Adolf Trotz. Mysłowiczanie znani i mniej znani (cz. 3)

Urodził się 6 września 1895 r. w Janowie – dzielnicy Mysłowic. Właściwie nazywał się Adolf Tichauer. Pochodził z rodziny mysłowickich Żydów, mocno rozgałęzionej na Górnym Śląsku.

Tichauerowie trudnili się handlem i wyszynkiem alkoholi. Jego ojcem był David Tichauer – właściciel restauracji, matką była Antonina Schlesinger.

Adolf Trotz uczęszczał w Mysłowicach do szkoły powszechnej i gimnazjum miejskiego. Po uzyskaniu matury studiował farmację i filozofię we Wrocławiu. Jednakże największym zainteresowaniem darzył film. Pierwsze filmy oglądał jeszcze w Mysłowicach i Katowicach, dokąd docierała sztuka filmowa.

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej A. Trotz opuścił Mysłowice i zamieszkał w Berlinie. Tam procował dla kilku wytwórni filmowych. Berlin i Paryż były w latach 20. XX w. ośrodkami dla europejskiej postępowej bohemy artystycznej, uprawiającej nowe prądy kulturowe.

Bohater artykułu wyreżyserował łącznie 28 filmów, w tym kilka na podstawie własnego scenariusza. W 1919 r. zadebiutował filmem ,,Der Mensch vor 100.000 Jahren” ("Człowiek sprzed stu tysięcy lat"). W 1925 r. nakręcił pełnometrażowy film dokumentalny „Die Stadt der Millionen” ("Milionowe miasto"). Przedstawił codzienność Berlina: pracę zwykłych ludzi, życie wieczorne, nowoczesne kina i teatry, dużo miejsca poświęca handlowi. Pokazuje kulisy kręcenia filmów fabularnych. Dokument ten odegrał niebagatelną rolę w historii niemieckiego kina dokumentalnego.

W filmach fabularnych dominowała u niego tematyka psychologiczna, gdzie główny bohater stoi przed rozlicznymi rozterkami, z których często nie ma wyjścia. Było to kino zbliżone do panującego w Europie nurtu ekspresjonizmu.

Popularność zdobył jego film pt. „Elizabeth von Österreich”. Opowiada on o życiu cesarzowej – żonie Franciszka Józefa. Trotz przedstawił portret psychologiczny kobiety nie pasującej do epoki i życia dworskiego, tęskniącej do rodzinnej Bawarii oraz zmagającej się ze śmiercią syna - Rudolfa Habsburga, który z woli ojca poślubić musiał inna kobietę. Rudolf popełnia samobójstwo. Następcą tronu zostaje nie Rudolf, a wnuk cesarza Franciszka – Karol.

Po zdobyciu władzy w Niemczech przez hitlerowców w 1933 r. Adolf Trotz udał się z Berlina na emigrację. W myśl niemieckiego prawa, jako Żyd był obywatelem drugiej kategorii. Filmy w jego reżyserii zostały usunięte z przestrzeni publicznej. Według cenzorów, nie reprezentowały nurtu propaństwowego, a treści nie zawierały linii wyznaczonej przez partię i wodza.

Po opuszczeniu Niemiec udał się do Hiszpanii, gdzie reżyserował filmy na temat wojny domowej, opowiadając się po stronie przeciwników generała Franco. W 1936 r. Adolf Trotz wyemigrował do Rzymu. Zmarł tam 14 marca 1939 r.

Dariusz Falecki