Zmarł profesor Alfred Sulik, Zasłużony dla Miasta Mysłowice

26 listopada, po długiej i ciężkiej chorobie, zmarł w wieku 94 lat profesor Alfred Sulik - historyk, naukowiec, sportowiec, popularyzator historii naszego miasta, uhonorowany wyróżnieniem Zasłużony dla Miasta Mysłowice.

Alfred Sulik urodził się 29 września 1931 roku w Mysłowicach. Jako historyk swoimi działaniami zainicjował szersze zainteresowanie dziejami Mysłowic. Jest autorem książek "Historia Mysłowic do 1922 roku" i "Historia Mysłowic. Tom II 1922-1945". Zajmował się historią naszego miasta, ale rozsławiał także imię Mysłowic na polu sportowym.

Za swoją działalność profesor Alfred Sulik był wielokrotnie nagradzany i odznaczany m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Złotym i Srebrnym Krzyżem Zasługi.

W kwietniu 2024 roku, podczas uroczystej sesji Rady Miasta Mysłowice, profesor Sulik odebrał wyróżnienie „Zasłużony dla miasta Mysłowice”.

Pogrzeb profesora Alfreda Sulika odbędzie się w sobotę, 29 listopada w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Centrum o godz. 10.15.

Rodzinie i bliskim składamy głębokie wyrazy współczucia.

Laudacja na cześć profesora Alfreda Sulika

Autorem laudacji na cześć profesora Alfreda Sulika, która została wygłoszona podczas uroczystej sesji przez Edwarda Lasoka, jest Tomasz Wrona. Przypominamy jej treść, życiorys i zasługi profesora dla naszego miasta.

Szanowny panie profesorze, Wysoka rado, panie przewodniczący, Panie prezydencie, Drodzy goście!

Przypadł mi w udziale zaszczyt, ale także wielka radość i ogromna przyjemność, by podczas dzisiejszej, jakże pięknej sesji nadzwyczajnej związanej z nadaniem tytułu „Zasłużony dla Miasta Mysłowice”, przedstawić życiorys i dokonania wielkiego syna Mysłowic, dumnego Górnoślązaka i znanego historyka, profesora Alfreda Sulika. Wobec wielu Jego działań i dokonań, nie jest to sprawa prosta, jednak spróbuję chociaż w drobnym zarysie sprostać temu zadaniu.

Profesor Alfred Sulik to historyk, naukowiec, sportowiec, działacz społeczny, popularyzujący historię naszego miasta. Jest mysłowiczaninem, który kocha nasze miasto. Jego przodkowie mieszkali tu od wielu pokoleń. Urodził się 29 września 1931 roku w rodzinie Maksymiliana i Marty z domu Ciepły. Do szkoły powszechnej zaczął uczęszczać jeszcze w przedwojennej Polsce, ale tylko do pierwszej klasy. Była to obecna Szkołą Podstawowa nr 2. Potem wybuchła II wojna światowa, dlatego następne trzy lata uczęszczał do szkoły niemieckiej tzw. Grundschule. Od 1942 roku uczęszczał do szkoły średniej, czyli Friderikus rex Oberschule w Mysłowicach. Ta szkoła działała podczas II wojny światowej na bazie zlikwidowanego Męskiego Gimnazjum Klasycznego im. Tadeusza Kościuszki. To czasy, gdy do klasy uczęszczał razem ze znanym aktorem rodem z Mysłowic, Bernardem Krawczykiem. Jak wspomina Profesor, siedział nawet z nim w jednej ławce. Przyjaźń z nim pozostała na całe życie. Gdy skończyła się wojna w 1945 roku, kontynuował naukę w odrodzonym Liceum Ogólnokształcącym im. Tadeusza Kościuszki w Mysłowicach. Maturę zdawał w 1950 roku.

Historia była dla naszego dzisiejszego laureata zawsze fascynująca. Dlatego w 1952 roku podjął studia na Wydziale Humanistycznym, kierunek Historia (pedagogika i archiwistyka) Uniwersytetu im. Mikołaja Kopernika w Toruniu. Tutaj napisał pracę magisterską na temat „Rzemiosło toruńskie od XIII wieku do 1795 roku”. Obroniwszy swoją pracę w 1956 roku otrzymał dyplom ukończenia szkoły i tytuł magistra historii.

W 1957 roku ożenił się z Elżbietą Domachowską. Wspólnie wychowali córkę Joannę. Obecnie bardzo cieszą Pana Profesora sukcesy wnuka, Wojciecha Szymczaka, który ukończył z wyróżnieniem uniwersytet Oxford.

