Wisielec. Legendy i podania z terenu Mysłowic i okolic

Życie nigdy niy je leke. Ani dzisiej ani hańdowni. Ja, ludzie ciynszko robili, coby jakosik wyżyć, ale ku tymu życie rychtowało rostômajte utropy. Jednymu wcas pomarli uojcowie, inkszego wyciepli z roboty, a mioł baba a bajtle na utrzimaniu. Jeszcze inkszymu ukradli wszysko, co mioł.

W tych ciynszkich casach to jak jeszcze rabsiki kômu zebierom cołki majôntek, to richtig je tragedyjo. Byli i take szace, ftorych lipsta uodeszła, abo take frelki, ftorych synek uostawił. To niyjedyn mioł wiely lankor skuli tego. Ale jak jeszcze była dzioucha, ftoro była uostawiôno bes synka, a chned sie pokozało, że jeszcze bydzie miała malućkigo bajtla za pora miesiyncy, to jusz było pozymiatane. A jak to uojcôm pedzieć? A jak uojcowie to przijyni? Jedni ino przezywali, ale byli tacy, ftorzi włosno cera wyciepowali z chałpy. I co wtyncos na to pedzieć?

Ludzie rostômajcie tysz sie zachowywali, jak jich dosiyngło jake niyszczyńscie. Jedni lamyntowali, inksi łazili smutni, jakby wcale radości na świecie niy było. Niy uosprowiali wicôw, niy śmioli sie, niy cieszyli sie żywotym. Ale byli w tym lankorze i tacy, ftorzi se uodbiyrali życie. Jedni sie ciepali ze szkałôw, inksi podrzinali se żyły, a jeszcze inksi wiyszali sie na drzewach. Inoś tacy, to se sami uodbiyrali życie, niy doś, że byli na smyntorzu chowani pod potym, to jeszcze jejich dusza niy poradziła se spokoju znojś na drugim świecie. Besto tysz starszowała ludzi klupaniym, wyciym, trzaskaniym. Abo jym sie ino pokazowały, w nodzieji, że ci jak uobocôm jejich niyszczyńście, to przinojmi jym pômogôm i zerzykajôm za jich pokôj jako zdrowaśka abo wiecny uodpocynek. Besto piyrwy dużo straszyło.

Na Krasowach, wele kościoła, rôsło piyrwy take wiele drzewo. Miało fes wiele asty, a na nich tysiônce listkôw. Bes lato dowało fajny ciyń, ale jakoś żodyn pod nim niy stowol, coby we wielo hica użyć uochôdy. Camu? Niy, niy besto, że bes zima te drzewo wyglondało uokropnie. Te asty dowały ludziôm jakisi strach. Ale i bes lato, mimo, że drzewo fajne do uoka, budziło u ludzi strach. Jak fto przełaził wele niego, zaros cuł jakisik niypokôj. Tedy uowdy go cosik zimnego uowioło, a niyros było sam cuć chojnôm. 

Moja mama, ftoro sie wychowała na Krasowach, tysz zowdy godała, że tego drzewa sie fes boła. Jak przełaziła wele niego to ani na niego niy wejrzała, a niy chcieć godać jusz uo tym, coby se w hica dychnôńć od niym! Zowdy sie jakosik niyswojo cuła, jakby wiedziała, że cosik na nia cychtuje.

Jednego dnia szła ze swojôm mamom do dôm. Jusz sie zećmiło i było niyskoro. Jak przełaziły wele tego istnego drzewa, cosik mamie pedziało, że mo se na nie wejrzeć. I tak zrobiła. Uoros zaglôndo na te drzewo, a sam cosik wisi. Prziglôndo sie lepi, a sam normalny wisielec se wisi na drzewie! Ale niy taki ludzki. Ino cołki bioły! Mama drapko pojyna, ze uobocyła ducha wisieć powieszonego na aście! Tôż se wyuobroźcie, jak sie ta dzioucha przeraziła! Pedziała swoji mamie, coby hań wejrzała, ale mama nic niy uobocyła. Ale kyj ino zaś dzioucha wejrzała, zaroski dojrzała ducha wisieloka! Zaros zacła za niego rzykać, a ciôngnôńć swoja mamulka, coby drapci drałować do dôm. A potym sie zowdy starała po cimoku wele tego drzewa niy łazić.

Dugo mama pytała, cy fto niy pamiynto, co sie kômu pod tym drzewym przitrefiło, abo fto sie uobwiesił i skiż cego to zrobił. Ale żodyn niy poradził mamie uodpedzieć na te pytanie. Kożdy wiedzioł, że wele drzewa je tak jakosik dziwnie, ale żodyn niy poradził pedzieć camu. Ino moja mama uobocyła tego wisielca, ale tysz niy poradziła sie dowiedzieć, fto to był, abo camu sie uobwiesił, że teroski musi straszować. Ale mama cołke życie rzykała za spokôj duszy tego, co jom postraszył. A tego było dali cuć pod drzewym, ale jusz sie mamie nigdy niy okozoł. Zresztôm do kôńca swojigo żywota, mama na drzewo jusz niy zaglôndała. Bo fto to wiy? Może by zaś uobocyła tego wiesieloka? A na co ji to?

Tômasz Wrôna 

Słownik:

a – i,

asty - gałęzie, 

baba - tu: żona, 

bajtle - dzieci, 

bes - przez, 

besto - przez to, 

camu - dlaczego, 

cera - córka, 

ciepali - rzucali, 

cychtuje - czycha, 

drałować - szybko iść, 

drapci - szybciej, 

drapko - szybko, 

dychnôńć - odpocząć, 

dzioucha - dziewczyna, 

fes - bardzo, 

frelki - młode dziewczyny, 

ftoro - która, 

hań - tam, 

hańdowni - dawniej, 

hica - gorąc, upał, 

istny - znany wszystkim, 

klupanie - stukanie, 

kyj - kiedy, 

lankor - żal, smutek, 

lipsta - dziewczyna, czyjaś sympatia, 

niyskoro - późno, 

rabsiki - rozbójniki, złodzieje, 

richtig - rzeczywiście, 

robili - pracowali, 

wyrychtowało - przygotowywało, 

rzykać - modlić się, 

sam - tutaj, 

skuli - z powodu, 

szac - kawaler, czyjś chłopak, 

tedy uowdy - od czasu do czasu, 

uojcowie - rodzice, 

utropy - utrapienia, 

wele - obok, 

wyciepli - wyrzucili, 

zećmiło się - zrobiło się ciemno, 

zerzykajôm - odmówią modlitwę, 

zowdy - zawsze.