Polski Związek Pracowników (cz. 2)

Zebranie założycielskie mysłowickiego Koła Polskiego Związku Pracowników miało miejsce 22 maja 1920 r. Inicjatorem powstania był Ludwik Maciejewski. Początkowo stowarzyszenie działało pod nazwą „Związek Handlowców”.

W pierwszym zarządzie znaleźli się: Wiktor Ryszka – przewodniczący, Wincenty Terakowski – sekretarz i Alfred Sławik – skarbnik. W początkowej fazie do czołowych działaczy należeli: Leon Błaszak, Józef Ikielek, Ludwik Ćmok, Teodor Nowakowski, Klemens Zawisza, Ludwik Drobiec, Ryszard Kulczyk, Eryk Galma, Roman Habryka, Roman Kędziorczyk, Łucja Maciejewska, Jan Nawrot, Jerzy Pluszczyk, Franciszek Szada, Członkowie koła byli pracownikami umysłowymi kopalni Mysłowice, magistratu i działaczami Polskiego Komisariatu Plebiscytowego. Ponieważ większość pracowników umysłowych w magistracie i kopalni byli Niemcami, koło mysłowickie zaangażowało się w akcję plebiscytową. Ludwik Ćmok i Wincenty Tyrakowski byli współorganizatorami Polskiej Organizacji Wojskowej. W okresie plebiscytowym koło prowadziło kursy języka polskiego i pisowni polskiej, na które uczęszczały również osoby niezrzeszone.

Inicjatorem zrzeszania pracowników umysłowych kopalni Mysłowice był Klemens Zawisza, pełniący wówczas funkcję przewodniczącego Rady Urzędniczej i Ogólnej Rady Zakładowej Katowickiej Spółki Akcyjnej dla Górnictwa i Hutnictwa. W 1922 r. oddział P.Z.P. przy kopalni uległ likwidacji na skutek przeniesienia niektórych członków do innych zakładów. Ton mysłowickiemu kołu. P.Z.P nadawał oddział funkcjonujący w magistracie. Głównym celem pracowników była obrona interesów magistratu. W tym czasie pracownicy magistratu nie byli objęci umowami regulującymi zaszeregowanie. Magistrat opłacał pracowników w sposób dowolny. Dzięki zaangażowaniu zarządu koła doszło w kwietniu 1934 r. do zawarcia umów regulujących podległość służbową, zaszeregowanie pracowników oraz sprawy urlopów. Spór poprzedzony był kilkakrotnymi rozpatrywaniem sprawy przez Komisję Pojednawczą i Arbitrażową w Katowicach.

Funkcje przewodniczących pełnili Ludwik Ćmok w latach 1921-22, Michał Chudała 1923-24, Franciszek Granek 1925, Jan Huf 1926, ponownie Michał Chudała 1927, Roman Donnerstag 1928, Józef Mierzwa 1929, Jan Nawrot 1930-31, Roman Habryka od 1932 r. W 1934 r. Koło mysłowickie liczyło 60 członków. W skład zarządu wchodzili jeszcze: Ryszard Kulczyk, Kazimierz Kornek, Brunon Gola, Roman Gałązka, Franiczek Taborek, Jerzy Pluszczyk, Ludwik Kondziołka, Alfons Knapik.

Dariusz Falecki