Powrót na wzgórze Wygonie-Kępa

Po raz pierwszy odwiedziłem to miejsce 13 lutego tego roku. Po raz drugi byłem tutaj 18 września, znaczy się dopiero co. To położone w Krasowach wzgórze Wygonie-Kępa. Tym razem było więcej lasu. Zajrzeliśmy także do drugiego kamieniołomu położonego w jego głębi.

Tytułem wstępu

Leśny kamieniołom

Ma ono 283 m n.p.m. W najbliższej okolicy wyróżnia się niczym wyspa. Całość jest porośnięta lasem. Najważniejsze jest podłoże. To skały kilku rodzajów triasu. Jako naturalne przedłużenie formacji Chrzanów – Dąb jest bardzo porąbane. Z dostępnej dokumentacji wynika, że budują go w różnych proporcjach dolomity diploporowe, dolomity kruszconośne, wapienie warstw gogolińskich oraz wapienie jamiste. Po obecnej wizycie odnoszę wrażenie, że te ostatnie odsłaniają się w obu kamieniołomach. Druga opcja to mało komórkowy wapień komórkowy z poziomu wapieni gogolińskich. W każdym razie jest w nim sporo intrygujących dziurek. Porównywalna leśna formacja jest zbudowana z grubych warstw. Taka skała może być nawet dolomitem kruszconośnym, co przytrafiło się jej na przełomie triasu i jury. Na korzyść tej tezy przemawiają przecinające skałę brązowe smugi. Znaczy się sprawa jest rozwojowa. Ponadto uwagę znających się odwiedzających przyciąga bardzo pokruszona formacja przy północno-zachodniej partii wzniesienia. To brekcja zwałowa.

Widziane w lesie

Białoporek brzozowy

Porastający wzgórze las ma charakter boru bardzo mieszanego. Może i ktoś go posadził, ale dominacja sosny zwyczajnej oraz brzozy brodawkowatej sugeruje możliwość spontanicznej sukcesji. Z drugiej strony tej tezie przeczy obfitość amerykańskiego dębu czerwonego. Z kolei inwazyjna czeremcha amerykańska mogła tutaj trafić celowo lub też za sprawą ptaków. Nie są wykluczone obydwa sposoby. Obce gatunki reprezentuje jeszcze robinia akacjowa. Mamy nawet orzech włoski. Z drzew, które trafiły tutaj na drodze spontanicznej sukcesji warto zauważyć klon jawor.

Runo lasu jest dość gęste. Zauważyłem liczne skupiska jeżyn oraz płaty paproci orlicy pospolitej. Oczywiście istnieją partie lasu tak zacienione, że roślin zielnych w nich brak. Z drugiej strony w miejscach prześwietlonych utrzymuje się trawa, kłosownica leśna. Wskazuje ona na to, że w przyszłości, gdyby wszystko pozostawić własnemu biegowi wykształciłby się tutaj grąd. Zauważyłem jeszcze nieco grzybów, głównie hub. To między innymi skórnik szorstki oraz białoporek brzozowy. Grzyby kapeluszowe reprezentowała lejkówka mglista. Był jeszcze muchomor czerwony, raczej bardzo wyblakły. Do tego doszły liczne, niejadalne mleczaje.

Erysiphe salmonii

Z grzybów pasożytniczych warto zauważyć czarne plamy na liściach jaworu. Są też mączniaki, w tym nowość, pasożyt jesionu, azjatycki Erysiphe salmonii.

Punkt widokowy

Okolica jest wykazywana na mapach Google jako punkt widokowy. Na początku mamy oczywiście lokalną zabudowę. Dalszy plan tworzy nieodległe Jaworzno. Nad miastem dominuje gigantyczny blok energetyczny z gigantyczną chłodnią kominową. Teraz jest ona nieczynna. Spokojnie, to tylko awaria. Na lewo od niego widać wciąż czynną elektrownię potocznie zwaną „trójką”. Łatwo ją namierzyć z powodu pary buchającej z chłodni kominowych. Bardzo, bardzo daleko na lewo od jaworznickiej energetyki na horyzoncie pojawiają się Huta Katowice oraz powiązana z nią koksownia Przyjaźń. Warto jeszcze obejrzeć bardzo bliski plan, czyli uprawiane pole uprawne, na którym w dniu obecnej wizyty oglądaliśmy grykę.

Piotr Grzegorzek