Historia rzemiosła w Mysłowicach (cz. 6)

W latach 60. XIX w. organizowały się w Mysłowicach pierwsze cechy. Najstarszym był cech piekarzy, cukierników, piernikarzy, piwowarów i młynarzy. Powstał 4 lipca 1860 r., liczył 91 osób.

Inicjatorami powołania cechu byli: Jan Gralczyk, Józef Orliński i Antoni Kloska. Do znanych piekarzy w okresie pruskim należeli jeszcze: K. Czichon, V. Gnesa, A. Greger, M. Kowarsch, P. Krautwurst, F. Kruppa, F. Przybilla, T. Przywara i P. Woitaschek. Tuż przed wybuchem I wojny światowej cech liczył 110 członków.

W 1922 r. powstała w Katowicach Izba Rzemieślnicza, pełniąca funkcje organizacyjne na województwo. W 1922 r. do mysłowickiego cechu piekarzy należało 80 osób, w 1931 r. - 105. W okresie międzywojennym czołowym działaczem cechu był Artur Kmiotek, który do 1932 r. pełnił stanowisko starszego. Kmiotek był radnym miejskim, członkiem Kuratorium Muzeum Miejskiego w Mysłowicach. Przez kilka lat po II wojnie był honorowym starszym cechu. Zastąpił go Bernard Kozak - działacz społeczny, radny miejski, poseł na Sejm Śląski, nauczyciel przedmiotów zawodowych w Dokształcającej Szkole Przemysłowej, prezes OSP Mysłowice – miasto.

W okresie międzywojennym w Mysłowicach funkcjonowało kilkanaście piekarni. Właścicielami najbardziej znanych byli: Oskar Bajer przy ul. Rymera 8, Fuchs przy ul. Piaskowej, Godowski przy ul. Kopalnianej, Józef Gretka przy ul. Mysłowickiej 75, Imiolczyk przy ul. Rzezalnej, Janocha przy ul. Piaskowej, Kaus na rynku, Rudolf Kellner na Brzezince przy ul. Starowiejskiej, Kmiotek przy ul. Bytomskiej, Józef Kostka na Rynku Nowym 8, Kloska przy ul. Wałowej, Kozak przy ul. Pszczyńskiej, Lampart przy ul. Krakowskiej, Maron przy ul. Krakowskiej, Palarczyk na Rynku, Aleksander Ścigała przy ul. Kopalnianej 4, Marcinkowski przy ul. Piaskowej, Józef Myśliwiec przy ul. Bytomskiej 5, Rossol przy ul. Modrzejowskiej, Paweł Welman przy ul. Modrzejowskiej, Schnitzer przy ul. Słupeckiej, Seja przy ul. Pozadomowej, Wons przy ul Rzezalnej, Wranik przy ul. Bytomskiej (nazwy ulic podano zgodnie z ówczesnym brzemieniem).

W dniach 7 i 8 września 1930 r. odbył się w Mysłowicach VII Zjazd Delegatów Związku Cechów Piekarskich z okazji 70-lecia istnienia najstarszego cechu w mieście. Obchody połączono z nadaniem i poświęceniem sztandaru z wyszytymi napisami w języku polskim.

W okresie międzywojennym cukiernie prowadzili: Czambor przy ul. Pszczyńskiej, Imiela przy ul. Pszczyńskiej, Lepiorz przy ul. Piaskowej, Pazdziora przy ul. Bytomskiej. Przy ówczesnej ul. Jagiellońskiej 8 funkcjonowała fabryka wyrobów cukrowych „Toska”, której właścicielami byli P. Czernecki i P. Gondro.

W marcu 1945 r. grupa dawnych członków cechu: Aleksander Ścigała (członek Bractwa Kurkowego, prezes klubu „Górnik 09” ), Robert Chwila, Józef Myśliwiec i Leopold Pełka reaktywowała mysłowicki cech piekarzy. Do cechu przystąpiło 60 osób, kilkanaście miesięcy potem liczba sięgnęła 110 osób. Cech posiadał siedzibę przy ówczesnej ul. Lenina 4 na Wesołej. W tym okresie zarząd tworzyli Aleksander Ścigała – starszy, Robert Chwila - podstarszy, Konrad Sobczyk – sekretarz i Roman Marcol – skarbnik. Do pomniejszenia znaczenia cechu piekarzy przyczyniła się polityka socjalistycznej Polski z tendencją do duszenia prywatnej inicjatywy. Chleb wypiekano w potocznie nazywanych „gigantach” PSS Społem, co przyczyniło się do spadku ilości prywatnych piekarni i jakości pieczywa.

Dariusz Falecki