Po studiach Pan Alfred Sulik pracował jakiś czas w Wojewódzkim Archiwum Państwowym w Katowicach, gdzie był od 1961 roku kierownikiem Oddziału Terenowego tegoż archiwum w Gliwicach. W 1962 roku podjął pracę naukową w Akademii Ekonomicznej w Katowicach (to obecny Uniwersytet Ekonomiczny). Początkowo jako starszy asystent, potem adiunkt, następnie kierownik Zakładu Historii Gospodarczej, kierownik Międzywydziałowego Studium Nauk Politycznych. W czasie swojej pracy naukowej podjął w 1965 roku studia doktoranckie na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Doktoryzował się w 1967 roku, przedstawiając swoją rozprawę pt. „Rozwój gospodarczy, społeczny przestrzenny miasta Mysłowic w dobie kapitalistycznej industrializacji do 1914 roku”. W 1984 roku habilitował się na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach, przedstawiając pracę habilitacyjną pt. „Przemysł ciężki w rejencji katowickiej w gospodarce Trzeciej Rzeszy 1939-1945”. Od 1972 roku był docentem w uczelni, którą był związany przez wiele lat. W 1987 roku został prorektorem Akademii Ekonomicznej do spraw nauczania i spraw studenckich. Funkcję tą pełnił do 1990 roku. W 1990 roku został mianowany profesorem nadzwyczajnym. Pracę zawodową w Akademii zakończył w 1998 roku, przechodząc na zasłużoną emeryturę. Oprócz tego, przez 10 lat wykładał także w Górnośląskiej Wyższej Szkole Handlowej im. Wojciecha Korfantego w Katowicach. W czasie swojej pracy w Akademii Ekonomicznej wypromował 1 doktora, 84 magistrów 76 licencjatów.

Jako historyk specjalizował się przede wszystkim w historii gospodarczej. Dlatego podczas swojej pracy naukowej mnóstwo czasu przeznaczył na badania zasobów wielu archiwów zarówno w Polsce, jak i za granicą, szczególnie w Niemczech. Na bazie tej pracy badawczej Pan Profesor mógł napisać dużą ilość artykułów i książek, które dotyczyły historii gospodarki naszego regionu. Powstały dzięki temu udziały w opracowaniu monografii takich miast jak Bytom, Brzeg, Katowice, Opole, Ruda Śląska, Dąbrowa Górnicza. Poza tym, wydano cały szereg książek napisanych wyłącznie przez Pana Profesora dotyczących m.in. historii Górnego Śląska, jak na przykład „Rzemiosło górnośląskie w latach okupacji hitlerowskiej”, czy praca poświęcona jubileuszowi Akademii Ekonomicznej itp. W sumie w jego dorobku naukowo badawczego możemy doliczyć się 20 opracowań historycznych lub znaczących rozdziałów w monografiach historycznych, prawie 40 studiów, rozpraw i artykułów naukowych, 8 recenzji naukowych, 6 referatów wygłoszonych na konferencjach i sesjach naukowych, także międzynarodowych i zagranicznych, 8 artykułów informacyjnych, 16 opracowań naukowych niepublikowanych, w tym w Encyklopedii Górnośląskiej opracowanych 36 haseł.

Ciekawy życiorys naukowy i zawodowy Pana Profesora musimy bez wątpienia uzupełnić, stawiając pytanie, czym ten Człowiek zasłużył się naszemu Miastu? A przecież dostrzeżono Jego zasługi nie tylko w Jego rodzinnym mieście. Profesora fascynowała historia niemal całe życie. Historia jako taka owszem. Ale historia swojego rodzinnego miasta szczególnie! Tym bardziej, że miasto jest jednym z najstarszych na terenie przemysłowym. Gdzie tam równać się z historią Mysłowic miastu Katowice, czy Sosnowiec! Gdy Mysłowice dobrze funkcjonowały, na obszarze wspomnianych sąsiednich miast szumiały piękne lasy! Jednak, o przeszłości wiemy tyle, ile nam odsłonią archiwa i przedstawią historycy. Dlatego ogromną zasługą Pana Profesora Alfreda Sulika jest odsłanianie nam zawiłości historii Mysłowic. To Jego praca pomagała zrozumieć przeszłość naszej wspólnoty terytorialnej, budowała dumę z naszego miasta i jego dawnych mieszkańców, powodowała wzrost patriotyzmu lokalnego, ukazywała także dramatyczne chwile. I tutaj trzeba zauważyć ważny aspekt, jaką jest działalność społeczna dotycząca popularyzowania historii Mysłowic przez Pana Profesora.

Gdy rozpoczynał działania na rzecz historii naszego miasta, niewielu miał poprzedników. W XIX wieku był to Jacob Lustig, w okresie międzywojennym ks. Jan Kudera i Emil Caspari, który tworzył muzeum miejskie. Historią Mysłowic interesował się po II wojnie światowej także Władysław Pochmara. Jak na tak długą historię i tak duże miasto, to niewiele.

