Przedwiośnie

Kolejny atak zimy przeszkodził mi w penetracji terenu. Na szczęście mam sporo innych materiałów, które można powiązać z zasięgiem naszych mediów. To między innymi drzewa i krzewy oraz byliny, które możecie posadzić sobie w ogrodzie.

Przedwiośnie zaczyna się kwitnieniem i zarazem pyleniem leszczyny. W tym roku pierwsze objawy tej fenologicznej pory roku zaobserwowałem 14 stycznia. Potem tu i ówdzie nieśmiało z pączków wychodzą bazie wierzb. Są jednak krzewy, dla których ta pora roku jest standardowym momentem kwitnienia. Od niedawna nader często pojawiają się krzewy kaliny wonnej lub kaliny bodnanteńskiej. Są one do siebie łudząco podobne. Kwitnienie zaczynają u progu zimy, kończą u progu wiosny. Teraz, obserwując krzewy z parku w Chrzanowie, zauważyłem, że rozpoczynają one rozwijać liście. Krzew z natury występuje w północnych Chinach. Kwiaty bardzo mocno pachną.

Poza tym o tej porze roku zakwitają oczar japoński o jasnożółtych kwiatach oraz oczar chiński o kwiatach w odcieniu pomarańczowym. Są też pewne gatunki wiśni, ale osobiście ich nie spotkałem. Z drzew rodzimych kotki rozwija topola osika.

Zdecydowanie zimową byliną jest rannik zimowy. To bardzo drobna bylina o kulistych, podługowatych bulwach. Generalnie jest to drobiazg w porywach dochodzący do ćwierć metra wysokości. 5 do 10 cm to najczęstszy wzrost naszego bohatera. Generalnie na szczycie łodygi znajduje się pojedynczy kulisty kwiat barwy żółtej. Pod nim, analogicznie jak u zawilców, znajduje się okółek trzech liści rozciętych na szerokie równowąskie odcinki. Pełnia kwitnienia przypada na luty – marzec, aczkolwiek możliwy jest styczniowy start. Jest to gatunek pochodzenia europejskiego, ale nie jest rodzimym dla naszej flory. Osobiście spotkaliśmy się w Miejskim Ogrodzie Botanicznym w Zabrzu oraz w okolicy kościoła w Skawinie. Podobnie jak przebiśniegom oraz oczarom czy kalinom, opady śniegu, a nawet ataki mrozu nie są mu straszne. Jest na to gotów, wszak w marcu bywa jak w garncu, a i kwiecień plecień też przeplata - trochę zimy, trochę lata.

Wśród drzew, które nas otaczają warto zwrócić uwagę na buka pospolitego. W zasięgu naszych mediów nie brak drzew o rozmiarach pomników przyrody ożywionej. Obszar naszego działania w całości mieści się w naturalnym zasięgu tego gatunku. Poza drzewami typowymi warto zwrócić uwagę na wiele odmian ozdobnych. Są to między innymi rozmaite barwy liści. Jest także odmiana o zwisających pędach. Potocznie zwiemy je płaczącymi. Zazwyczaj to zjawisko kojarzymy z wierzbami, ale to się zdarza wielu innym gatunkom. Po prostu w każdej gałązce znajduje się drewno kompresyjne i tensyjne. Ich wzajemne proporcje utrzymują ją w charakterystycznej dla danego gatunku pozycji. Jednego brak - i drzewo płacze. W parku miejskim w Chrzanowie w sąsiedztwie muzeum znajduje się takie drzewo o wysokości powyżej dziesięciu metrów. Teraz możemy podziwiać jego bezlistne gałązki.

Piotr Grzegorzek