Podania i legendy z terenu dawnych Mysłowic. Camu zgoroł myn na Dzieckowicach?

W downych casach w Dzieckowicach niydaleko dwora był na potoku stow, a na grobli stoł wodny myn. Niy za wiely, ale ludzie jeździli do niego melać zboże. Mynorzowi dobrze się haf żyło. Mioł ino jedna utropa. Kożdyj nocki chodzowoł do niego utoplec, ftory w tym stowie żył. Właził do myna i cosik w kuchni sie czaskoł. Mynorz był bardzo ciekow, co uôn sie tak klupie w tyj kuchni, ale sie fes gizda boł.

Staw na potoku Zarynkow i grobla, na której prawdopodobnie stał dziećkowicki młyn podpalony przez utopca

Ros mynorz zebroł się na uodwoga i zajrzoł bes uchylone dźwiyrza do kuchnie. I... zbaranioł! Bo we kuchni utopiec klupoł sie skuli tego, że warzył se klôski! Jak to klôski, spytocie? Normalnie. Broł mouka, ftoryj we mynie zowdy było kupa, ku tymu woda i jajco. Potym to fyrloł fyrlokym. Warzył woda i ciepoł na nia klôski. Ja, wyście myśleli, co warzył tarte? Niy, tartych to cheba jeszcze niy znali! To były ciepane klôski.

Jak mynorz uobocył, co robi utopiec w jego kuchni, to se podumoł, że tyn piernik tak fes rod jy klôski, że aże prziłazi je rychtować do myna. I wôl niy wôl mynorz co wiecôr rychtowoł utopcowi trocha môuki i jake jajco, coby môg se te klôski uwarzyć. Tak było kożdyj nocy.

Jednego wiecora do myna zaszeł Cygôn. Mioł ze sobôm takigo srogigo niydźwiedzia. Cygôn prosil mynorza, coby mu doł spać we mynie. Ale mynorz pado:

- Môm ino jedna izba. Ni ma kaj spać.

Na to cygôn:

- Mocie przeca kuchnia, to dejcie haf się przespać. Mrocy sie jusz i strach mi tak po nocach łazić!

Żol sie mynorzowi Cygôna zrobiło, ale bocył, co w nocy utopiec prziłaził. Bestôż przestrzeg Cygôna.

- Môm kuchnia, inoś dô ni kożdo nocka prziłazi utopiec, ftory żyje w tym stowie i se durś warzy u mie klôski.

- Puście mie ino na jedna noc! Jakoś z tym utopcym se byda wiedzioł rady!

I tak mynorz puścił cygôna z niydźwiedziym spać do kuchnie. Na dylinie se lygnył Cygôn, a wele niego niydźwiydź. I śpiôm.

Kyj wybiło dwanoście, jak kożdyj nocy, do kuchnie prziszeł utopiec. Wejrzoł ino, jak tam tych dwóch śpi i nic. Jak zowdy, wyrobił môuka z wodôm i jajcym, wciepoł to na woda, uwarzył i se siod za stołym. I jy. A Cygôn durś udowo, że śpi, ale jednym ślypiym zaglôndo, co tyn wodny stworok robi. Ale jak utopiec zacôn jeś, to niydźwiydź wstoł i ku utopcowi! Zacôn mu wybiyrać klôski z miski. To znerwowało zielônego stworoka. I fas - prasnył go w szłapsko. To niydźwiydź sie tysz znerwowoł. I gruch po szłapach utopca. To niydźwiydź gich go w łeb. I tak nad tôm miskom zacli sie prać! A cygôn ino paczoł jak jego ber piere sie z utopcym. Gich w łeb, pras w pysk, ryp w bebech! Utopiec kopnył niydźwiedzia, co go jeszcze barzij znerwowało! To go zymbiskami użar w ta szłapa, co go kopła! A potym wyciôngnył pazurska i zacôn nimi atakować utopca. Wtyncos zielôny gizdok zacôn się cofać ku dźwiyrzôm i... uciyk. Niydźwiydź za nim, ale utopiec zacôn lecieć po grobli, co na stowie była i hibnył do wody! I tela utopca widzieli! A niydźwiydź dojod, co utopiec uostawił we misce i poszeł spać.

Rano Cygôn piyknie podziynkowoł za nocleg i poszeł swojôm drôgôm z niydźwiedziym. A utopiec... nastympnyj nocy niy prziszeł. I nastympnyj tysz niy. Mynorz sie uradowoł, że noreście mioł gizda z gowy! Bo to wiadomo, co jeszcze napocho, pra?

Ale po dwóch miesiôncach ftosik wali uo północku mynorzowi do uokna.

- Fto haf je?

- To jo utopiec!

- A co byś chcioł?

Utopiec na to:

- A sôm sam jeszcze te kociary?

Mynorz se podumoł, że jak scygani utopca, to bydzie jusz mioł pokôj zowdy uod tego pierôna. I pado:

- Toć, sôm i bydôm sam miyszkać!

I utopiec poszeł nazot do wody. Tak sie skôńcyło utopcowi z klôskami. Ale mynorzowi tysz ze mynym. Bo utopce to mściwe gizdy. Za pora dni podpolił myn, co nad groblôm dzieckowskigo stowu stoł. I cołki zgoroł!

Tomasz Wrona

Słownik

bebech – brzuch,

ber – niedźwiedź,

bes – przez,

bocył – pamiętał,

byda se wiedzioł rady - poradzę sobie,

camu – dlaczego,

ciepoł – rzucał,

coby – żeby,

Cygôn - przedstawiciel społeczności Romów,

durś – ciągle,

dylina – podłoga,

dźwiyrza – drzwi,

fes – bardzo,

fto – kto,

fyrlok – mątewka,

fyrloł - mieszał mątewką,

gich – uderzył,

gizd - zły demon lub diabeł, gruch - uderzenie (odgłos),

haf – tam,

hibnył – skoczył,

klôski - w tym przypadku chodzi o kluski ciepane, czyli kładzione na wodzie,

klôski tarte - kluski z ziemniaków gotowanych i surowych utartych,

klupie – stuka,

kociary - obelżywe określenie zastosowane tylko w tym podaniu,

lygnył se - położył się,

môuka – mąka,

melać – mielić,

mrocy się - ściemnia się,

napocho – narozrabia,

nazot - z powrotem,

pierôn - jedno z najcięższych śląskich przekleństw i obelg,

pra - słowo określające zapytanie lub potwierdzenie jakieś tezy,

prać – bić,

prasnył – uderzył,

przeca – przecież,

rod jy - lubi jeść,

sam – tutaj,

ryp – uderzył,

scyganić – okłamać,

skuli tego - przez to,

srogi – ogromny,

szłapska – łapska,

szłapy – łapy,

toć - słowo potwierdzające poprzednie zdanie,

utropa – utrapienie,

użar – ugryzł,

warzył – gotował,

wciepoł – wrzucil,

wôl niy wôl - chcąc nie chcąc,

zgoroł - spalił się,

znerwowoł – zdenerwował,

zowdy- zawsze.