Czekając na wiosnę

Powiało chłodem. Prawdopodobnie najsilniej od dnia, kiedy nastała nam kalendarzowa zima. Do jej formalnego końca mamy jeszcze miesiąc, ale wiele wskazuje na to, że obecny atak mrozu to jej ostatnie podrygi. Wszelako w wielu miejscach, gdzie nie było śniegu można zauważyć pierwsze kwitnące rośliny. Ba, na początku lutego widziałem pierwsze poruszające się owady.

Od ponad ćwierć wieku wiosna nas zaskakuje. Powodem zamieszania jest to, że może ona być astronomiczną, kalendarzową, termiczną i fenologiczną. Kalendarzowa wiosna zawsze zaczyna się 21 marca. Z kolei astronomiczna wiosna rozpocznie się w czwartek 20 marca. Są jeszcze tak zwane znaki na niebie i ziemi. Początkiem fenologicznej wiosny jest pylenie leszczyny. W tym roku, chociaż było to w Chrzanowie przy ulicy Focha, pierwsze pylące leszczyny zauważyłem 3 lutego. Co więcej, uważnie oglądając pączki liściowe zauważyłem wystające z nich fioletowe znamiona słupków. To tam w przyszłości rozwiną się orzechy laskowe. Oczywiście miastowe są zawsze bardziej wyrywne niż leśne, ale już w tym przypadku cieplej się robi na sercu. W tym momencie warto zauważyć, że niepylące kotki dla miłośników zielonej dziczyzny są jedną z pierwszych naturalnych nowalijek

Warto jeszcze rozejrzeć się po ogrodach i parkach. Dość zawodnym zwiastunem wiosny są krzewy zwyczajowo kwitnące o tej porze roku. Między innymi jest tutaj mająca różowe kwiaty kalina wonna. Jednakże najbardziej w oczy rzucają się oczary. Tutaj mamy jasnożółto kwitnącego oczara japońskiego oraz pomarańczowo kwitnącego oczara chińskiego. Tego drugiego obserwują u siebie w Chrzanowie od 1984 roku, kiedy jako sadzonka trafił do ogrodu przy muzeum. Już wówczas zakwitł w grudniu. Obecnie gatunki tego rodzaju bez trudu można nabyć w licznych szkółkach. Ojczyzną pierwszego gatunku jest, jak sama nazwa wskazuje, Japonia. Ojczyzną drugiego gatunku są środkowe i wschodnie Chiny. W naturze obydwa są znacznie oddalone o siebie, ale na obczyźnie udało się je przekonać do stworzenia mieszańca, który nosi nazwę oczara pośredniego. W tym momencie warto jeszcze zauważyć początek kwitnienia wrzośca darlejskiego w odmianach o kwiatach różowych lub białych. Zakwitł jeszcze przetacznik perski. Poza tym kwitną gatunki całoroczne jako to jasnota purpurowa oraz stokrotka pospolita czy starzec zwyczajny.

Jesienią na pniach lip można było zaobserwować gromadzenie się pewnego owada tworzącego plackowate skupienia. Tak do zimy przygotowuje się skupieniec lipowy pluskwiak różnoskrzydły rodzimy dla fauny rejonu zachodniej części Morza Śródziemnego. Dzięki globalnemu ociepleniu ruszył na północ. W Polsce formalnie odnotowano go w 2016 roku. Moje pierwsze spotkanie z tym gatunkiem przypadło na 1 grudnia 2020 roku. Skupiska to jego sposób na spędzanie zimy nawet w swojej ojczyźnie. Kiedy się przebudzi rusza w górę drzew aby przekąsić ich młodymi liśćmi. Pierwsze przebudzone owady widziałem 4 lutego 2025.

Piotr Grzegorzek