smyntorzu, coby mu te uordery przipinać. Uradzili, że wsadzôm je do tatowego grobu.

Synowie ugodali sie na jedyn dziyń z matkôm. Ta pozbiyrała uordery i krziże i piyknie je zapakowała do takigo kolorowego papiôra. Chopy przôd dali znać groborzowi, coby sie niy nerwowoł, że bydôm we grobie uojca kopać. Ale mu pedzieli, żeby sie niy staroł, uojca do dôm brać niy bydôm! Jak prziśli z rylym, rozsuli ziymia z mogiły, a potym trocha pokopali. Tako dziura niywielko- głymboko na dwa ryle, ale tysz szyroko na ryl. Potym matka wsadziła do ty dziury zapakowane uordery. I jeszcze pedziała, że go przeproszajôm za to, że niy uszanowali jego wole. Potym chopy te uordery zakopali i nazot usypali mogiła tak, jak było przodzi. Porzykali tysz za uojca i pośli do dôm.

Nastympnyj nocy jusz duch niy prziszeł. Widać przeprosiny przijôn, a z uorderôw i w zaświatach sie radowoł.

Ludzie na Brzezince godajôm, że jak przekopowali grôb starego Dynkowskigo, to wszysjscy widzieli te stare, zaruściałe jusz uordery, na wyrchu. Ale ludzie bocyli jak mu zoleżało na nich, że nawet straszowoł po śmierci swoja baba i dzieci skuli nich. I żodyn ni mioł uodwogi tego brać. Jak haf pochowali nastympnego, to te uordery wsuli do ziymie. I tak ze starym Dynkowskim i tymi nastympnymi, co w jego grobie sôm pochowani, leżom do teraska.

Tomasz Wrona

Słownik

akuratny - potrafiący się znaleźć w sytuacji,

bergmôn – górnik,

był rod – lubił,

cejco - rzecz małoistotna,

dała se przegodać - dała się przekonać,

dała skozać - przekazała informację,

giwera – karabin,

haf – tam,

kanôny – armaty,

małowiela – rzadko,

mioł w zocy – szanował,

„Nowo Przymsa” - nazwa kopalni w Brzezince,

pômager – pomocnik,

rakuski – austriacki,

rozchodziło się - chodziło o to,

rozsuli – rozsypali,

ryl – szpadel,

rzykać - modlić się,

rzykanie – modlitwa,

szaket – marynarka,

szpacyrowoł – spacerował,

szprôngnie – wbuchnie,

sztajgowoł – awansował,

śnik – sen,

śpiywki – piosenki,

trefić – przytrafić,

uojciec majôm żol - forma szacunkowa za troje,

wojok – żołnierz,

zielezny krojc - krzyż żelazny, czyli jedno z wyższych oznaczeń pruskich i niemieckich,

znerwowany – zdenerwowany,

zowdy - zawsze.