Przede wszystkim należy podkreślić fakt, że profesor Alfred Sulik zainicjował swoimi działaniami szersze zainteresowanie dziejami Mysłowic. W roku 1959, wobec zbliżającego się jubileuszu potwierdzonego w dokumentach 600 lecia istnienia Mysłowic, zwrócił się do władz naszego miasta i zainicjował przez to obchody 600 lat istnienia Mysłowic. Należał też do grupy organizatorów tego wydarzenia. Od tego też czasu zaczęto obchodzić Dni Mysłowic, by upamiętnić piękny czas historii miasta. Podczas uroczystości jubileuszowych wygłosił także referat o pięknej przeszłości Mysłowic. Pan Profesor należał także do Społecznego Komitetu Organizacyjnego „Muzeum Pożarnictwa” dla regionu górnośląskiego, gdzie pełnił funkcję wiceprzewodniczącego i przewodniczył Komisji Historycznej. Przy jego wsparciu powstał przy Muzeum Pożarnictwa oddział Historii Miasta Mysłowice, przekształcony w 2006 roku wieku w odrębne muzeum. Od 1980 roku był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Muzeum Pożarnictwa w Mysłowicach, gdzie także pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego i przewodniczył Komisji Historycznej.

Popularyzując przeszłość Mysłowic należy wyliczyć niezliczoną liczbę wygłoszonych przez profesora Alfreda Sulika referatów naukowych jak wspomniany już referat o historii Mysłowic z okazji 600 lecia istnienia miasta, zakończenia II wojny światowej, jubileuszu 100 lecia mysłowickiej straży pożarnej, 50 lecia Liceum Ogólnokształcącego w Mysłowicach, jubileuszy mysłowickich klubów sportowych. Prowadził liczne prelekcje i pogadanki dla uczniów i dorosłych mieszkańców w oparciu o Miejskie Centrum Kultury, a także filiach MOKiS „Trójkąt” w Mysłowicach, Janowie, Kosztowach, w siedzibach Związku Górnośląskiego i innych mysłowickich organizacji regionalnych, w mysłowickich szkołach (I i II LO, Szkoła Handlowa, SP-2). Bardzo ważnym elementem popularyzującym historię Mysłowic były konkursy wiedzy o historii Mysłowic, które Pan Profesor organizował. Okazywało się wtedy, że spora grupa młodzieży potrafiła się wykazać bardzo dobrym poziomem wiedzy o naszym mieście.

W okresie, zanim zaczął profesor Alfred Sulik działać w kierunku popularyzacji wiedzy historycznej poprzez wydawnictwa i artykuły, w istocie było ich niewiele, choć ich autorami byli zasłużeni i szanowani historycy. W zasadzie od 1961 roku, wtedy jeszcze magister Alfred Sulik, mocno zaangażował się w wydawnictwa, które poruszały historię Mysłowic. Wśród wydanych pozycji książkowych możemy doliczyć się 21, których całkowicie lub w części autorem jest Pan Profesor. W pierwszej z nich „Szkice z dziejów Mysłowic” pojawił się rozdział, który napisał profesor Sulik. Także w dużej monografii miasta z 1972 roku „Mysłowice- Zarys rozwoju miasta” pod redakcją Wacława Długoborskiego profesor Alfred Sulik jest autorem wielu rozdziałów. Ale trzeba też podkreślić, że Pan Profesor napisał wiele samodzielnych prac o naszym mieście, z których większość została wydana, począwszy od „Historii rzemiosła w Mysłowicach” z 1962 roku, poprzez jego pracę doktorską, książkach o klubach sportowych i kopalni „Mysłowice”, „Pocztu burmistrzów i prezydentów miasta Mysłowice” aż po monumentalną „Historię Mysłowic”, do tej pory zawartej w tomach I i II. Ale przecież popularyzowanie naszych korzeni i historycznego dziedzictwa nie kończy się na tym! Profesor Sulik publikował artykuły o naszym mieście w wydawnictwach naukowych takich jak „Zaranie Śląskie”, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Katowicach, czy „Prace Naukowe Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach”. Doliczyłem się takich 9. Poza tym napisał cały szereg pojedynczych popularnych artykułów i całych cykli o Mysłowicach i ich mieszkańcach w naszej prasie zarówno miejskiej jak „Życie Mysłowic”, „Co tydzień”, Informator Kulturalny Mysłowickiego Ośrodka Kultury i Sztuki „Trójkąt”, a także wojewódzkiej jak w „Dzienniku Zachodnim”. Bardzo wartościowymi cyklami artykułów były prace poświęcone Honorowym Obywatelom Miasta Mysłowice, a zwłaszcza 86 biogramów opracowanych w ramach cyklu „Galeria Zasłużonych Mysłowiczan”. Ten ciekawy cykl artykułów, przypominający nam o ciekawych i wartościowych ludziach, którzy przez wieki tworzyli rzeczywistość naszego miasta, w mojej ocenie powinien zostać opracowany i wydany jako wydawnictwo książkowe. Takich publikowanych artykułów doliczyłem się co najmniej 124.

