Podania i legendy z terenu obecnych Mysłowic. Corny kôń

To były uokropne casy. Chopy pili masa gorzoły a piwska, baby ni miały staranio uo swoje chałpy i familije. Nic ino łaziły na klachy, abo sie kasik smykały. Uoj, niydobrze się dzioło! Wszyndy ino złe a złe. Miyndzy ludziskami było kupa swady. Ci sie powadzili uo jedne jajco, co kura zniysła u sômsiada, tamci uo to, że krowa wlazła na miedza, co do drugigo przinoleżała. A przeca stykło ino prosić uo wybocynie. Ale ludziska woleli sie wadzić. I to jeszcze jak!

Po polach i łonkach krasowskich sychać było ino nojgorsze wyzwiska. Ty giździe! Ty pierônie uognisty! Ty chachorze diosecki! Ty paciuloku! Ty lebrze! A jak jusz jedyn rycoł na drugigo: Ty ciulu, to było nojgorzi. Nawet baby się wyzywały. Wreszczały do sia: Ty motyko! Ty hadro! Ty hekso! W tamtym casie na Krasowach dzioło sie naprowda źle! Jedyn na drugigo źle patrzoł, a wyzywoł wiela wlezie. Niy było zgody ani zocy miyndzy Krasowiokami. Niy dziwota, że w tym wszystkim wylyngło sie złe.

Diosek zacôn dobrze się mieć miydzy ludziami. Rod suchoł swady sômsiedzkij i tysz tego, jak sie baby ze swojymi chopami chajały. Chaje były tysz miyndzy uojcami a jejich bajtlami. Ino małowiela krasowskich familiji było porzôndnych. Bajtle miały w zocy uojcôw, a uojcowie se pszoli i sie niy wadzili nic a nic. I tych diosek postanowił postraszyć i tak zestrachać, żeby niy chcieli tyj swady, co miyndzy ludziskami gorała gasić.

Ros staro Patalônżka szła bes noc do dôm. Jak jusz była blisko chałpy, uoros posyszała jak cosik gruchło! Przelynkła się i zaglôndo na droga, co uod Krziwego Kôńca szła ku Kosztowôm. Doszeł jeji uszów jakby wiely kôń lecioł wartko drôgôm. Zdziwiła sie i myślała, że to jakimuś gospodorzowi kôń się wylynk i uciyk. Prziglôndo się... i widzi jak richtig tyn leci na nia. Ale... tyn kôń niy ino cołki corny myni się w miesiôncku, ale mo cerwône ślypia! I to przeraziło baba na zicher! Jak to uobocyła, to drapko leci ku chałpie i wpodo na plac! Na szczyńście kôń polecioł dali. Ale co ji stracha napyńdził to jedyn Pôn Bôcek racył wiedzieć.

Kyj ińdzi jedych chop tysz uobocył uokropno rzec. Nojprzôd mu cosik na drodze wele Krziwego Kôńca zaszczyrkało ketami. Jusz same szczyrkanie go przelynkło, bo wiedzioł, że tak szczyrkajôm diobły. Potym uobocył jak na drôdze pojawił się rogaty. Mioł szpetno gymba, rogi, uogôn i kopyta. Tyn chop, jak był uozarty, zaros stoł sie trzyźwy! Drapko schowoł sie w rancie a zaglôndo. Diobeł połaził tam a nazot po drôdze, a potym... rogaty zamynil się w cornego, wielego konia z cerwônymi ślypiami, ftory galopym puścił sie gościńcym bes wieś.

Ros dwa rozeszło się miyndzy Krasowiokami uo nocnym gościu. Ludzie zacli sie boć, a tyn pierziński diobeł lotoł jako corny kôń zowdy uo pôłnocku po krasowskim gościńcu. I tak straszowoł ludzi. Żodyn po cimoku niy lotoł, a nawet za dnia mało fto po gościńcu łaził! Tak sie wszyjscy boli! Ale diobeł mioł wylynkać tych porzôndnych. A zrobił blank nauopak! Wôl niy wôl uożyroki przestali chloć piwsko i gorzoła, ludzie przestali się wadzić i wyzywać, a dzieci zacły mieć w zocy swoich uojôw. Ino tyn corny diobelski kôń lotoł kożdo nocka po wsi! Ludzie zawarci w chałpach zaglôndali po cichu bes uokna a rzykali rôżaniec, coby diobeł do nich niy zajechoł.

