Podania i legendy z terenu obecnych Mysłowic. Łognisty kôń

Downo tymu, jak jeszcze u nos niy było hut ani fabryk, ani tysz elektryki, to sie przitrefiyło cosik dziwnego. Na Jônowie zacło straszować. Ale wiycie, żodyn tam duch. Ino prowdziwy dymôn! I jak to starzi ludzie uosprowiali, to aże sie tego chachora boli, nawet do teraska!

Niy wiadomo camu sie tyn pierôn na Jônowie pojawił. Jedni padali, że to Jônowioki źle sie zachowywali. Byli niydobrzi, przeklinali na sia i skuli tego prziszeł tyn dymôn, ftory sie sôm miyndzy złymi ludziami fajnie cuł. Inksi godali, że to za grzychy Miyroszewskigo, jednego z pônôw mysowskich, ftory pił, groł w karty, a po pijoku źle traktowoł ludzi i tysz loł batym swojigo kônia. I jak poćciwina zdech z tego bicio, to jego duch zamynił się w dymôna, coby pokozać wszyskim, jak go za żywota krziwdowali!

Na Jônowie ludziska wiydli żywot spokojny. Robili na polach, rzykali, chopcy lotali na zolyty, a dziouchy sie radowały, że majôm wziyńcie. Casym śli na muzyka potańcować i bawiyli sie do nocy. I tam żodyn niy boł sie łazić po nocach. Aże jednyj nocki… Szła se porka z muzyki. Byli radośni i utańcowani. Niydugo mieli sie pobrać i byli jusz po zrynkowinach. Jak tak śli po drôdze, uoros usyszeli jakisik ryk. Nocka ciymno była, ale klank kopyt na drodze syszeli dobrze. Jak sie przijrzeli, to uobocyli jakiś uogyń. Ale synek pomyśloł, że to ftosik z pochodniom jedzie. Dopiyro jak jasny kôń podjechoł bliży, aże jich zmroziyło. Dyć tyn kôń ni mioł gowy! A żeby było gorzi, to jeszcze z uciyntego karku bucho uogyń! Dopiyro wtyncos synek pojôn, co to ku niym leci. Drapko skocyli z dziouchôm we krzoki i filujôm, kaj tyn gizd leci. A tyn jak wiater, gościńcym bes Jônôw przelecioł tam a nazot! Modzi sie fes zestrachali, ale synek zaprowadził do dôm dzioucha. Potym biegym do sia do chałpy! A tak sie boł, że ino sie uoglôndoł, cy casym zaś tyn bioły uognisty kôń niy leci. Jak wparzył do chałpy, tak zaroski lyngnył w bety, ale dugo niy poradził usnôńć.

Rano, jak wstoł, to pedzioł w dôma, co w nocy uobocył. Ale jego familijo go wyśmioła, że sie musioł za fes wina uopić i mu się zwidziało. Ale przeca synek widzioł, co widzioł i swoje wiedzioł. Ale i tak żodyn mu niy chcioł wierzyć. Do casu, podwiyl babka niy poszła na wieś. Jak prziszła nazot, to pedziała, że cołko wieś uo nicym inkszym niy godo, ino uo uognistym kôniu, ftory lecioł bes Jônôw a czaskoł kopytami uo gościniec. A z uciyntego karku wielo flama buchała. Poru go widziało i drapko uciekało do chałpôw, tak sie go zestrachali! Dopiyro teros synkowi uwierzyli.

Ale na cołki Jônôw pod blady strach. Bo uod tyj nocy zowdy bes wieś gościńcym lecioł uognisty kôń. Wszyjscy go syszeli, a potym widzieli, jak leci jônowskim gościńcym. Ale nojbarzij to sie boli tyj wielyj flamy, co z karku leciała. Jak się ino mrocyło, wszyjscy lecieli do chałpôw, zawiyrali się w nich na śtraby, a przodzi zawiyrali uokynnice, coby się chrônić przed takim paskudym dymônym. Bo jakby tak wparzył bes uokno do chałpy, to co zrobiôm?

Ludzie sie pytali, za jake grzychy?! Co złego zrobili, jake zgorszynie, że ich nawiydzo taki diosecki gizd! I niy wiedzieli sie ś`niym rady. Baby rzykały rôżańce, świyńcili chałpy i place, ale to nic niy pômogało. Kożdy nocy, gynau uo dwanosty, bes Jônôw przelatowoł uognisty kôń, ftory straszył ludzi.

W kôńcu zebrali sie wszyjscy, coby radzić jak tego gizda sie pozbyć. Ale niy było na niego rady. Wszysko, co robiyli, na uognistego konia niy działało! Świyńcynie drogi - kôń lecioł. Uokodzanie wsi zielym poświyncônym w Matki Boskij Zielny - kôń lecioł. Uokodzanie palmami wielkanocnymi - kôń tysz lecioł! Niy było ś`niym rady!

Aż w kôńcu pośli do mysowskigo farorza pytać, co z tym gizdym robić. Tyn podumoł i pedzioł ludziom, coby wele gościńca, na poczôntku i na końcu wsi postawili krziże i kaplicki powiesili na drzewach. Jak to zrobiyli, farorz przijechoł landauerym i poświyńcił to, co pobudowali Jônôwiany. I uod tego casu uognistego konia na Jônowie niy widzioł żodyn. Uostoł inoś w pamiyńci nojstarszych miyszkańcôw. Ale zowdy jak uo niym uosprowiali, to ze strachym. Bo jakby sie tak wrôciył? Coby to było?

Tomasz Wrona

Rys. Zuzia Pilarska SP4

Słownik

bety – pościel,

chachor - zła istota lub rozrabiaka,

do sia - do siebie,

diosecki gizd - diabelski pomiot,

drapko – prędko,

fajnie - dobrze lub ładnie,

familijo – rodzina,

farorz – proboszcz,

fes – bardzo,

filować – spoglądać,

flama – ogień,

gościniec - główna droga,

gynał – dokładnie,

klank – dźwięk,

krziwdowali - wyrządzali krzywdę,

landauer – kareta,

lyngnył - położył się,

majôm wziyńcie - podobały się,

mrocyło się - ściemniało się,

muzyka - zabawa tanecza,

mysowski – mysłowicki,

nazot - z powrotem,

niy wiedzieli sie ś`niym rady - mie mogli sobie z nim poradzić,

padali – mówili,

pedziała – powiedziała,

podwiyl – dopóki,

przodzi – najpierw,

rzykały - modliły się,

synek – chłopak,

śtraby – sztaby,

wparzył - wskoczył z impetem,

zawiyrali – zamykali,

ziele – zioła,

zolyty – randki,

zrynkowiny – zaręczyny,

zowdy- zawsze.