Podania i legendy z terenu obecnych Mysłowic. Rôżaniec

Hyjdla miyszkała na brzezińskij Tobole, nad samiućkôm Przymsôm. Jak była wojna, to miyndzy Brzezinkôm a Kosztowami trocha Rusy z Nimcami sie szczylali. I doś trocha jich pobitych w lasach było pochowanych. Wszyndy były porościepowane jejich mogiły. Bestôż ludzie boli się trocha sami łazić wele nich.

Hyjdla zaros po wojnie, w 1946 roku, robiła na Porcelanie. Miała richtig uokropno robota, bo rychtowała masa do wyrobów ceramicznych, ftore robili we fabryce. Kożdy dziyń zacynała szychta jusz ło cwortyj, bo jak robotniki przichodzili na szychta ło szôstyj, to mieli jusz z cego robić na przikłod zicherôngi.

Ros zacepili jôm dwa chopy, co miyszkali na Brzezince.

- Dziouszko, a ty sie tak niy bojisz sama łazić do roboty? Przeca ftosik może cie napaś abo jako krziwda zrobić!

- A cego môm się strachać? - uodpedziała dziouszka.

- Nô niy byłbych taki pewny! Przeca z Toboły trza iś wele smyntorza, potym bes las, kaj sôm groby wojokôw, nô i jeszcze kyns pola do przyńścio. A przeca to nawet bes lato je cima, jak musisz iś do roboty!

- Panie Pawle, powiym wôm tela, że jo tam môm swoje sposoby na te wszyske strachy i złych ludzi.

Pogodali se i sie dali do roboty. Po szychcie Hyjdla poszła do dôm, a Paulek z kamratym Frônckym pośli do brzezińskij gospody „Pod kasztanami” na piwo. Tak se siedzôm i pijôm a godajôm:

- Tyś syszoł, co ta modo dzioucha dzisiej pedziała? - spytoł Paulek Frôncka.

- Ja, syszołech. Ciekow żech je, jake to ta dziouszka mo sposoby?

- To może by tak jutro z rana podjechać na kołach ku drôdze z Toboły i trocha jôm pastraszymy. Uobocymy, jake to panna Jadwiga mo sposoby na strachy i złych ludzi...

Pośmioli się, i jak uradzili, tak zrobili.

Rano, chned pizło trzi, podjechali na kołach ku loskowi i trefili sie w odpowiednim miyjscu. Uostawili koła, podparte wele drzewa i podeszli ku drôdze. Przi uokazyji pogodali, jak ta modo dzioucha postraszôm. Ale ino tak ogólnie, bo ni mieli casu na dugszo godka. Z dalsza było sychać jak froś idzie i doś gośno godo. Przisuchali sie, a tu ftoś rzyko „Zdrowaś Marijo, łaskiś pełno...”. Chopy schowali się drapko we krzokach. Zaglôndajôm, a tu idzie Hyjdla, ale za niôm idôm... dwa wojoki! Na dodatek w hełmach i z giwerami gotowymi do szczylanio w rynkach! Tego się niy spodziywali. Drapko się schowali i dali sie pokôj straszyniu dziołchy. Jak jich dzioucha z wojokami minyli, wyleźli ze krzokôw i pośli po koła. Wsiedli na nie i pojechali w strona Porcelany do roboty. Po drodze Paulek godo do Francka:

- Franek, cyś ty widzioł to, co jo?

- A dyć! Nasza Hyjdla szła z dwôma wojokami. Ale wiysz, cosik mi tu niy sztimuje. Przeca skuli jednyj baby musiało łod Toboły do Brzezinki iś po nocy dwóch wojokôw... Jednego przeca byłoby doś!

Dojechali do brzezińskij Porcelany. Koła postawili na sztyndrach, zawarli je na kôdki i pośli do roboty. Przewlykli się w robocze łachy, zakurzili fajki i cekali na Hyjdla. Ale prziszeł majster i pogônił jich do roboty, bo jym włôncył wszyske maszyny i narobił nimi tela larma, że niy dało się z dziouchôm pogodać. Dopiyro jak skôńcyli robota i powyłôncali maszyny, zrobiło sie cicho. Wtyncos Paulek podeszeł do Hyjdle i pedzioł:

- Hyjdla, my z Frônckym dzisiej rano byli w lesie, niydaleko tych mogiłek, co tam sôm łode wojny. My widzieli, jakżeś szła z dwoma wojokami. Jak ty mosz dzioucho tako uobstawa, to niy dziwota, że ty się nicego niy bojisz!

Dzioucha się zdziwiła.

- Panie Pawle, co tysz godocie!? Jo zowdy chodza sama bes tyn las i rzykôm różaniec za dusze tych biydnych wojokôw, co w lesie leżom w tych mogiłkach kaj ino drzewianny krziż i dziurawe na nim abo zaruściałe hełmisko wisi...

Paulowi powioło zgrozôm.

- W Imie Łojca i Syna i Ducha Świyntego! Wrzasnył wystraszony. Dyć my widzieli te mogiłowe duszycki, co jym Hyjdla drôga do nieba rychtuje tym rzykaniym rôżańca! Teroski wierza, że te wojoki niy dajôm takij dziousze żodnyj krzywdy zrobić!

Tomasz Wrona

Rys. Hania Kokot

Słowniczek

chned pizło trzi - niemal wybiła trzecia godzina

cima - ciemność, mrok

dać se pokôj - zrezygnować

dali sie do roboty - zaczęli pracować

drapko - szybko

drzewianny - drewniany

dzioucha - dziewczyna

dziouszka - dziewczyna zdrobniale

dugszo - dłuższa

giwery - karabiny

godocie - mówicie, powiadacie

hyjdla - po śląsku Jadwiga

koło - rower

larmo - hałas

majster - mistrz, szef w pracy

pobitych - poległych

porościepowane - porozrzucane

richtig - rzeczywiście

rychtowała - przygotowywała

rzyko - modli się

skuli - z powodu

strachać się - bać się

szychta - dniówka

sztimuje - pasuje, gra

sztynder - stojak

trefili się - spotkali się

wele - obok, koło

wojoki - żołnierze

wszyndy -wszędzie

zicherôngi - bezpieczniki

zaruściałe - zardzewiałe

zowdy - zawsze