Krasowioki zacli tysz dumać, co by tu zrobić, żeby nocny demôn niy nachodził ludzi na wsi. Jedni pośli po rada do swojigo farorza, ftory miyszkoł na Lyndzinach, a drudzy do zielorek, ftore na Krasowach były. Farorz kozali dużo rzykać i przijechoł cołke Krasowy świyńcić. Przeszeł z ludziami cołko drôga uod Krziwego Kôńca aże do granicy z Kosztowami i co krok to kropidłym machoł, a wodom świyncônôm świyńcił. A ludzie śli za nim i rzykali uo zmiłowanie boże i uodegnanie klôntwy. Zielorki zaś kozały polić ziele, co było na Matki Boskij Zielnyj poświyncône i kôncki palmôw wielkanocnych, a potym tym dymym uokodzać chałpy, zegrody i cołko droga. I jeszcze świyncônôm kryjdôm malować krziżyki na uoknach i dźwiyrzach uod chałpôw. I na kożdyj balasce we potach. Kozały tysz uowies, ftory świyńcili na świyntego Szczepôna i normalnie dodowali do ziorna siywnego, uosuć po drôdze, coby dioska pogônić. A przede wszyskim dać sie pokôj ze swadami i zgorszyniym.

I tak Krasowy pozbyły sie dioseckigo kônia, ftory jich straszowoł po nocach. Uod tego casu zapanowoł spokôj, a Krasowiokôw jusz po nocach diobeł niy gônił.

Tomasz Wrona

Słownik

bajtle – dzieci

balaska – sztacheta

bes noc – nocą

blank – całkowicie

chachor – łobuz, bandyta

chałpa – dom

chaja – awantura

chajać sie - awanturować się

chloć - pić w nadmiarze

ciul - najgorsze wyzwisko, intymna męska część ciała

diosecki – diabelski

diosek – diabeł

dźwiyrza – drzwi

familije – rodziny

farorz – proboszcz

gizd – drań

gorała – płonęła

gorzoła – wódka

gościniec - główna droga

gymba - buzia, twarz

hadra - szmata, ścierka

heksa – czarownica

jajco – jajko

kasik – gdzieś

klachy – plotki

keta – łańcuch

Krziwy Kôniec - część zachodnia Krasów w okolicy gwałtownych dwóch zakrętów w stronę Wesołej

kyj ińdzi - kiedy indziej

leber – leń

lecioł – biegł

małowiela – niewiele

miesiôncek – księżyc

motyka – ladacznica

myni sie - mieni się

na nia - w jej kierunku

na zicher - na pewno

ni miały staranio - nie dbały

nojprzôd – najpierw

paciulok - człowiek niesamodzielny

pierôn - piorun, tu jako wyzwisko

plac – podwórze

po cimoku - po ciemku, w ciemności

powadzili się - pokłócili się

pszoć se - kochać się

rod suchoł - chętnie słuchał

smykały - łaziły bez potrzeby

ślypia – oczy

przeca – przecież

przelynkła się - wystraszyła się

przinoleżała – należała

rant - rów przydrożny

richtig – rzeczywiście

rzykali - modlili się

stykło – wystarczyło

swada – kłótnia

szczyrkanie – brzęczenie

uojcowie – rodzice

uokodzać – okadzać

uosuć – rozsypać

uozarty – pijany

uożyrok – pijak

wadzić sie - kłócić się

wartko – szybko

wiela – ile

wiely – duży

wszyndy – wszędzie

wylynkać – przestraszyć

wôl niy wôl - chcąc nie chcąc

zaglôndo – spogląda

zawarci – zamknięci

zegrody – gospodarstwa

zestrachać – wystraszyć

zielorki - zielarki, kobiety zajmujące się leczeniem i siłami nadprzyrodzonymi

zoca- szacunek