Ale trzeba też powiedzieć, że nasz Zasłużony Mysłowiczanin nie tylko zajmował się historią naszego miasta. W przeszłości także rozsławiał imię Mysłowic na innym polu. Tą dziedziną był sport. Dzisiaj, gdy patrzymy na Pana Profesora, widzimy mądrego, statecznego i nadal bardzo żywotnego człowieka. Jedynie błyski w oczach wskazują, że skrywa się w nim ktoś bardzo energiczny. Swoją życiową energię w latach młodości profesor Alfred Sulik ukierunkowywał w stronę piłki nożnej. Dlatego od 1946 roku grał w drużynie juniorów w K.S. Lechia 06, a w latach 1948-1949 był reprezentantem Śląska juniorów. Następnie przeszedł do drużyny dorosłych i brał udział w rozgrywkach Lechii 06 o wejście do II Ligi Państwowej. W 1950 roku przeszedł do pierwszoligowego klubu Budowlani Chorzów. Bardziej jest znany z późniejszej nazwy AKS Chorzów. Jego spektakularne akcje na boisku i wspaniałe gole opisywała ówczesna prasa. To także czas, w którym zaprzyjaźnił się z najbardziej znanym piłkarzem wywodzącym się z naszego regionu, Gerardem Cieślikiem. W okresie studenckim był zawodnikiem drugoligowego Klubu Sportowego Pomorzanin Toruń, w składzie którego grał do 1955 roku.

Za swoją działalność profesor Alfred Sulik był wielokrotnie nagradzany i odznaczany. W 1986 roku otrzymał Nagrodę im. Alfreda Fiderkiewicza II stopnia za pracę „Przemysł ciężki w rejencji katowickiej w gospodarce Trzeciej Rzeszy 1939-1945”, która została nadana przez IPN, a wręczona w Akademii Nauk w Warszawie. W 2012 roku otrzymał nagrodę im. Augustyna Weltzla „Górnośląski Tacyt” za rok 2011. Nagrodę wręczono na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Oprócz tego Pan Profesor został odznaczony wieloma medalami. Wśród nich należy wymienić Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski, Złoty i Srebrny Krzyż Zasługi, Medal Komisji Edukacji Narodowej, Złota i Srebrna Odznaka Zasłużonemu dla Rozwoju Województwa Katowickiego, Złota i Srebrna Odznaka Honorowa Śląskiego Związku Piłki Nożnej i inne. W sumie otrzymał 13 medali i odznaczeń.

Mimo swojego wieku, Pan Profesor Sulik jest nadal aktywnym człowiekiem. Nadal myśli o historii naszego miasta, przez długi czas zbierał materiały do III tomu „Historii Mysłowic”. Pewną część tej książki już napisał. W swojej działalności na rzecz propagowania naszej przeszłości jest niestrudzony, chociaż sam z racji swoich 92 lat życia jest wielkim świadkiem historii naszego miasta. Jego zasługi dla Mysłowic są niepodważalne. Nie tylko niestrudzenie przybliżał nam przeszłość Mysłowic, pomagając zrozumieć przeszłość i wzbudzając w nas miłość do tego miejsca na Ziemi. Uczynił coś jeszcze. Gdy rozpoczynał swoją pracę w propagowaniu historii naszego miasta, mało kto się historią Mysłowic interesował. Dzięki działalności Pana Profesora znacząco wzrosło zainteresowanie historią w naszym mieście. Nie tylko działa Muzeum Miasta Mysłowice, skupiające zawodowych historyków, którzy badają dzieje Mysłowic. Mamy także kilka stowarzyszeń, zajmujących się tą tematyką. Najważniejsze z nich to Mysłowicki Detektyw Historyczny oraz Mysłowickie Towarzystwo Historyczne im. Jacoba Lustiga. Oba stowarzyszenia nie tylko zrzeszają niesamowitych pasjonatów historii Mysłowic, którzy sami prowadzą badania, organizują wystawy i propagują naszą przeszłość, ale jeszcze prowadzą swoje strony internetowe, mocno poszerzając naszą wiedzę o mieści. Uważam, że zarówno ci ludzie, jak i ich działania oraz stowarzyszenia są duchowymi spadkobiercami profesora Alfreda Sulika. To poniekąd jego naukowe dzieci.

Dziękujemy Panie Profesorze za wszystko, co Pan zrobił dla naszego Miasta!