Światowe arcydzieło sztuki zegarowej jest w Mysłowicach (cz. 2)

W jakich okolicznościach zegar trafił do Mysłowic? W 1880 r. Siegfried Weiss założył w Mysłowicach sklep i warsztat zegarmistrzowski przy ówczesnej Plesserstrasse 2. Miasto wchodziło w złoty okres historii.

Ulica Pszczyńska stała się prestiżowym traktem z najlepszymi sklepami. Wszystko wskazuje na to, że Weiss zakupił zegar jako formę reklamy własnej działalności. Zegar umieszczono na stałe w witrynie.

Charakterystycznym elementem są w nim małe zegary umieszczone wokół dużej tarczy. Przedstawiają aktualne godziny w Londynie, Moskwie, Delhi, Tokyo, Honolulu, San Francisco, New Yorku, i Buenos Aires. Tarcze zegarów ozdabia ornamentyka w postaci pozłacanych elementów mosiężnych.

Pamiętajmy, że w tym czasie do miasta przyjeżdżali turyści, w 1894 r. Max Weichmann założył Biuro Emigracyjne. Wszyscy oni – turyści, emigranci, a także mieszkańcy mogli zatrzymać się przy witrynie i sprawdzić, która godzina jest w czołowych miastach świata.

Po 1922 r. Mysłowice przyłączono do Polski. Siegfried Weiss, jako Żyd utożsamiający się z kulturą Niemiec opuścił miasto. Sklep odkupił Konrad Garnczarzyk. Był zegarmistrzem. Zegar pozostał jako element wystroju witryny w międzywojniu. Konrad Garnczarzyk figurował jako miejscowy zegarmistrz w wykazie rzemieślników z czasów okupacji. Po 1945 r. z wiadomych względów musiał opuścić miasto. Sklep odkupił Wacław Budziński, jednakże cenny zegar został własnością miasta.

W 1962 r. zorganizowano w Planetarium Śląskim Światową Wystawę Astronomiczną. Zegar wypożyczono z Mysłowic do Chorzowa. Tam pozostawał do 2007 r. Sprawą zainteresowali się Grzegorz Osyra – prezydent miasta i Adam Plackowski – dyrektor muzeum. Udało się go odzyskać.

Przeprowadzono gruntowną renowację. Kierował ją Mieczysław Budziński. Współpracowali: Franciszek Wiegand, Damian Myśliwiec, Marian Kiljan. Elementy ornamentyki odrestaurowała firma odlewnicza Jerzego Rojka, pracownia złotnicza Jacka Walczyka, pracownia emalierska Henryka Pawlika oraz zakład ślusarski Piotra Sowy. Nadzór sprawował Piotr Sworzeń - konserwator zabytków metalowych w Muzeum Śląskim. Transport specjalistyczny zegara z Chorzowa do Mysłowic wykonał Bartłomiej Domiter. Fachowej pomocy w opisie historii udzielił Adam Mroziuk (ze Świebodzic), Gerard Sacherski (kolekcjoner i miłośnik zegarów z Mysłowic) oraz Helena Witecka (kustosz muzeum miasta). Mysłowiczanin Jan Dziuban wykonał dla muzeum aranżację repliki witryny sklepowej Siegfrieda Weissa. Tak zostało do dziś.

W witrynie muzealnej z zegarem strefowym umieszczano w kolejnych latach następne zabytkowe zegary różnych firm oraz akcesoria związane ze sztuką zegarmistrzowską, w tym m.in. szafkę na narzędzia ze sklepu Władysława Garn (znany mysłowicki zegarmistrz). Muzeum zakupiło ponadto kilka mniejszych zegarów firmy Gustav Becker. Powstała w ten sposób kolekcja tematyczna zegarów, jedna z najbardziej prestiżowych w Polsce.

Po sprowadzeniu zegara strefowego do Mysłowic dużo pisały o sprawie media. Z muzeum skontaktowała się prywatna osoba z Hamburga, która potwierdziła posiadanie niemal identycznego egzemplarza w swojej kolekcji. Pamiętajmy, że Hamburg był jednym z miejsc tranzytowych emigrantów w drodze do Ameryki. Hamburg, podobnie jak Mysłowice był związany tematycznie z emigracją zamorską.

Przyjacielem zegara i muzeum zarazem, był przez wiele lat p. Mieczysław Budziński – mistrz w swoim fachu. Co kilka dni odwiedzał muzeum i nadzorował właściwą prace zegara. Dzięki niemu eksponat niezawodnie działał i stanowił przez niemal 20 lat jedną głównych atrakcji turystycznych Mysłowic. Tak było do 2025 r. kiedy p. Mieczysław Budziński przeszedł na emeryturę.

Dariusz Falecki