Ruch teatralny w Mysłowicach

W celu pobudzenia życia kulturalnego w przemysłowej części Górnego Śląska, pruski minister spraw wewnętrznych wydał rozporządzenie z 5 grudnia 1899 roku w sprawie utworzenia Okręgu Teatralnego (Theaterbezirk) przez gminy leżące na tym obszarze.

Okręg Teatralny miał być w założeniach formą zawodowej teatralnej grupy wędrownej. Przyjęto dla niej nazwę Oberschlesisches Volkstheater (Górnośląski Teatr Ludowy). Inicjatywę w sprawie organizacji teatru przejął magistrat Królewskiej Huty. W 1900 r. urzędnicy z tego miasta prowadzili rozmowy z przedstawicielami największych miast G. Śląska. Poczynania nie przyniosły jednak rezultatu. W 1901 r. zwołano do Królewskiej Huty konferencję z udziałem Ernsta Holtza – Prezydenta Rejencji Opolskiej. Na spotkaniu ustalono, że repertuar teatralny skierowany będzie do pracowników przemysłu ciężkiego, w szczególności do górników i hutników. Ustalono także, że w kosztach prowadzenia teatru partycypować będą zarządy największych zakładów przemysłowych oraz poszczególne miasta i gminy przemysłowej części G. Śląska. Do współfinansowania okręgu teatralnego zgłosiły chęć władze Rejencji w postaci rocznych dotacji. W pierwszym roku działalności teatr otrzymał dotację rządową w wysokości 1.200 marek.

W 1902 r. zwołano w Mysłowicach posiedzenie w sprawie ustalenia kwoty udziałowej ze strony miasta. Zaproponowano sumę 900 marek. Rada miasta podjęła jednak uchwałę, która odrzuciła współfinansowanie. Brak udziału finansowego Mysłowic spowodował reakcję E. Holtza - prezydenta Rejencji. Mysłowice miały udzielić odpowiedzi, dlaczego wycofały się z projektu. Władze miasta zaproponowały w sierpniu 1902 r., ażeby urządzić na próbę dwa przedstawienia w Mysłowicach, na które miasto wyda 150 marek. Spektakle odbyły się 20 listopada 1902 r. i 22 stycznia 1903 r. Okazało się, że publiczność z kręgów robotniczych i rzemieślniczych stanowiła znikomą część publiczności. Większość widzów stanowili majętni mieszczenie i wyższe sfery. Władze Mysłowic stwierdziły, że przyczyną niskiej frekwencji robotników i rzemieślników był fakt wystawienia spektaklu w dniach powszednich. Trudno było wymagać od robotników pracujących w przemyśle ciężkim, aby po wyczerpującym dniu wybierali się ochoczo wieczorem na przedstawienie teatralne. Zaproponowano, żaby sztuki teatralne skierowane do robotników organizować w soboty i niedziele. W ten sposób subwencja ze strony miasta również byłaby sensowna.

Dążenie do utworzenia profesjonalnego teatru na G. Śląsku przyniosło rezultaty. W 1907 r. rozpoczął działalność teatr w Katowicach. W okresie międzywojennym ruch teatralny w Mysłowicach opierał się o przedstawienia organizowane przez lokalne stowarzyszenia. Najwięcej przedstawień odbywało się w sali Kufiety przy obecnej ul. Grunwaldzkiej. Na gościnne występy przyjeżdżali aktorzy Teatru Śląskiego, wystawiano klasykę: „Dziady”, „Wesele”, „Halkę” i wiele innych.

Dariusz Falecki

Literatura:

Sulik, Tom II, Historia Mysłowic 1922-1945. Mysłowice 2011.

Verwaltungsbericht der Stadt Myslowitz für die Zeit vom 1. April 1899 bis 31. März 1904.