Historia rzemiosła w Mysłowicach (cz. 8)

Do najstarszych w Mysłowicach należał cech ślusarzy i kowali. Powstał w 1861 r., początkowo skupiał 17 członków. Starszym cechu był do 1863 r. Jan Rassek, do 1899 r. Mateusz Makosz, do 1909 r. Wincenty Korus.

W listopadzie 1913 r. odbył się w Opolu zjazd Cechów Kowali. Mysłowiczan reprezentowali W. Buchta, K. Lodek i F. Bochynek. Podczas I wojny światowej obniżyła się liczba klientów na usługi kowalskie. Większość zamówień pochodziła od wojska. W 1915 r. wojsko austriackie zamówiło u kowali J. Pawlika, K. Lodka i M. Klugego podkowy. Ponadto K. Lodek otrzymał zamówienia na wykucie 5 tys. podków dla wojska niemieckiego. W 1915 r. powołano do wojska jedynego w mieście mistrza kołodziejskiego Wilhelma Czudaja. Produkcję kół powozowych przejął K. Lodek, który do końca wojny prowadził zakład kołodziejski. W 1916 r. wzrosły ceny na wyroby kowalskie o 15 proc. Podkowa letnia kosztowała 1,25 marki, zimowa 1,75. W 1917 r. władze wojskowe przeprowadziły kontrole warsztatów kowalskich i ślusarskich. Próbowano ustalić, czy mysłowickie zakłady mogą dalej funkcjonować w warunkach słabej koniunktury, czy też należało powołać pracowników do służby pomocniczej (Hilfsdienstpflichtige), jako siłę roboczą w kowalskich warsztatach wojskowych.

W latach 1913-1925 przewodniczącym cechu był Wincenty Buchta, funkcję sekretarza pełnił Zygfryd Rassek. W 1920 r. przyjęto nazwę „Przymusowy Cech Ślusarzy, Kowali, Blacharzy, itp.”. Od 1 lipca 1923 r. cech spisywał sprawozdania w j. polskim. W 1924 r. Izba Rzemieślnicza Województwa Śląskiego w Katowicach mianowała Konstantego Lodka pełnomocnikiem Izby na Mysłowice. W 1925 r. w warsztacie Lodka przy ul. Bytomskiej 31 odbyło się sześć egzaminów na podkuwaczy koni, w wyniku których uprawnienia uzyskało 57 kowali z województwa śląskiego. W 1925 r. W. Buchta zrezygnował z pełnienia funkcji starszego cechmistrza. Jego miejsce zajął Konstanty Lodek.

W okresie międzywojennym prowadzili w Mysłowicach zakłady ślusarskie: R. Irmler przy ul. Kaczej, K. Kluge przy ul. Parkowej (i Towarowej 10), A. Wacławczyk przy ul. Kościelnej, J. Barański przy ul. Pozadomowej, E. Sorek przy ul. Krakowskiej. Właścicielami zakładów blacharskich byli J. Maciejewski przy ul. Parkowej i J. Juraszczyk przy ul. Oderskiego. Właścicielami zakładów kowalskich byli: Konstanty Lodek przy ul. Polnej i Bytomskiej, J. Wagner przy ul. Polnej, K. Jureczko przy ul. Pozadomowej, W. Kazimierczak przy ul. Kaczej, W. Nowatorski przy ul. Prebendy, Piotr Kruk na Brzezince, A. Włosek przy ul. Leśnej na Wesołej, P. Adamczyk w Chełmie Wielkim (Śląskim) przy ul. Kościelnej.

W 1936 r. cech świętował 75-lecie istnienia. Wybuch wojny stanął na przeszkodzie w poświęceniu nowego sztandaru. Uroczystość miała się odbyć 3 września 1939 r. Po zajęciu miasta Niemcy skonfiskowali całą dokumentację cechu. Cech wznowił działalność 15 sierpnia 1945 r. W kolejnych miesiącach tymczasowy zarząd przystąpił do opracowania statutu i lustracji warsztatów. Pierwsze walne zabranie odbyło się 15 listopada 1945 r. Na starszego wybrano Karola Jureczko, sekretarzem został Robert Jacent, skarbnikiem Walenty Kłyk. W 1947 r. cech liczył 26 członków.

Dariusz Falecki